Μπροστά σε μια πρωτοφανή οικονομική κρίση βρίσκεται το Κατάρ, καθώς οι επιθέσεις της Τεχεράνης έχουν επιφέρει καίριο πλήγμα στην βιομηχανία φυσικού αερίου της χώρας, σύμφωνα με εκτενές ρεπορτάζ των New York Times.
Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει οδηγήσει σε πλήρη αποκλεισμό της χώρας, με αποτέλεσμα να έχει διακοπεί σχεδόν ολοκληρωτικά η εξαγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) εδώ και περισσότερους από δύο μήνες. Παράλληλα, το Κατάρ έχει αποκοπεί από τις θαλάσσιες εμπορικές οδούς μέσω των οποίων εισάγει βασικά αγαθά, από οχήματα μέχρι αγροτικά προϊόντα, ενώ ο φόβος για περιφερειακή αστάθεια έχει εκμηδενίσει τον τουρισμό και έχει κλονίσει την επιχειρηματική εμπιστοσύνη.
Η βιομηχανική ζώνη Ρας Λαφάν, η καρδιά της παραγωγής αερίου της χώρας, έχει τεθεί εκτός λειτουργίας και οι δρόμοι έχουν αποκλειστεί. Στο τεράστιο λιμάνι Χαμάντ οι γερανοί παραμένουν ακίνητοι, ενώ στα ξενοδοχεία και τις μπουτίκ της Ντόχα επικρατεί απόλυτη σιωπή. Οι προβλέψεις για την οικονομική ανάπτυξη της χώρας έχουν αναθεωρηθεί δραματικά προς τα κάτω.
Γεωγραφική παγίδα και απώλειες δισεκατομμυρίων
Η οικονομική μεταμόρφωση του Κατάρ ξεκίνησε τη δεκαετία του 1990, όταν επένδυσε μαζικά στην πρωτοποριακή τεχνολογία υγροποίησης του φυσικού αερίου στους –180°C (ή ακριβέστερα στους –162°C), γεγονός που του επέτρεψε να παρακάμψει τους περιφερειακούς αγωγούς και να αναδειχθεί σε ενεργειακή υπερδύναμη. Μέχρι το 2010 η παραγωγική του ικανότητα εκτινάχθηκε στα 77 εκατομμύρια τόνους, καθιστώντας το Κατάρ την πλουσιότερη χώρα στον κόσμο κατά κεφαλήν για το μεγαλύτερο μέρος της επόμενης δεκαετίας.
Ωστόσο, στα τέλη Φεβρουαρίου η δραστηριότητα αυτή πάγωσε. Σε αντίθεση με τους γείτονές του, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που διαθέτουν αγωγούς που παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ, το Κατάρ είναι γεωγραφικά εγκλωβισμένο πίσω από το θαλάσσιο πέρασμα.
Μέσα σε 24 ώρες από τον ιρανικό αποκλεισμό, ο κρατικός ενεργειακός κολοσσός QatarEnergy δήλωσε αδυναμία εκπλήρωσης των συμβατικών του υποχρεώσεων. Δύο εβδομάδες αργότερα, ιρανικοί πύραυλοι και drones έπληξαν τις εγκαταστάσεις στο Ρας Λαφάν, καταστρέφοντας κρίσιμο εξοπλισμό και προκαλώντας μείωση της παραγωγικής ικανότητας κατά 17%.
Η ζημιά είναι τόσο εκτεταμένη που, ακόμη και αν τα στενά άνοιγαν άμεσα, θα χρειάζονταν χρόνια για να επιστρέψει η παραγωγή στα προπολεμικά επίπεδα. Αναλυτές εκτιμούν ότι η QatarEnergy χάνει εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια καθημερινά από διαφυγόντα έσοδα και μισθώσεις πλοίων, με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) να προβλέπει συρρίκνωση της οικονομίας κατά 8,6% για το τρέχον έτος.
Η φυγή των ξένων κεφαλαίων και των εργαζομένων
Η κρίση αποκάλυψε και τη δομική ευπάθεια της στρατηγικής διαφοροποίησης της οικονομίας που επιχειρούσε το Κατάρ. Τα τελευταία χρόνια, η χώρα είχε επενδύσει σημαντικά στον τουρισμό, τη διοργάνωση μεγάλων αθλητικών γεγονότων (όπως η Formula 1) και την προσέλκυση ξένων εταιρειών, καταργώντας μάλιστα την υποχρέωση ύπαρξης εγχώριου εταιρικού εταίρου.
Μετά την έναρξη του πολέμου όμως, οι τουριστικές ροές έχουν καταρρεύσει λόγω των ταξιδιωτικών οδηγιών από τις ΗΠΑ και άλλες κυβερνήσεις. Πολλές πολυεθνικές εταιρείες απομάκρυναν το προσωπικό τους στο εξωτερικό, τη στιγμή που το Παγκόσμιο Συμβούλιο Ταξιδιών και Τουρισμού εκτιμά τις απώλειες για τη Μέση Ανατολή στα 600 εκατομμύρια δολάρια ημερησίως.
Αν και οίκοι αξιολόγησης, όπως η S&P Global Ratings, διατηρούν τη βαθμολογία της χώρας λόγω των τεράστιων συσσωρευμένων οικονομικών αποθεμάτων της, οι αρχές πιέζουν τις διεθνείς επιχειρήσεις να επιστρέψουν. Ο μεγάλος φόβος των αναλυτών είναι ότι αν οι εταιρείες καταρρεύσουν, το τεράστιο ξένο εργατικό δυναμικό της χώρας θα μεταναστεύσει μαζικά, προκαλώντας μια μη αναστρέψιμη οικονομική και κοινωνική αιμορραγία.
Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, η δημιουργία ενός μεγάλου δημοσιονομικού ελλείμματος είναι πλέον γεγονός και το μέλλον εξαρτάται αποκλειστικά από το πόσο καιρό θα παραμείνουν κλειστά τα Στενά.