Με επίδειξη αλληλεγγύης από τους στενότερους Ευρωπαίους συμμάχους του Κιέβου, διάσκεψη της «Συμμαχίας των Προθύμων» και έντονο προβληματισμό για την έκβαση της πλέον αιματηρής σύρραξης στην Ευρώπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ουκρανία εισέρχεται στο πέμπτο έτος του πολέμου, τον οποίο ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι χαρακτηρίζει «μάχη για την ανεξαρτησία».
Ανήμερα της επετείου, εικόνες από τα μέτωπα καταδεικνύουν ότι η σύγκρουση έχει μετατραπεί σε πόλεμο φθοράς, με αργές και ιδιαίτερα κοστοβόρες προωθήσεις, υπό τη διαρκή απειλή μαζικών επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, όπως εκείνη που έπληξε πρόσφατα τη Ζαπορίζια.
Ποιος κερδίζει τον πόλεμο;
Το ερώτημα για το πώς θα μπορούσε να τερματιστεί ο πόλεμος συνδέεται άμεσα με το ποια πλευρά υπερέχει στρατιωτικά. Αναλυτές επισημαίνουν ότι η αποτύπωση των θέσεων των αντιμαχομένων κατά μήκος της γραμμής πυρός των περίπου 1.000 χιλιομέτρων οδηγεί στο συμπέρασμα ότι καμία πλευρά δεν διαθέτει ρεαλιστική προοπτική πλήρους νίκης.
Το Κρεμλίνο διέταξε την είσοδο ρωσικών στρατευμάτων στην Ουκρανία στις 24 Φεβρουαρίου 2022, θεωρώντας πιθανή μια ταχεία επικράτηση. Ωστόσο, η αντίσταση που συνάντησε υπήρξε σφοδρή. «Η Ουκρανία υπερασπίστηκε το δικαίωμά της να μην σβηστεί από τον παγκόσμιο χάρτη», τόνισε ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, προσθέτοντας ότι «ο Πούτιν δεν έχει πετύχει τους στόχους του και δεν έχει κερδίσει αυτόν τον πόλεμο».
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η ρωσική υπηρεσία του BBC, οι απώλειες ενδέχεται να ανέρχονται σε περίπου 225.000 νεκρούς για τη Ρωσία και 140.000 για την Ουκρανία. Ο ΟΗΕ αναφέρει ότι οι επιβεβαιωμένοι νεκροί άμαχοι ανέρχονται σε τουλάχιστον 15.000, με τον πραγματικό αριθμό να εκτιμάται σημαντικά υψηλότερος.
Η Ρωσία κατέχει σχεδόν το 20% της ουκρανικής επικράτειας και συνεχίζει τους βομβαρδισμούς σε περιοχές αμάχων και ενεργειακές υποδομές, ενώ η διπλωματική κινητικότητα δεν έχει αποδώσει μέχρι στιγμής απτά αποτελέσματα.
Δημογραφικό και οικονομικό κόστος
Η Ουκρανία έχει απωλέσει περίπου το ένα τέταρτο του προπολεμικού πληθυσμού της, ο οποίος ανερχόταν σε 42 εκατομμύρια κατοίκους. Περίπου πέντε εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σε περιοχές υπό ρωσικό έλεγχο, ενώ σχεδόν έξι εκατομμύρια έχουν εγκαταλείψει τη χώρα, κυρίως προς ευρωπαϊκά κράτη, σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες.
Παράλληλα, ο τετραετής πόλεμος έχει επιφέρει εκτεταμένες καταστροφές σε υποδομές και παραγωγικό ιστό. Σύμφωνα με κοινή έκθεση της Παγκόσμια Τράπεζα, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ηνωμένων Εθνών, το κόστος της ανοικοδόμησης εκτιμάται σε περίπου 558 δισ. δολάρια για την επόμενη δεκαετία.
Από τις αρχικές επιδιώξεις στη σημερινή πραγματικότητα
Ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν είχε θέσει ως στόχο την ταχεία ανατροπή της φιλοδυτικής κυβέρνησης στο Κίεβο και την επαναφορά της Ουκρανίας στη ρωσική σφαίρα επιρροής. Τέσσερα χρόνια αργότερα, αν και το ένα πέμπτο του ουκρανικού εδάφους βρίσκεται υπό ρωσικό έλεγχο, οι αρχικοί στόχοι δεν έχουν πλήρως επιτευχθεί.
Από τα επιχειρήματα περί «αποναζιστικοποίησης» και προστασίας ρωσόφωνων πληθυσμών, η Μόσχα φαίνεται πλέον να εστιάζει κυρίως στη διατήρηση και εδραίωση του ελέγχου στα ανατολικά εδάφη του Ντονμπάς, όπου καταγράφονται οι κυριότερες προωθήσεις.
Οι δυτικοί σύμμαχοι του Κιέβου έχουν επιβάλει εκτεταμένες κυρώσεις στη Ρωσία, αναγκάζοντάς την να ανακατευθύνει τις εξαγωγές ενέργειας κυρίως προς ασιατικές αγορές. Παράλληλα, συνομιλίες υπό την αιγίδα των ΗΠΑ βρίσκονται σε εξέλιξη, με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι να επιμένει στην ανάγκη παροχής ισχυρών εγγυήσεων ασφαλείας από την Ουάσιγκτον πριν από οποιαδήποτε συζήτηση περί εδαφικού συμβιβασμού.
Όπως υπογραμμίζει ο Ουκρανός πρόεδρος, «όλα εξαρτώνται» από το επίπεδο πίεσης που θα ασκήσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρώπη στον Βλαντίμιρ Πούτιν, ενώ ο ίδιος δηλώνει διατεθειμένος να συναντηθεί με τον Ρώσο πρόεδρο, εφόσον υπάρξουν οι κατάλληλες προϋποθέσεις.