Με ισχυρή δυναμική και σημαντικό προβάδισμα στις δημοσκοπήσεις κατευθύνεται η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) προς τις εκλογές της Κυριακής στη Σαξονία-Άνχαλτ, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο για την πολιτική σκηνή της χώρας.
Η AfD καταγράφεται στο 42% στην τελευταία μέτρηση της Infratest dimap, ποσοστό που, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις του εκλογικού συστήματος, θα μπορούσε να της επιτρέψει να διεκδικήσει την εξουσία στο ανατολικογερμανικό κρατίδιο.
Μια τέτοια εξέλιξη θα είχε ιδιαίτερο συμβολικό βάρος, καθώς θα σηματοδοτούσε την πρώτη φορά μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο που ένα εθνικιστικό κόμμα με χαρακτηριστικά ακροδεξιάς θα αναλάμβανε την ηγεσία γερμανικού κρατιδίου.
Το «τείχος προστασίας» απέναντι στην AfD
Παρά την εκλογική της άνοδο, η AfD εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπη με το λεγόμενο «τείχος προστασίας» (Brandmauer) που έχουν υψώσει τα υπόλοιπα γερμανικά κόμματα. Πρόκειται για την πολιτική δέσμευση να μην υπάρξει κυβερνητική συνεργασία, αλλά ούτε και κοινοβουλευτική σύμπραξη με το κόμμα.
Η AfD έχει βρεθεί στο στόχαστρο των γερμανικών αρχών ασφαλείας για ακραίες θέσεις που συνδέονται με τη μετανάστευση και τη στάση της απέναντι στους μουσουλμάνους, ενώ πολιτικοί της αντίπαλοι την έχουν κατηγορήσει επανειλημμένα για ρατσιστική ρητορική.
Εάν δεν καταφέρει να συγκεντρώσει την απαιτούμενη πλειοψηφία, τα υπόλοιπα κόμματα θα μπορούσαν να επιχειρήσουν να σχηματίσουν έναν ευρύ και ετερόκλητο συνασπισμό, με βασικό στόχο να εμποδίσουν την AfD να αναλάβει τη διακυβέρνηση του κρατιδίου.
Οι γέφυρες με το MAGA του Τραμπ
Παράλληλα με την εκλογική της ενίσχυση στη Γερμανία, η AfD έχει αναπτύξει τα τελευταία χρόνια στενότερες σχέσεις με το κίνημα MAGA στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι ομοιότητες εντοπίζονται κυρίως στην εθνικιστική ρητορική, την αυστηρή στάση απέναντι στη μετανάστευση και την έμφαση στις πολιτισμικές συγκρούσεις. Χαρακτηριστικό είναι ότι σε συγκεντρώσεις της AfD εμφανίζονται πλέον ακόμη και καπέλα με το σύνθημα «Make Germany Great Again».
Η συμπρόεδρος του κόμματος, Άλις Βάιντελ, έχει συναντηθεί με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς, ενώ είχε προηγηθεί και δημόσια διαδικτυακή συνομιλία της με τον Έλον Μασκ μέσω της πλατφόρμας X. Παράλληλα, στελέχη της AfD ταξίδεψαν στην Ουάσινγκτον για την ορκωμοσία του Ντόναλντ Τραμπ.
Από την αμερικανική πλευρά, η κυβέρνηση Τραμπ έχει επανειλημμένα ασκήσει κριτική στην πολιτική απομόνωσης της AfD. Ο Βανς είχε ζητήσει το 2025 από τους Γερμανούς πολιτικούς να εγκαταλείψουν το «τείχος προστασίας», ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο είχε χαρακτηρίσει τον χαρακτηρισμό της AfD ως εξτρεμιστικής οργάνωσης «μεταμφιεσμένη τυραννία».
Ωστόσο, η σχέση αυτή δεν είναι χωρίς εντάσεις.
Από τον θαυμασμό στην κριτική για τον Τραμπ
Η AfD εμφανίζεται να στηρίζει αρκετές από τις εσωτερικές πολιτικές επιλογές του Τραμπ, ιδιαίτερα στο μεταναστευτικό, αλλά διατηρεί αποστάσεις από ορισμένες επιλογές της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.
Στο εσωτερικό του κόμματος υπάρχουν πλέον φωνές που θεωρούν ότι η στενή ταύτιση με τον Αμερικανό πρόεδρο μπορεί να αποδειχθεί προβληματική, καθώς η εικόνα των ΗΠΑ στη γερμανική κοινή γνώμη έχει επιδεινωθεί.
Ο βουλευτής της AfD και αρμόδιος για θέματα εξωτερικής πολιτικής, Μάρκους Φρονμάιερ, έχει χαρακτηρίσει ιδιαίτερα αποτελεσματική την πολιτική Τραμπ στο μεταναστευτικό, εκφράζοντας παράλληλα διαφωνίες για τον πόλεμο στο Ιράν και τους αμερικανικούς δασμούς.
Η λογική που περιγράφει είναι σαφής: Ουάσινγκτον και Βερολίνο μπορούν να έχουν κοινές θέσεις σε ορισμένα ζητήματα, αλλά κάθε πλευρά οφείλει να υπερασπίζεται τα δικά της εθνικά συμφέροντα.
Η Ρωσία παραμένει στο κάδρο
Την ίδια ώρα, η AfD διατηρεί ανοιχτούς διαύλους και προς τη Ρωσία, δημιουργώντας έναν ιδιαίτερο συνδυασμό στις διεθνείς της σχέσεις.
Ο υποψήφιος του κόμματος για την πρωθυπουργία της Σαξονίας-Άνχαλτ, Ούλριχ Ζίγκμουντ, υποστηρίζει ότι η Γερμανία πρέπει να λαμβάνει υπόψη τόσο τα αμερικανικά όσο και τα ρωσικά συμφέροντα, αλλά πάνω απ' όλα να προτάσσει τα δικά της.
Η AfD αντιτίθεται στη συνέχιση της στρατιωτικής και οικονομικής βοήθειας προς την Ουκρανία, ενώ τάσσεται υπέρ της επαναφοράς φθηνής ρωσικής ενέργειας στη γερμανική οικονομία.
Στελέχη του κόμματος έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένα ταξίδια στη Ρωσία, τη Μόσχα, την Αγία Πετρούπολη και την Κριμαία, γεγονός που έχει προκαλέσει έντονη πολιτική αντιπαράθεση στο εσωτερικό της Γερμανίας.
Το «εργαστήριο» της Σαξονίας-Άνχαλτ
Μια ενδεχόμενη επικράτηση της AfD, πάντως, δεν αναμένεται να αλλάξει άμεσα τη γερμανική εξωτερική πολιτική, καθώς κρίσιμες αρμοδιότητες παραμένουν σε ομοσπονδιακό επίπεδο.
Θα μπορούσε όμως να λειτουργήσει ως «εργαστήριο» για τις πολιτικές του κόμματος, ιδιαίτερα σε θέματα εκπαίδευσης, αστυνόμευσης και πολιτισμού.
Αναλυτές εκτιμούν ότι μια κυβέρνηση της AfD θα μπορούσε να ανοίξει νέες «πολιτισμικές μάχες», με αλλαγές στα σχολικά προγράμματα, περιορισμούς σε πολιτικές ένταξης μεταναστών, ζητήματα σχετικά με την προβολή εθνικών συμβόλων και πιθανές παρεμβάσεις στη διδασκαλία της ιστορίας.
Παράλληλα, μια εκλογική νίκη θα έδινε στην AfD παρουσία και στην Bundesrat, την άνω βουλή του γερμανικού κοινοβουλίου, ενισχύοντας τη θεσμική και πολιτική της παρουσία.
Η κρίσιμη μάχη της Κυριακής
Παρά το εντυπωσιακό 42% στις δημοσκοπήσεις, η εκλογική έκβαση παραμένει ανοιχτή. Τα υπόλοιπα κόμματα συγκεντρώνουν αθροιστικά υψηλότερο ποσοστό, όμως ορισμένα κινδυνεύουν να μείνουν κάτω από το όριο του 5%, με αποτέλεσμα οι ψήφοι τους να μη μετατραπούν σε έδρες.
Έτσι, η AfD ενδέχεται να καταφέρει να αποκτήσει την πλειοψηφία χωρίς να έχει εξασφαλίσει πάνω από το 50% των ψήφων.
Σε κάθε περίπτωση, μια πρωτιά στη Σαξονία-Άνχαλτ θα αποτελούσε πολιτικό σεισμό για τη Γερμανία και ένα ισχυρό μήνυμα ότι η AfD δεν βρίσκεται πλέον απλώς στην αντιπολίτευση, αλλά διεκδικεί πλέον ευθέως την είσοδό της στην εξουσία.