Κλιμακώνεται η ένταση στα Στενά του Ορμούζ, καθώς το Ιράν επιχειρεί να ενισχύσει τον επιχειρησιακό του έλεγχο σε έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους παγκοσμίως, μέσω του οποίου διακινείται μεγάλο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.
Σύμφωνα με πληροφορίες από ναυτιλιακές και ενεργειακές πηγές, η Τεχεράνη εφαρμόζει νέο σύστημα θαλάσσιας επιτήρησης και καθορισμού διαδρομών, επεκτείνοντας την παρουσία της ακόμη και σε περιοχές που συνδέονται λειτουργικά με κρίσιμα λιμάνια των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, όπως το Khor Fakkan και η Fujairah.
Νέο καθεστώς επιτήρησης στα Στενά
Η νέα στρατηγική βασίζεται σε οδηγίες του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, με τις οποίες τα εμπορικά πλοία που επιθυμούν να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ καλούνται να συντονίζονται με τις ιρανικές αρχές και να ακολουθούν συγκεκριμένες διαδρομές κοντά στο νησί Λαράκ.
Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο:
- Τα πλοία που εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο κινούνται βόρεια του νησιού, πλησιέστερα στις ιρανικές ακτές.
- Τα εξερχόμενα πλοία περνούν νότια του Λαράκ.
Η αλλαγή αυτή μεταφέρει σημαντικό μέρος της θαλάσσιας κυκλοφορίας πιο κοντά σε περιοχές που ελέγχει ή διεκδικεί η Τεχεράνη, αυξάνοντας τις δυνατότητες επιτήρησης και παρέμβασης από τους Φρουρούς της Επανάστασης.
Παράλληλα, το Ιράν έχει ορίσει και περιοχές «περιορισμένης παρακολούθησης» ανάμεσα στις λωρίδες κυκλοφορίας, διαφοροποιώντας το μέχρι σήμερα σύστημα ναυσιπλοΐας, το οποίο βασιζόταν κυρίως σε διεθνείς θαλάσσιες διαδρομές και ύδατα του Ομάν.
Ανησυχία σε ναυτιλία και αγορές ενέργειας
Οι εξελίξεις προκαλούν έντονο προβληματισμό στη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα και στις αγορές ενέργειας, καθώς το νέο καθεστώς ενισχύει τον επιχειρησιακό έλεγχο του Ιράν στις διελεύσεις πλοίων από το Ορμούζ.
Ναυτιλιακές εταιρείες εμφανίζονται ιδιαίτερα επιφυλακτικές, αποφεύγοντας σε αρκετές περιπτώσεις να ζητήσουν άδεια διέλευσης από τις ιρανικές αρχές, υπό τον φόβο ενδεχόμενων αμερικανικών κυρώσεων.
Σύμφωνα με δηλώσεις του Ιρανού βουλευτή Σαεΐντι, περίπου 1.500 πλοία βρίσκονται σε αναμονή για έγκριση εξόδου από την περιοχή, γεγονός που αποτυπώνει τη σοβαρή διαταραχή που καταγράφεται ήδη στη ναυσιπλοΐα.
Η εταιρεία ναυτιλιακής ασφάλειας Diaplous Group αναφέρει ότι η εμπορική κίνηση έχει περιοριστεί κυρίως σε μικρά πλοία γενικού φορτίου που εξυπηρετούν το Ιράν.
Στο επίκεντρο και ο αγωγός Habshan–Fujairah
Ανησυχία προκαλεί και η κατάσταση γύρω από τον αγωγό Habshan–Fujairah Pipeline, μέσω του οποίου τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα επιχειρούν να εξάγουν πετρέλαιο παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ.
Η διεύρυνση της ιρανικής «ζώνης ελέγχου» εκτιμάται ότι αυξάνει την πίεση στις ενεργειακές ροές προς τη Φουτζέιρα, ενισχύοντας τους φόβους για περαιτέρω αποσταθεροποίηση στην περιοχή.
Η στάση της Σαουδικής Αραβίας
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με δημοσίευμα του NBC News, η Σαουδική Αραβία αρνήθηκε να επιτρέψει τη χρήση στρατιωτικών βάσεων και του εναέριου χώρου της από τις Ηνωμένες Πολιτείες για την επιχείρηση «Freedom».
Αναλυτές εκτιμούν ότι το Ριάντ επιδιώκει να αποφύγει άμεση εμπλοκή σε ενδεχόμενη στρατιωτική κλιμάκωση με το Ιράν, φοβούμενο πιθανά αντίποινα σε κρίσιμες πετρελαϊκές και ενεργειακές εγκαταστάσεις.
Η στάση αυτή αναδεικνύει παράλληλα και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η Ουάσιγκτον στην προσπάθεια συγκρότησης ενός πλήρως συντονισμένου περιφερειακού μετώπου ασφαλείας για την προστασία της ναυσιπλοΐας.
«Σκιώδης» ναυσιπλοΐα και στόλος υπό πίεση
Σύμφωνα με στοιχεία της Signal Ocean, τα οποία επικαλείται η Xclusiv Shipbrokers, στον Περσικό Κόλπο και στα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται σήμερα 186 bulk carriers και δεξαμενόπλοια.
Από αυτά:
- 128 είναι bulk carriers
- 58 είναι tankers
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί το γεγονός ότι περίπου το 40% των δεξαμενόπλοιων φέρονται να συνδέονται με καθεστώς κυρώσεων, ενώ στα bulk carriers το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται στο 11%.
Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι η πραγματική εικόνα ενδέχεται να είναι ακόμη πιο σύνθετη, καθώς αρκετά πλοία κινούνται με απενεργοποιημένα συστήματα AIS λόγω της αυξημένης γεωπολιτικής έντασης στην περιοχή.