Σοβαρά ερωτήματα για τα κενά ασφαλείας που προηγήθηκαν της επίθεσης στην πτήση 1073 της FlyDubai θέτει δημοσίευμα της Wall Street Journal, καθώς ο συγκυβερνήτης Hamam al-Hammami φέρεται να είχε βρεθεί στο παρελθόν στο μικροσκόπιο των αρχών, χωρίς ωστόσο οι σχετικές πληροφορίες να κοινοποιηθούν μεταξύ των αρμόδιων υπηρεσιών.
Ο Hammami φέρεται να επιτέθηκε στον κυβερνήτη της πτήσης με τσεκούρι έκτακτης ανάγκης, προκαλώντας ένα περιστατικό που λίγο έλειψε να οδηγήσει στην καταστροφή του αεροσκάφους. Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, πριν ακόμη φτάσει στο πιλοτήριο, υπήρχαν αρκετές ευκαιρίες για τις αρχές του Ομάν, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Ισραήλ να εντοπίσουν τους κινδύνους που συνδέονταν με την παρουσία του στο πλήρωμα.
Στο Ομάν, οι αρμόδιες αρχές είχαν εξετάσει τη διαδικτυακή δραστηριότητα του Hammami και είχαν κρίνει ότι το ενδιαφέρον του για ριζοσπαστική ιδεολογία ήταν αρκετά έντονο ώστε να μην του επιτρέψουν να συνεχίσει να εργάζεται ως πιλότος στην κρατική Oman Air. Ως αποτέλεσμα, του απαγορεύτηκε να πραγματοποιεί πτήσεις, συμμετείχε σε πρόγραμμα απο-ριζοσπαστικοποίησης και μετακινήθηκε σε διοικητική θέση.
Ωστόσο, σύμφωνα με άτομα που γνωρίζουν την υπόθεση, οι ανησυχίες των αρχών του Ομάν δεν διαβιβάστηκαν σε άλλες χώρες ή αεροπορικές εταιρείες.
Όταν η FlyDubai τον προσέλαβε τον Φεβρουάριο, η εταιρεία δεν απευθύνθηκε στην Oman Air προκειμένου να ελέγξει το προηγούμενο επαγγελματικό του ιστορικό. Πραγματοποιήθηκε έλεγχος ποινικού μητρώου, σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει τη διαδικασία, όμως ο Hammami στη συνέχεια τοποθετήθηκε σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη διαδρομή προς το Τελ Αβίβ, την οποία είχε εκτελέσει αρκετές φορές.
Την ίδια ώρα, οι αρχές των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων εξετάζουν τον ρόλο του προσωπικού της FlyDubai που συμμετείχε στη διαδικασία πρόσληψης. Η αεροπορική εταιρεία έχει δηλώσει ότι δεν θα σχολιάσει την υπόθεση όσο βρίσκεται σε εξέλιξη η έρευνα.
Τα ερωτήματα για το Ισραήλ
Μία ακόμη ευκαιρία για να εντοπιστεί ο Hammami υπήρχε κατά την άφιξή του στο Ισραήλ. Οι πιλότοι από χώρες που δεν διατηρούν διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ, όπως το Ομάν, δεν επιτρέπεται να πραγματοποιούν πτήσεις προς τη χώρα, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για το πώς κατάφερε να ταξιδέψει ως μέλος πληρώματος.
Οι ξένες αεροπορικές εταιρείες υποχρεούνται να υποβάλλουν εκ των προτέρων στις ισραηλινές αρχές στοιχεία για τους επιβάτες και τα πληρώματα. Η FlyDubai είχε αποστείλει τα σχετικά δεδομένα για την πτήση 1073, σύμφωνα με την ισραηλινή Φορολογική Αρχή, η οποία διαχειρίζεται τη βάση δεδομένων ταξιδιωτών.
Ωστόσο, το ισραηλινό υπουργείο Μεταφορών υποστηρίζει ότι δεν θεωρούσε πως διέθετε την αρμοδιότητα ή την τεχνογνωσία για να πραγματοποιεί ελέγχους στα πληρώματα των ξένων αεροπορικών εταιρειών. Μάλιστα, από τη δημιουργία της σχετικής βάσης δεδομένων το 2023 δεν έχει ζητήσει ποτέ στοιχεία επιβατών ή πληρωμάτων, υποστηρίζοντας ότι δεν γνώριζε πως είχε αυτή τη δυνατότητα.
Από την πλευρά της, η FlyDubai είχε δεσμευτεί εγγράφως να ελέγχει το ιστορικό και την εθνικότητα των πιλότων της. Παράλληλα, απόρρητη έκθεση του 2024 είχε επισημάνει προβλήματα στην εποπτεία των πτήσεων ξένων αερομεταφορέων από το ισραηλινό υπουργείο Μεταφορών.
Τα κενά ασφαλείας
Η αλληλουχία των παραλείψεων έχει προκαλέσει προβληματισμό στους ειδικούς σε θέματα αεροπορικής ασφάλειας, καθώς αναδεικνύει κενά σε διαφορετικά επίπεδα ελέγχου, από τη συλλογή πληροφοριών μέχρι τη διαδικασία πρόσληψης και την είσοδο του πληρώματος σε άλλη χώρα.
Ειδικοί επισημαίνουν ότι οι υπηρεσίες ασφαλείας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Ισραήλ διαθέτουν σημαντικές δυνατότητες συλλογής πληροφοριών, ενώ η ίδια η διαδρομή της πτήσης θεωρείται ιδιαίτερα ευαίσθητη.
Η υπόθεση επαναφέρει, παράλληλα, το διαχρονικό δίλημμα της αεροπορικής ασφάλειας: τα μέτρα προστασίας του πιλοτηρίου έχουν σχεδιαστεί ώστε να αποτρέπουν την είσοδο επικίνδυνων επιβατών, όμως στην περίπτωση που η απειλή προέρχεται από μέλος του πληρώματος, οι ίδιες δικλίδες ασφαλείας μπορούν να λειτουργήσουν αντίστροφα.
Το ζήτημα έχει βρεθεί στο επίκεντρο μετά από προηγούμενες τραγωδίες, όπως οι επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου και η εσκεμμένη συντριβή της πτήσης 9525 της Germanwings το 2015. Ο Matthew Borie, διευθυντής πληροφοριών και συνιδρυτής της Osprey Flight Solutions, υποστήριξε ότι, εφόσον η υπόθεση συνδεθεί με τρομοκρατική ενέργεια, θα πρέπει να εξεταστούν πολλαπλά επίπεδα αποτυχίας των υπηρεσιών πληροφοριών πριν από την είσοδο του δράστη στο αεροσκάφος.
Στο μικροσκόπιο Ομάν, ΗΑΕ και Ισραήλ
Οι ευθύνες πλέον εξετάζονται σε τρία επίπεδα, καθώς οι αρχές του Ομάν, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Ισραήλ καλούνται να διερευνήσουν πώς οι πληροφορίες που υπήρχαν για τον Hammami δεν αξιοποιήθηκαν ώστε να αποτραπεί η παρουσία του στο συγκεκριμένο πλήρωμα.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα απέφυγαν να σχολιάσουν, επικαλούμενα την έρευνα που βρίσκεται σε εξέλιξη, ενώ εκπρόσωπος της κυβέρνησης του Ομάν δεν απάντησε άμεσα σε αίτημα για σχολιασμό.
Στο Ισραήλ, ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου ανακοίνωσε την Κυριακή ότι έδωσε εντολή για επανεξέταση των μέτρων ασφαλείας που εφαρμόζονται στις πτήσεις ξένων αεροπορικών εταιρειών προς τη χώρα.