Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν ευρείας κλίμακας επίθεση κατά του Ιράν, με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να δηλώνει ότι στόχος είναι η καταστροφή των στρατιωτικών του προγραμμάτων και, ενδεχομένως, η ανατροπή του ισλαμικού καθεστώτος.
Σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά του στην πλατφόρμα Truth Social, ο Ντόναλντ Τραμπ κατηγόρησε την Τεχεράνη ότι απέρριψε «κάθε ευκαιρία να αποκηρύξει τις πυρηνικές της φιλοδοξίες», υποστηρίζοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «δεν αντέχουν άλλο».
Σε αντίθεση με τα πλήγματα του περασμένου Ιουνίου, τα οποία ολοκληρώθηκαν μέσα σε λίγες ώρες, οι νέες επιθέσεις ξεκίνησαν το πρωί του Σαββάτου, πρώτη εργάσιμη ημέρα της εβδομάδας στο Ιράν, την ώρα που εκατομμύρια πολίτες κατευθύνονταν προς τις εργασίες και τα σχολεία τους. Πηγές που επικαλείται το CNN αναφέρουν ότι αυτή τη φορά ο αμερικανικός στρατός σχεδιάζει επιχειρήσεις που ενδέχεται να διαρκέσουν αρκετές ημέρες, γεγονός που υποδηλώνει ευρύτερους στόχους.
Σε απάντηση, η ιρανική πλευρά εξαπέλυσε εκτεταμένο κύμα επιθέσεων στη Μέση Ανατολή, στοχεύοντας χώρες που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις, καθώς και το Ισραήλ. Εκρήξεις αναφέρθηκαν από το Ντουμπάι έως τη Ντόχα, σε ένα σκηνικό που, σύμφωνα με αναλυτές, θα μπορούσε να σηματοδοτεί την έναρξη μιας γενικευμένης σύγκρουσης με απρόβλεπτες διαστάσεις. Η έκταση των ζημιών στο Ιράν και στην ευρύτερη περιοχή δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί.
Πώς οδηγηθήκαμε στην επίθεση
Η ιρανική κυβέρνηση βρίσκεται υπό έντονη πίεση από τις αρχές του έτους. Ήδη επιβαρυμένο από τον πόλεμο του προηγούμενου καλοκαιριού με το Ισραήλ, στον οποίο ενεπλάκησαν και οι Ηνωμένες Πολιτείες, το καθεστώς αντιμετωπίζει σοβαρή οικονομική κρίση, που πυροδότησε εκτεταμένες διαμαρτυρίες τον Ιανουάριο.
Μετά την αιματηρή καταστολή των κινητοποιήσεων, ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν «έτοιμες και εξοπλισμένες» για στρατιωτική δράση, ενώ ξεκίνησε η ανάπτυξη σημαντικών στρατιωτικών δυνάμεων στην περιοχή. Παράλληλα, συνεχίστηκαν οι προσπάθειες για νέα συμφωνία σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Ο τελευταίος γύρος συνομιλιών, που πραγματοποιήθηκε στην Ελβετία, ολοκληρώθηκε με αναφορές περί προόδου, ενώ το Ιράν φέρεται να συμφώνησε να μην αποθηκεύσει εμπλουτισμένο ουράνιο.
Γιατί προχώρησαν σε πλήγματα
Σύμφωνα με τον Αμερικανό πρόεδρο, κύριος στόχος της επιχείρησης είναι «η υπεράσπιση του αμερικανικού λαού με την εξάλειψη επικείμενων απειλών». Μεταξύ αυτών ανέφερε το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, παρότι ο Λευκός Οίκος είχε υποστηρίξει τον Ιούνιο ότι αυτό είχε «εξαλείφθεί πλήρως» έπειτα από προηγούμενα πλήγματα.
Ο Ντόναλντ Τραμπ επανέλαβε επίσης ότι το Ιράν αναπτύσσει βαλλιστικούς πυραύλους με δυνατότητα προσβολής της αμερικανικής επικράτειας. Ωστόσο, σύμφωνα με δημοσιεύματα, οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι η ανάπτυξη επιχειρησιακά βιώσιμου διηπειρωτικού βαλλιστικού πυραύλου θα μπορούσε να καταστεί εφικτή σε βάθος ετών.
Από την πλευρά του Ισραήλ, ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου θεωρεί διαχρονικά το Ιράν ως τη μεγαλύτερη απειλή για την ασφάλεια της χώρας του. Μετά τις επιχειρήσεις εναντίον ένοπλων οργανώσεων που στηρίζονται από την Τεχεράνη, το Ισραήλ είχε στραφεί απευθείας κατά του Ιράν το προηγούμενο καλοκαίρι. Αναλυτές εκτιμούν ότι η νέα κλιμάκωση συνδέεται και με εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις στο Ισραήλ.
Στο επίκεντρο η αλλαγή καθεστώτος
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσαν οι δηλώσεις τόσο του Ντόναλντ Τραμπ όσο και του Μπενιαμίν Νετανιάχου, οι οποίοι άφησαν ανοιχτό το ενδεχόμενο αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν. Ο Αμερικανός πρόεδρος απευθύνθηκε άμεσα στον ιρανικό λαό, δηλώνοντας ότι «η ώρα της ελευθερίας σας είναι κοντά», ενώ ο Ισραηλινός πρωθυπουργός κάλεσε τους Ιρανούς να «αποτινάξουν τον ζυγό της τυραννίας».
Την ίδια στιγμή, ισραηλινός στρατιωτικός αξιωματούχος, μιλώντας ανώνυμα στο CNN, υποστήριξε ότι η επιχείρηση επικεντρώνεται πρωτίστως σε στρατιωτικούς στόχους.
Η αντίδραση της Τεχεράνης
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, καταδίκασε τις επιδρομές ως απρόκλητες και παράνομες, κάνοντας λόγο για παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Το Ιράν ανταπέδωσε με επιθέσεις σε χώρες της περιοχής που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις, καθώς και κατά του Ισραήλ.
Εκρήξεις αναφέρθηκαν στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, στο Κατάρ, στο Μπαχρέιν και στη Σαουδική Αραβία, η οποία δήλωσε ότι θα λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για την άμυνά της. Σε αντίθεση με τα πλήγματα του Ιουνίου, όταν στόχος ήταν κυρίως τα αποθέματα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν, η τρέχουσα σύγκρουση φαίνεται να εξελίσσεται με ταχύτερο και πιο εκτεταμένο ρυθμό.
Η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ρευστή, με τον κίνδυνο γενικευμένης ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή να αυξάνεται.