Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, βρίσκεται αντιμέτωπος με αυξανόμενη δυσαρέσκεια από Ευρωπαίους ηγέτες, καθώς οι προσπάθειές του να γεφυρώσει τις διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών για την ενεργειακή πολιτική και τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν έχουν αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Politico, στη σύνοδο κορυφής της Πέμπτης ο Κόστα δέχθηκε τις εντονότερες επικρίσεις από τότε που ανέλαβε τα καθήκοντά του, πριν από σχεδόν δύο χρόνια. Οι κυβερνήσεις προσδοκούσαν ότι οι διήμερες συνομιλίες θα οδηγούσαν σε πρόοδο στα δύο κρίσιμα ζητήματα, ωστόσο, έπειτα από 14 ώρες διαπραγματεύσεων, οι διαφωνίες παρέμειναν και σε ορισμένες περιπτώσεις εντάθηκαν.
Το διακύβευμα είναι σημαντικό για την ΕΕ, η οποία καλείται να αντιμετωπίσει την ακρίβεια και να καταλήξει σε συμφωνία για τον επταετή προϋπολογισμό της, πριν από τις εθνικές εκλογές του επόμενου έτους, που ενδέχεται να δυσκολέψουν ακόμη περισσότερο τις διαπραγματεύσεις. Παράλληλα, η Ευρώπη αντιμετωπίζει τις επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία, τον ανταγωνισμό με την Κίνα και την ενίσχυση εθνικιστικών κομμάτων σε μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες.
Το ενεργειακό μέτωπο και η σύγκρουση για το ETS2
Το μεγαλύτερο μέρος της συνόδου αναλώθηκε στις διαφωνίες για τη δεύτερη φάση του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, γνωστού ως ETS2. Το σύστημα προβλέπει την επιβολή χρέωσης για τις εκπομπές άνθρακα που συνδέονται με τη θέρμανση και τις οδικές μεταφορές από το 2028.
Η συζήτηση εξελίχθηκε σε έντονη αντιπαράθεση, με αποτέλεσμα ο Αντόνιο Κόστα να ακυρώσει την προγραμματισμένη συνέντευξη Τύπου και να μεταθέσει τη συνέχιση των συνομιλιών για μετά το δείπνο. Διπλωμάτες που μίλησαν στο Politico περιέγραψαν το κλίμα ως ιδιαίτερα χαοτικό.
Στο ένα στρατόπεδο βρέθηκαν η Γερμανία, η Γαλλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, οι σκανδιναβικές χώρες και η Ολλανδία. Απέναντί τους τάχθηκαν η Ιταλία και οι τέσσερις χώρες του Βίσεγκραντ —Ουγγαρία, Τσεχία, Σλοβακία και Πολωνία— οι οποίες ζήτησαν την αναβολή της εφαρμογής του ETS2, υποστηρίζοντας ότι θα επιβαρύνει τους λογαριασμούς ενέργειας.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς εμφανίστηκε ιδιαίτερα ενοχλημένος από τη στάση της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι. Παράλληλα, ορισμένοι ηγέτες επέκριναν τον Κόστα επειδή επέτρεψε να επανέλθουν στο τραπέζι ζητήματα για τα οποία είχαν ήδη διαμορφωθεί προσχέδια συμφωνίας.
Διπλωμάτες υποστήριξαν ότι ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου δυσκολεύτηκε να παρακολουθήσει τις τροποποιήσεις που προτείνονταν και να τις θέσει εγκαίρως υπόψη των ηγετών, με αποτέλεσμα οι συνομιλίες να παραταθούν έως μετά τα μεσάνυχτα. Άλλοι, ωστόσο, εκτίμησαν ότι η ευθύνη βαρύνει κυρίως τις κυβερνήσεις που επιχείρησαν να ανατρέψουν τις αρχικές συμφωνίες.
Διαφωνίες και για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό
Η δυσαρέσκεια επεκτείνεται και στις διαπραγματεύσεις για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ. Ο Κόστα έχει θέσει ως στόχο την επίτευξη συμφωνίας έως το τέλος του έτους, ωστόσο ορισμένες κυβερνήσεις αμφισβητούν την ουδετερότητά του ως διαμεσολαβητή.
Σύμφωνα με το Politico, διπλωμάτες από χώρες του ευρωπαϊκού Βορρά εκφράζουν ανησυχίες ότι ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ευνοεί τις χώρες του Νότου. Από την πλευρά τους, τα κράτη που υποστηρίζουν έναν πιο περιορισμένο προϋπολογισμό ζητούν πρόσθετες περικοπές ενόψει της έκτακτης συνόδου κορυφής που προγραμματίστηκε για τις 26 Νοεμβρίου.
Ο πρωθυπουργός της Φινλανδίας, Πέτερι Όρπο, προειδοποίησε ότι όσο καθυστερούν οι διαπραγματεύσεις τόσο δυσκολότερη θα γίνεται η επίτευξη συμφωνίας, τονίζοντας την ανάγκη να υπάρξει λύση μέσα στο τρέχον έτος.
Οι επικρίσεις και η υπεράσπιση του Κόστα
Ορισμένοι διπλωμάτες συνέκριναν τον Κόστα με τους προκατόχους του στην προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ και Ντόναλντ Τουσκ, εκφράζοντας την άποψη ότι δεν διαχειρίστηκε αποτελεσματικά την ένταση της τελευταίας συνόδου. Άλλοι, ωστόσο, αναγνώρισαν τις δυσκολίες του ρόλου του και υποστήριξαν ότι οι αντιπαραθέσεις προκλήθηκαν κυρίως από τις αντικρουόμενες επιδιώξεις των κρατών-μελών.
Ο πρωθυπουργός του Βελγίου, Μπαρτ Ντε Βέβερ, υπερασπίστηκε τον Κόστα, χαρακτηρίζοντάς τον ικανό και οξυδερκή. Παράλληλα, επαίνεσε την επιλογή του να αποφεύγει τις ατελείωτες διαπραγματεύσεις για τη διατύπωση των κειμένων, οι οποίες, όπως ανέφερε, χαρακτήριζαν συχνά τις συνόδους επί της προηγούμενης ηγεσίας.
Άλλοι αξιωματούχοι εκτίμησαν ότι ο Κόστα δεν ευθύνεται για το αδιέξοδο, επισημαίνοντας ότι οι ηγέτες επιδίωξαν να επανεξετάσουν τις συμφωνίες και να προωθήσουν διαφορετικές προτάσεις, αντανακλώντας τα αντικρουόμενα συμφέροντα των χωρών τους.
Παρά τις επικρίσεις, αρκετές κυβερνήσεις εξακολουθούν να θεωρούν ότι ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου μπορεί να οδηγήσει τις διαπραγματεύσεις σε συμφωνία. Οι επόμενες εβδομάδες θα δείξουν αν θα καταφέρει να γεφυρώσει τις διαφορές και να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη μεταξύ των κρατών-μελών.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
Σύνοδος Κορυφής: Τι αποφασίστηκε για την ενέργεια – Το αδιέξοδο στον προϋπολογισμό