Κομβικό βήμα στην ενταξιακή πορεία της Αλβανίας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση αποτέλεσε η 8η Διάσκεψη Προσχώρησης που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες υπό την κυπριακή προεδρία, καθώς τα Τίρανα εκπλήρωσαν τα ενδιάμεσα κριτήρια αξιολόγησης για την ομάδα κεφαλαίων «Θεμελιώδη Πεδία».
Η Αλβανία γίνεται έτσι η δεύτερη υποψήφια χώρα, μετά το Μαυροβούνιο το 2024, που πετυχαίνει τον συγκεκριμένο στόχο, ανοίγοντας τον δρόμο για το προσωρινό κλείσιμο διαπραγματευτικών κεφαλαίων στο πλαίσιο των ενταξιακών συνομιλιών με την ΕΕ.
Στη διάσκεψη συμμετείχαν η υφυπουργός Ευρωπαϊκών Θεμάτων της Κύπρου, Μαριλένα Ραουνά, η επίτροπος Διεύρυνσης της ΕΕ, Μάρτα Κος, και ο πρωθυπουργός της Αλβανίας, Έντι Ράμα.
Η ομάδα κεφαλαίων «Θεμελιώδη Πεδία» περιλαμβάνει ζητήματα που αφορούν το κράτος δικαίου, τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών και τα οικονομικά κριτήρια.
Σύμφωνα με τη νέα μεθοδολογία διεύρυνσης που υιοθετήθηκε το 2020, η συγκεκριμένη ομάδα κεφαλαίων ανοίγει πρώτη και κλείνει τελευταία, καθορίζοντας συνολικά τον ρυθμό της ενταξιακής διαδικασίας. Χωρίς την εκπλήρωση των ενδιάμεσων κριτηρίων, δεν θα μπορούσε να κλείσει κανένα άλλο διαπραγματευτικό κεφάλαιο.
Η επίτροπος Μάρτα Κος έκανε λόγο για σημαντική επιτάχυνση της διαδικασίας διεύρυνσης, σημειώνοντας ότι από τον Δεκέμβριο του 2024 μέχρι σήμερα έχουν κλείσει 11 κεφάλαια, έναντι μόλις πέντε κατά τα προηγούμενα 11 χρόνια.
Παράλληλα, επανέλαβε τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στον στόχο της αλβανικής κυβέρνησης για ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων έως το τέλος του 2027.
Ο Έντι Ράμα εμφανίστηκε αισιόδοξος για την ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας του, επισημαίνοντας τη σημαντική αύξηση του αλβανικού ΑΕΠ και των ξένων επενδύσεων τα τελευταία χρόνια.
«Είμαστε EU Talibans», δήλωσε χαρακτηριστικά, θέλοντας να υπογραμμίσει τη σταθερή προσήλωση της Αλβανίας στην ευρωπαϊκή πορεία, προσθέτοντας ότι η χώρα του «δεν έχει Σχέδιο Β».
Ο Αλβανός πρωθυπουργός εξέφρασε επίσης την εκτίμηση ότι η Αλβανία μπορεί να γίνει μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσα στην τρέχουσα δεκαετία.
Στο επίκεντρο και η επιστολή Μερτς
Η συζήτηση στη διάσκεψη επηρεάστηκε και από την πρόσφατη επιστολή του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς προς τους Ευρωπαίους ηγέτες, στην οποία προτείνεται καθεστώς «συνδεδεμένου μέλους» για την Ουκρανία και «καινοτόμες λύσεις» για άλλες υποψήφιες χώρες.
Η Μαριλένα Ραουνά υπογράμμισε την ανάγκη ίσης μεταχείρισης όλων των υποψήφιων κρατών, ενώ η Μάρτα Κος χαρακτήρισε την παρέμβαση Μερτς «θετική συμβολή» στη συζήτηση για τον εκσυγχρονισμό της διαδικασίας διεύρυνσης.
Από την πλευρά του, ο Έντι Ράμα τάχθηκε υπέρ της ενιαίας αντιμετώπισης όλων των υποψηφίων χωρών και εξέφρασε ανησυχία για τη Μολδαβία, σημειώνοντας ότι δεν θα πρέπει να καθυστερήσει περαιτέρω η έναρξη των ενταξιακών συνομιλιών της.
Αναφορικά με το ενδεχόμενο περιορισμού του δικαιώματος βέτο για νέα κράτη-μέλη, η επίτροπος Διεύρυνσης επιβεβαίωσε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη σχετικές συζητήσεις για πιθανές «διασφαλίσεις», χωρίς ωστόσο να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.