Η εξόντωση του διαβόητου βαρόνου των ναρκωτικών «El Mencho» από τον μεξικανικό στρατό πυροδότησε μια άνευ προηγουμένου επιχείρηση χάους, η οποία δεν περιορίστηκε στους δρόμους, αλλά μεταφέρθηκε με τρομακτική ταχύτητα στις οθόνες των κινητών τηλεφώνων εκατομμυρίων πολιτών.
Σύμφωνα με αποκαλυπτικό ρεπορτάζ του διεθνούς δικτύου OCCRP, το Καρτέλ Χαλίσκο Νέας Γενιάς (CJNG) εγκαινίασε μια νέα εποχή «ψυχολογικού πολέμου», όπου η παραπληροφόρηση και η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιούνται ως πολλαπλασιαστές ισχύος.
Η στρατηγική του «κατασκευασμένου» χάους
Μέσα σε ελάχιστα λεπτά από την είδηση του θανάτου του ηγέτη τους, το καρτέλ εξαπέλυσε μια διπλή επίθεση. Ενώ στο φυσικό πεδίο έστησε 252 οδοφράγματα σε 20 πολιτείες και πυρπόλησε τράπεζες και καταστήματα, στο ψηφιακό πεδίο καλλιέργησε την ψευδαίσθηση μιας ολοκληρωτικής εθνικής εξέγερσης.
Ειδικοί στην παραπληροφόρηση επισημαίνουν ότι το καρτέλ χρησιμοποίησε:
Εικόνες παραχθείσες από AI: Φωτογραφίες καμένων αεροπλάνων και εκκλησιών που αποδείχθηκαν ψεύτικες, αλλά προκάλεσαν μαζική υστερία.
Ψευδείς συναγερμούς: Φήμες για πυροβολισμούς σε πόλεις όπως η Πουέμπλα, που οδήγησαν στη διάλυση καρναβαλιών και τον εγκλεισμό των πολιτών στα σπίτια τους.
Χειραγώγηση αλγορίθμων: Συντονισμένοι λογαριασμοί στα social media (τρολ) εκμεταλλεύτηκαν τους αλγορίθμους του "X" (Twitter) για να δώσουν την εντύπωση ότι η χώρα φλέγεται εξ ολοκλήρου.
Από τα πανό στις γέφυρες, στα inbox των πολιτών
Η εξέλιξη της ναρκοπροπαγάνδας είναι ραγδαία. Αν το 2006 τα καρτέλ επικοινωνούσαν μέσω των «narcomantas» (χειρόγραφων πανό σε γέφυρες), σήμερα το μήνυμα του φόβου φτάνει οργανικά και άμεσα στα WhatsApp και τα Instagram των πολιτών. Η βία δεν χρησιμοποιείται πλέον μόνο για τον έλεγχο των εδαφών, αλλά ως ένα εργαλείο «δημοσίων σχέσεων» που στοχεύει στον απόλυτο έλεγχο της κοινής γνώμης.
Το κενό ενημέρωσης και η επόμενη μέρα
Η έρευνα υπογραμμίζει ότι η παραπληροφόρηση γιγαντώθηκε λόγω της απουσίας καθαρών πληροφοριών από την κυβέρνηση τις πρώτες κρίσιμες ώρες. Αυτό το κενό επέτρεψε στο CJNG να εμφανιστεί ως μια παντοδύναμη οργάνωση ικανή για άμεση εκδίκηση.
Παρά τις απώλειες στο πεδίο (42 μέλη του καρτέλ και 25 εθνοφρουροί νεκροί), η πραγματική απειλή παραμένει μπροστά: Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η επίδειξη ισχύος στο διαδίκτυο είναι μόνο η εισαγωγή. Η αληθινή, ωμή βία αναμένεται να ξεσπάσει τους επόμενους μήνες, καθώς οι διάδοχοι του «El Mencho» και αντίπαλες οργανώσεις θα συγκρουστούν για την αναδιανομή του ελέγχου των περιοχών.