Η καθημερινή ζωή στην Κούβα βρίσκεται σε κατάσταση απόλυτης παράλυσης, με τον πληθυσμό να ζει υπό το βάρος μιας πρωτοφανούς οικονομικής κρίσης και της διαρκούς απειλής για αμερικανική στρατιωτική επέμβαση.
Όπως μεταδίδει ο ανταποκριτής του CNN στην Αβάνα, Πάτρικ Όπμαν, οι συνεχείς διακοπές ρεύματος, η έλλειψη καυσίμων για τις γεννήτριες, ακόμη και η απουσία βασικών αγαθών πρώτης ανάγκης συνθέτουν το σκηνικό της καθημερινότητας.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, οι διαχειριστές των δημόσιων υποδομών έχουν ήδη λάβει άνωθεν εντολές να καταρτίσουν επείγοντα σχέδια για την αντιμετώπιση μιας ενδεχόμενης «ιμπεριαλιστικής επίθεσης». Αν και η πιθανότητα αμερικανικής δράσης αποτελούσε για χρόνια αντικείμενο μαύρου χιούμορ μεταξύ των Κουβανών, η παρούσα συγκυρία δείχνει ότι οι Αμερικανοί ίσως αυτή τη φορά βρίσκονται προ των πυλών.
Το «όχι και τόσο μυστικό» τελεσίγραφο της CIA
Το σκηνικό ανατράπηκε δραματικά μετά την πρόσφατη, προκλητικά εμφανή επίσκεψη του διευθυντή της CIA, Τζον Ράτκλιφ, στην Αβάνα με αμερικανικό κυβερνητικό αεροσκάφος. Η συνάντηση των Αμερικανών αξιωματούχων με τους επικεφαλής των κουβανικών μυστικών υπηρεσιών ερμηνεύεται από πολιτικούς αναλυτές ως μια κλασική περίπτωση «διπλωματίας υποταγής», με την Ουάσιγκτον να θέτει ένα σκληρό δίλημμα στην Αβάνα.
Παρά τις προσπάθειες της κουβανικής πλευράς να πείσει ότι το νησί δεν αποτελεί απειλή, ο Ράτκλιφ απέρριψε τα επιχειρήματά τους, κατηγορώντας το καθεστώς για τη φιλοξενία ρωσικών και κινεζικών σταθμών παρακολούθησης. Η πίεση κορυφώθηκε αμέσως μετά, με τη διαρροή ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν την ποινική δίωξη του 95χρονου ιστορικού ηγέτη Ραούλ Κάστρο για την κατάρριψη ανθρωπιστικών αεροσκαφών το 1996, μια κίνηση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε οριστική ρήξη των διπλωματικών σχέσεων, στα πρότυπα όσων συνέβησαν πρόσφατα στη Βενεζουέλα με τον Νικολάς Μαδούρο.
Προετοιμασία για ανταρτοπόλεμο με σοβιετικά κατάλοιπα
Η αντίδραση της κουβανικής ηγεσίας ήταν άμεση και ανυποχώρητη. Ο πρόεδρος Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ δήλωσε έτοιμος να θυσιάσει τη ζωή του για την επανάσταση, ξεκαθαρίζοντας ότι ένα κατηγορητήριο κατά του Κάστρο θα σήμαινε το τέλος κάθε διαπραγμάτευσης και την έναρξη σύγκρουσης. Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης προβάλλουν συνεχώς εικόνες πολιτών που εκπαιδεύονται σε έναν «πόλεμο ολόκληρου του λαού».
Το αμυντικό πλάνο της Κούβας βασίζεται σε έναν εξαντλητικό ανταρτοπόλεμο φθοράς, τύπου Βιετνάμ, αν και τα μέσα που διαθέτει ξενίζουν, καθώς περιλαμβάνουν παλαιά σοβιετικά όπλα και αντιαεροπορικά πυροβόλα που μεταφέρονται ακόμη και με βόδια. Παρά την τεχνολογική υστέρηση, ο στρατιωτικός ιστορικός Χαλ Κλέπακ επισημαίνει ότι η εξαιρετική ικανότητα του καθεστώτος να κινητοποιεί μαζικά τον πληθυσμό θα μπορούσε να προβάλει σθεναρή αντίσταση σε μια ενδεχόμενη χερσαία εισβολή.
Απόγνωση και επιβίωση σε ένα νησί χωρίς αποθέματα
Στην άλλη πλευρά της πραγματικότητας, ο κουβανικός λαός βρίσκεται στα όρια της ανθρώπινης αντοχής. Ο πετρελαϊκός αποκλεισμός και οι νέες αυστηρές κυρώσεις της Ουάσιγκτον έχουν στραγγίξει τα τελευταία αποθέματα ενέργειας, προκαλώντας αλυσίδα προβλημάτων, καθώς τα τρόφιμα σαπίζουν στα σβηστά ψυχγεία, τα νοσοκομεία ξεμένουν από βασικά φάρμακα και οι τόνοι σκουπιδιών συσσωρεύονται στους δρόμους.
Η απόγνωση είναι τόσο βαθιά που ορισμένοι πολίτες, κατά τη διάρκεια έντονων διαμαρτυριών στην Αβάνα, εκφράζουν τη μοιρολατρική ευχή να ξεσπάσει μια σύγκρουση προκειμένου να δοθεί ένα οριστικό τέλος στα καθημερινά τους βάσανά, ελπίζοντας ότι όσοι επιζήσουν θα καταφέρουν επιτέλους να ζήσουν ειρηνικά. Την ίδια ώρα, η Πολιτική Άμυνα εξέδωσε οδηγό επιβίωσης για τις οικογένειες σε περίπτωση βομβαρδισμού, με τους πολίτες ωστόσο να σχολιάζουν με πικρία ότι δεν τους έχει απομείνει πλέον απολύτως τίποτα για να πακετάρουν.