Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι βασικός λόγος της συμμετοχής του στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα είναι ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αφήνοντας παράλληλα ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω ενίσχυσης της αμυντικής συνεργασίας μεταξύ Ουάσινγκτον και Άγκυρας.
«Πηγαίνω λόγω του Ερντογάν», δήλωσε ο Τραμπ σε δημοσιογράφους, χαρακτηρίζοντας τον Τούρκο πρόεδρο «φίλο» και «ηγέτη που χαίρει σεβασμού».
Οι δηλώσεις αυτές, σύμφωνα με το αμερικανικό δίκτυο Fox News, αποτυπώνουν τη σημαντική μεταβολή στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις. Μετά την παραλαβή από την Τουρκία του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400 το 2019, οι Ηνωμένες Πολιτείες απέκλεισαν την Άγκυρα από το πρόγραμμα των μαχητικών F-35 και, το 2020, επέβαλαν κυρώσεις στην τουρκική υπηρεσία αμυντικών προμηθειών.
Παρά τις διαφωνίες που εξακολουθούν να υφίστανται μεταξύ των δύο χωρών, αναλυτές εκτιμούν ότι η γεωπολιτική συγκυρία καθιστά ολοένα και δυσκολότερο τον παραγκωνισμό της Τουρκίας από τη Συμμαχία, καθώς το ΝΑΤΟ βρίσκεται αντιμέτωπο με τις εξελίξεις στην Ουκρανία, τη Μέση Ανατολή και τη Μαύρη Θάλασσα.
«Η Τουρκία είναι κρίσιμης σημασίας για την κυβέρνηση Τραμπ», δήλωσε στο Fox News ο πρώην πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Τουρκία, Τζέιμς Τζέφρι, ο οποίος είχε διατελέσει ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για τη Συρία κατά την πρώτη προεδρική θητεία του Ντόναλντ Τραμπ.
Από την πλευρά της, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άνα Κέλι, ανέφερε ότι «ο πρόεδρος Τραμπ διατηρεί εξαιρετική σχέση με τον πρόεδρο Ερντογάν, ο οποίος υπήρξε ένας εξαιρετικά σημαντικός εταίρος στην περιοχή», επιβεβαιώνοντας ότι οι δύο ηγέτες θα έχουν κατ' ιδίαν συνάντηση στο περιθώριο της Συνόδου.
Η στρατηγική σημασία της Τουρκίας
Ο Τζέιμς Τζέφρι υποστήριξε ότι η θετική στάση του Τραμπ απέναντι στον Ερντογάν δεν οφείλεται μόνο στην προσωπική τους σχέση, αλλά και στη στρατηγική σημασία της Τουρκίας.
Όπως ανέφερε, η Τουρκία αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη διατήρηση της αμερικανικής στρατηγικής παρουσίας στην Ευρασία, χάρη στη γεωγραφική της θέση, τη στρατιωτική της ισχύ και την ικανότητά της να προβάλλει στρατιωτική ισχύ.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο αναλυτής του Hudson Institute, Τζαν Κασάπογλου, σημείωσε ότι η Συμμαχία επιστρέφει στη λογική της συλλογικής άμυνας, γεγονός που αυξάνει τη σημασία της στρατιωτικής συνεισφοράς κάθε κράτους-μέλους.
«Τα κράτη που προσφέρουν πραγματική στρατιωτική ισχύ στο ΝΑΤΟ θα έχουν προνομιακή μεταχείριση», ανέφερε.
Η Τουρκία διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες, ελέγχει τα Στενά του Βοσπόρου και των Δαρδανελίων, συνορεύει με τη Συρία, το Ιράκ και το Ιράν και έχει αναπτύξει ισχυρή αμυντική βιομηχανία.
Ο πρώην σύμβουλος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και ανώτερος συνεργάτης του Atlantic Council, Ριτς Άουτζεν, υποστήριξε ότι «δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική ασφάλεια για το ΝΑΤΟ χωρίς την πλήρη ενσωμάτωση της Τουρκίας».
Ουκρανία, Συρία και Μαύρη Θάλασσα
Σύμφωνα με τους αναλυτές, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η αστάθεια στη Μέση Ανατολή και οι εξελίξεις στη Συρία έχουν ενισχύσει ακόμη περισσότερο τη γεωπολιτική σημασία της Τουρκίας.
Ο Τζέιμς Τζέφρι υποστήριξε ότι η συμβολή της Άγκυρας υπήρξε καθοριστική για τη συνέχιση της ουκρανικής αντίστασης, επικαλούμενος την εφαρμογή της Συνθήκης του Μοντρέ, την προμήθεια μη επανδρωμένων αεροσκαφών Bayraktar στην Ουκρανία και τον διαμεσολαβητικό ρόλο της Τουρκίας μεταξύ Κιέβου και Μόσχας.
«Δεν μπορείς να περιορίσεις τη Ρωσία στη Μαύρη Θάλασσα χωρίς την Τουρκία», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, εκτίμησε ότι οι εξελίξεις στη Συρία έφεραν πιο κοντά στρατηγικά την Ουάσιγκτον και την Άγκυρα, υποστηρίζοντας ότι η στήριξη της Τουρκίας προς τη συριακή αντιπολίτευση συνέβαλε στην ανατροπή του καθεστώτος του Μπασάρ αλ Άσαντ.
Οι διαφωνίες παραμένουν
Παρά την προσέγγιση των δύο πλευρών, αρκετοί αναλυτές επισημαίνουν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρές διαφωνίες.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η διατήρηση του ρωσικού συστήματος S-400 από την Τουρκία, η δημόσια στήριξη της Άγκυρας στη Χαμάς μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023, καθώς και οι προσπάθειες ενίσχυσης των σχέσεών της με οργανισμούς όπως οι BRICS και ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης.
Ο αναλυτής του Foundation for Defense of Democracies, Σινάν Τζιντί, υποστήριξε ότι η Τουρκία αποτελεί τη μοναδική χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ που επιδιώκει στενότερες σχέσεις με τους δύο αυτούς οργανισμούς, ενώ παράλληλα στηρίζει ανοιχτά τη Χαμάς.
Κατά τον ίδιο, βασικό εμπόδιο στην περαιτέρω εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας ΗΠΑ-Τουρκίας εξακολουθεί να αποτελεί το αμερικανικό Κογκρέσο.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει ήδη δεχθεί επικρίσεις για την προώθηση πώλησης αμυντικού υλικού ύψους 700 εκατ. δολαρίων προς την Τουρκία, ενώ παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της επανένταξης της Άγκυρας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35.
Ο Τζέιμς Τζέφρι εκτίμησε ότι η πώληση κινητήρων F110 είναι πιο εύκολα διαχειρίσιμη πολιτικά από την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, καθώς η ταυτόχρονη λειτουργία των S-400 και των αμερικανικών μαχητικών πέμπτης γενιάς εξακολουθεί να προκαλεί σοβαρές ανησυχίες για την ασφάλεια ευαίσθητης στρατιωτικής τεχνολογίας.
Πηγή: FOX News - Trump bets on former NATO troublemaker as Turkey's strategic value surges