Η ένταση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν κλιμακώνεται ταχύτατα, με τις τελευταίες κινήσεις και δηλώσεις της Ουάσινγκτον να ενισχύουν τα σενάρια άμεσης στρατιωτικής αντιπαράθεσης στη Μέση Ανατολή.
Οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ περί ασφυκτικών χρονικών περιθωρίων για την Τεχεράνη, σε συνδυασμό με την κινητοποίηση ισχυρών αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων προς την περιοχή, έχουν οδηγήσει αναλυτές και διεθνή μέσα ενημέρωσης στην εξέταση πιθανών εξελίξεων σε περίπτωση αμερικανικού πλήγματος κατά του Ιράν.
Σε ανάρτησή του στο Truth Social, ο Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε ότι ο αμερικανικός στόλος με επικεφαλής το αεροπλανοφόρο «USS Abraham Lincoln» είναι μεγαλύτερος από εκείνον που είχε αναπτυχθεί πρόσφατα σε άλλες κρίσεις και ότι είναι «έτοιμος να εκτελέσει γρήγορα τις αποστολές του με ταχύτητα και ισχύ». Σύμφωνα με διεθνείς αναλύσεις, οι ΗΠΑ εμφανίζονται στρατιωτικά έτοιμες να πλήξουν το Ιράν ακόμη και εντός ημερών, χωρίς ωστόσο να μπορεί να προβλεφθεί με βεβαιότητα η έκβαση μιας τέτοιας ενέργειας.
Πιθανά σενάρια κλιμάκωσης
Σενάριο 1: Περιορισμένα, στοχευμένα πλήγματα
Οι ΗΠΑ προχωρούν σε «χειρουργικές» επιθέσεις εναντίον στρατιωτικών υποδομών των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, εγκαταστάσεων βαλλιστικών πυραύλων και κρίσιμων στοιχείων του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος. Το σενάριο αυτό συνοδεύεται από την αισιόδοξη εκτίμηση ότι το ιρανικό καθεστώς αποδυναμώνεται και ανοίγει ο δρόμος για πολιτική μετάβαση, εξέλιξη που θεωρείται ιδιαίτερα αβέβαιη.
Σενάριο 2: Επιβίωση του καθεστώτος με πολιτικές υποχωρήσεις
Η Ισλαμική Δημοκρατία παραμένει στην εξουσία, αλλά εξαναγκάζεται να περιορίσει τη στήριξή της σε ένοπλες οργανώσεις στην περιοχή, να αναστείλει ή να μειώσει πυρηνικά και βαλλιστικά προγράμματα και να χαλαρώσει την εσωτερική καταστολή. Και αυτό το ενδεχόμενο, ωστόσο, εκτιμάται ως χαμηλής πιθανότητας.
Σενάριο 3: Κατάρρευση της πολιτικής ηγεσίας και στρατιωτική διακυβέρνηση
Πολλοί αναλυτές θεωρούν πιθανότερο ένα σενάριο στο οποίο το υπάρχον καθεστώς αποδυναμώνεται, αλλά την εξουσία αναλαμβάνει μια στρατιωτική ηγεσία με πυρήνα τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης. Το βαθύ κράτος και η απροθυμία των ελίτ να εγκαταλείψουν την εξουσία καθιστούν αυτό το σενάριο ρεαλιστικό.
Σενάριο 4: Ιρανικά αντίποινα στην περιοχή
Η Τεχεράνη έχει διαμηνύσει ότι θα απαντήσει σε οποιαδήποτε επίθεση. Αν και δεν μπορεί να ανταγωνιστεί στρατιωτικά τις ΗΠΑ, διαθέτει βαλλιστικούς πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, καθώς και τη δυνατότητα να πλήξει αμερικανικές βάσεις στον Κόλπο ή κρίσιμες υποδομές συμμάχων της Ουάσινγκτον, γεγονός που ανησυχεί έντονα τις αραβικές χώρες της περιοχής.
Σενάριο 5: Ναυτικός αποκλεισμός και νάρκες στον Κόλπο
Η ναρκοθέτηση θαλάσσιων οδών, ιδίως στο Στενό του Ορμούζ, θα μπορούσε να πλήξει σοβαρά το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας, καθώς από το πέρασμα αυτό διέρχεται σημαντικό ποσοστό των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Σενάριο 6: Σοβαρό πλήγμα κατά αμερικανικού πολεμικού πλοίου
Αν και θεωρείται λιγότερο πιθανό, ένα επιτυχές ιρανικό πλήγμα εναντίον αμερικανικού πολεμικού πλοίου –μέσω ασύμμετρων επιθέσεων με drones και ταχύπλοα σκάφη– θα αποτελούσε σοβαρό πλήγμα στο κύρος των ΗΠΑ και θα οδηγούσε σε δραματική κλιμάκωση.
Σενάριο 7: Κατάρρευση και γενικευμένο χάος
Το πλέον ανησυχητικό ενδεχόμενο αφορά την πλήρη αποσταθεροποίηση του Ιράν, με εμφύλια σύγκρουση, ενίσχυση εθνοτικών εντάσεων και σοβαρή ανθρωπιστική και προσφυγική κρίση σε μια χώρα περίπου 93 εκατομμυρίων κατοίκων, με άμεσες επιπτώσεις σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Παρότι αρκετοί περιφερειακοί παίκτες θα έβλεπαν θετικά την πτώση της Ισλαμικής Δημοκρατίας, η προοπτική ενός ανεξέλεγκτου χάους στο Ιράν προκαλεί έντονη ανησυχία τόσο σε γειτονικές χώρες όσο και στη διεθνή κοινότητα.
Πηγή: BBC