Σοβαρή κλιμάκωση της έντασης στη Μαύρη Θάλασσα προκαλούν οι νέες επιθέσεις με drones εναντίον δύο εμπορικών πλοίων στα ανοικτά της Βουλγαρίας. Έντεκα ναυτικοί αγνοούνται μετά τη βύθιση του ενός πλοίου, ενώ το δεύτερο, ουκρανικών συμφερόντων, δέχθηκε επίσης επίθεση. Ο Βούλγαρος πρωθυπουργός Ρούμεν Ράντεφ κάλεσε τη Ρωσίδα πρέσβη για εξηγήσεις και επικοινώνησε με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, εν μέσω αυξανόμενης ανησυχίας για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.
Οι δύο επιθέσεις σημειώθηκαν την Τρίτη (13/10), λίγο έξω από τα χωρικά ύδατα της Βουλγαρίας, σε μια περιοχή όπου έχουν καταγραφεί επανειλημμένα πλήγματα εναντίον εμπορικών πλοίων τις τελευταίες ημέρες.
Οι βουλγαρικές αρχές κινητοποιήθηκαν για τη διάσωση των πληρωμάτων, ενώ παραμένει αδιευκρίνιστο ποιος ευθύνεται για τις επιθέσεις.
Βυθίστηκε εμπορικό πλοίο – Αγνοούνται 11 ναυτικοί
Σύμφωνα με τις τοπικές αρχές, το πρώτο πλοίο βυθίστηκε σε απόσταση περίπου 17 ναυτικών μιλίων, δηλαδή 31 χιλιομέτρων, ανατολικά του χωριού Κράπετς.
Από το πλήρωμά του διασώθηκε ένας ναυτικός, ενώ άλλοι 11 εξακολουθούν να αγνοούνται.
Το δεύτερο πλοίο δέχθηκε επίθεση από drones σε απόσταση 18 ναυτικών μιλίων από την πόλη Μπιάλα.
Πρόκειται για το Chelsea-3, πλοίο με σημαία Μάλτας και ουκρανική σύνδεση, το οποίο, σύμφωνα με τον Βούλγαρο πρωθυπουργό, είναι νηολογημένο στην Οδησσό.
Και τα 15 μέλη του πληρώματος διασώθηκαν, ενώ πέντε από αυτά έλαβαν ιατρική φροντίδα για ελαφρά τραύματα.
Είχαν προηγηθεί επιθέσεις σε άλλα δύο πλοία
Οι νέες επιθέσεις σημειώνονται μόλις μία εβδομάδα μετά από αντίστοιχα περιστατικά στην αποκλειστική οικονομική ζώνη της Βουλγαρίας.
Στις 6 Οκτωβρίου, δύο εμπορικά πλοία είχαν δεχθεί πλήγματα από εναέρια και θαλάσσια drones.
Το ένα από αυτά, το Alfa Watan, βυθίστηκε, ενώ τα δέκα μέλη του πληρώματός του, μεταξύ των οποίων εννέα Σύροι, θεωρούνται νεκρά, σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί.
Οι διαδοχικές επιθέσεις έχουν εντείνει τις ανησυχίες της Σόφιας για τη ναυσιπλοΐα κοντά στις βουλγαρικές ακτές.
Ράντεφ: «Απολύτως απαράδεκτες» οι επιθέσεις
Ο πρωθυπουργός της Βουλγαρίας συγκάλεσε έκτακτη σύσκεψη με τους επικεφαλής των υπηρεσιών ασφαλείας και ανακοίνωσε ότι κάλεσε τη Ρωσίδα πρέσβη, Ελεονόρα Μιτροφάνοβα.
«Μια ακόμη επίθεση εναντίον εμπορικών πλοίων σε άμεση γειτνίαση με τα χωρικά ύδατα της Βουλγαρίας είναι απολύτως απαράδεκτη», δήλωσε.
Ο Ράντεφ παραδέχθηκε ότι δεν υπάρχουν αδιάσειστα στοιχεία που να αποδίδουν την ευθύνη για τις επιθέσεις σε κάποια από τις εμπόλεμες πλευρές.
Ωστόσο, εκτίμησε ότι «η λογική υποδεικνύει πως το αποτέλεσμα ωφελεί τη Ρωσική Ομοσπονδία».
Η τοποθέτησή του αποτελεί πολιτική εκτίμηση και όχι επιβεβαιωμένο πόρισμα για την ταυτότητα των δραστών.
Τι απάντησε η Ρωσίδα πρέσβης
Σύμφωνα με βουλγαρικά μέσα ενημέρωσης, η Ελεονόρα Μιτροφάνοβα δήλωσε στον Ράντεφ ότι δεν είχε λάβει ενημέρωση από το ρωσικό υπουργείο Άμυνας σχετικά με τις τελευταίες επιθέσεις.
Η Ρωσίδα διπλωμάτης φέρεται επίσης να υποστήριξε ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο προβοκάτσιας από τρίτο μέρος.
Μέχρι στιγμής, ο ρωσικός στρατός δεν έχει σχολιάσει δημοσίως τα συγκεκριμένα περιστατικά.
Επικοινωνία Ράντεφ – Ρούτε και ενίσχυση της επιτήρησης
Ο Βούλγαρος πρωθυπουργός επικοινώνησε και με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, προκειμένου να συζητήσουν τις τελευταίες εξελίξεις.
Μετά τη συνομιλία τους, ο Ρούτε διαβεβαίωσε ότι η Συμμαχία θα συνεχίσει να συνεργάζεται στενά με τα κράτη-μέλη της στη Μαύρη Θάλασσα.
«Έχουμε ήδη ενισχύσει τη στάση μας κατά μήκος της ανατολικής πτέρυγας και θα συνεχίσουμε να παρακολουθούμε το περιβάλλον ασφαλείας, προσαρμόζοντας, όπου χρειάζεται, τη στάση μας ως προς την αποτροπή και την άμυνα», ανέφερε.
Η Βουλγαρία έχει ζητήσει επίσης τεχνική συνδρομή από το ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ένωση για τη διερεύνηση των προηγούμενων επιθέσεων.
Το ζήτημα του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ
Το γεγονός ότι οι επιθέσεις σημειώθηκαν σε μικρή απόσταση από τα βουλγαρικά χωρικά ύδατα δημιουργεί πρόσθετη ανησυχία για την ασφάλεια κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ.
Το Άρθρο 5 της Βορειοατλαντικής Συνθήκης προβλέπει τη συλλογική άμυνα σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης εναντίον κράτους-μέλους, υπό τις προϋποθέσεις που ορίζει η Συνθήκη.
Ωστόσο, η γεωγραφική εγγύτητα ενός περιστατικού στα χωρικά ύδατα χώρας του ΝΑΤΟ δεν συνεπάγεται αυτόματη ενεργοποίηση του Άρθρου 5.
Για μια τέτοια εξέλιξη θα απαιτούνταν αξιολόγηση της φύσης της επίθεσης, των στόχων της και των σχετικών περιστάσεων από τα κράτη-μέλη της Συμμαχίας.
Δεν έχει ανακοινωθεί κάποια διαδικασία ενεργοποίησης του Άρθρου 5 για τα συγκεκριμένα περιστατικά.
Η Ουκρανία κατηγορεί τη Ρωσία
Το Κίεβο απέδωσε ευθέως στη Μόσχα την ευθύνη για τις τελευταίες επιθέσεις.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας, Αντρίι Σιμπίχα, υποστήριξε ότι τα πλήγματα εναντίον εμπορικών πλοίων κοντά στα βουλγαρικά χωρικά ύδατα αποδεικνύουν την αδιαφορία της Ρωσίας για την ασφάλεια των αμάχων και της ναυσιπλοΐας.
Τόνισε ότι η Μαύρη Θάλασσα αποτελεί ζωτικής σημασίας διαδρομή για την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια, κατηγορώντας τη Μόσχα ότι επιχειρεί να χρησιμοποιήσει την πείνα ως μέσο πίεσης.
Από την πλευρά της, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε ότι η Μαύρη Θάλασσα μετατρέπεται σε «ένα ακόμη μέτωπο κλιμάκωσης του ρωσικού πολέμου στην Ουκρανία», χαρακτηρίζοντας την κατάσταση απαράδεκτη.
Αλληλοκατηγορίες Μόσχας και Κιέβου για τα εμπορικά πλοία
Η Ρωσία υποστηρίζει ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις της στη Μαύρη Θάλασσα στρέφονται εναντίον πλοίων που μεταφέρουν οπλισμό ή φορτία διπλής χρήσης προς ουκρανικά λιμάνια.
Η Μόσχα έχει επικαλεστεί επίσης επιθέσεις σε λιμενικές εγκαταστάσεις του Μικολάιβ και του Τσορνομόρσκ.
Αντίθετα, η Ουκρανία και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί της καταγγέλλουν ότι πλήττονται εμπορικά πλοία που μεταφέρουν σιτηρά και άλλα μη στρατιωτικά φορτία.
Την ίδια περίοδο, η Ουκρανία πραγματοποίησε επίθεση εναντίον πετρελαιοφόρου στο ρωσικό λιμάνι του Σότσι, σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί.
Η Μόσχα έχει κατηγορήσει επανειλημμένα το Κίεβο για επιθέσεις εναντίον ρωσικών εμπορικών πλοίων, ενώ η Τουρκία έχει καλέσει και τις δύο πλευρές να σταματήσουν τα πλήγματα στη Μαύρη Θάλασσα.
Ανησυχία για τη διεθνή ναυσιπλοΐα και τις εξαγωγές σιτηρών
Η Μαύρη Θάλασσα αποτελεί σημαντικό θαλάσσιο διάδρομο για τη μεταφορά σιτηρών, ενεργειακών προϊόντων και άλλων εμπορευμάτων.
Η Ρωσία και η Ουκρανία συγκαταλέγονται στους σημαντικούς εξαγωγείς σιτηρών διεθνώς, γεγονός που καθιστά την ασφάλεια των εμπορικών πλοίων ιδιαίτερα κρίσιμη.
Οι επιθέσεις σε πλοία κοντά στις ακτές της Βουλγαρίας αυξάνουν την ανησυχία για ενδεχόμενη επέκταση των κινδύνων πέρα από τις περιοχές όπου διεξάγονται άμεσα στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Με 11 ναυτικούς να αγνοούνται, νέες καταγγελίες για επιθέσεις σε εμπορικά πλοία και το ΝΑΤΟ να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στη δυτική Μαύρη Θάλασσα αναδεικνύεται σε ένα από τα πλέον ευαίσθητα ζητήματα της σύγκρουσης Ρωσίας – Ουκρανίας.