Η συμφωνία για τη διάθεση ρωσικού ντίζελ στις διεθνείς αγορές αποτελεί μέρος της προσπάθειας της κυβέρνησης Τραμπ να επαναφέρει τη Μόσχα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Αυτό εξήγησαν Αμερικανοί αξιωματούχοι σε ουκρανική αντιπροσωπεία κατά τη διάρκεια συνάντησης στο Μαϊάμι, σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του Reuters. Το Κίεβο, ωστόσο, αντιμετωπίζει με επιφυλακτικότητα την αμερικανική προσέγγιση, εκτιμώντας ότι η Ουάσιγκτον επιχειρεί να εξασφαλίσει παραχωρήσεις από τη Ρωσία μέσω οικονομικών κινήτρων.
Σύμφωνα με τρεις πηγές που μίλησαν στο Reuters, ο ειδικός απεσταλμένος του Αμερικανού προέδρου, Στιβ Γουίτκοφ, και ο Τζάρεντ Κούσνερ ενημέρωσαν την Παρασκευή (9/10) Ουκρανούς αξιωματούχους ότι η συμφωνία για το ρωσικό ντίζελ εντάσσεται σε μια ευρύτερη διπλωματική προσπάθεια.
Κατά τη συνάντηση στο Μαϊάμι, οι δύο απεσταλμένοι φέρονται να αναγνώρισαν ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν έχει μέχρι στιγμής επιδείξει την απαιτούμενη διάθεση για ουσιαστικές διαπραγματεύσεις με στόχο τον τερματισμό του πολέμου.
Εξέφρασαν, ωστόσο, την εκτίμηση ότι η οικονομική συμφωνία θα μπορούσε να δημιουργήσει προϋποθέσεις για την επανέναρξη τριμερών συνομιλιών μεταξύ ΗΠΑ, Ρωσίας και Ουκρανίας.
Το μήνυμα Τραμπ προς τη Μόσχα
Μία από τις πηγές ανέφερε ότι η αμερικανική πλευρά επιδιώκει να καταστήσει σαφές στο Κρεμλίνο πως ο Τραμπ είναι διατεθειμένος να συνεργαστεί οικονομικά με τη Ρωσία.
Η συμφωνία προβλέπει την αρχική διάθεση περισσότερων από 2,25 εκατομμυρίων βαρελιών ρωσικού ντίζελ στις αγορές των ΗΠΑ και του εξωτερικού.
Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι η κίνηση θα συμβάλει στη συγκράτηση των τιμών των καυσίμων, ενώ παράλληλα θα λειτουργήσει ως κίνητρο για την επανέναρξη των ειρηνευτικών συνομιλιών.
«Η λογική ήταν να μπορέσουν οι ΗΠΑ να επιστρέψουν στη Ρωσία και να της πουν: “Οι Ουκρανοί σταμάτησαν τις επιθέσεις και εμείς σας δώσαμε αυτή τη συμφωνία. Τώρα είναι η σειρά σας να κάνετε μια κίνηση”», εξήγησε πηγή που γνωρίζει το περιεχόμενο των συζητήσεων.
Πρόσωπο προσκείμενο στο Κρεμλίνο επιβεβαίωσε, σύμφωνα με το Reuters, ότι η συμφωνία αντιμετωπίζεται ως πιθανός τρόπος επανεκκίνησης των διαπραγματεύσεων.
Οι ΗΠΑ ζητούν να σταματήσουν τα ουκρανικά πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια
Στη συνάντηση του Μαϊάμι, ο Κούσνερ επανέφερε το αίτημα του Τραμπ να σταματήσει η Ουκρανία τις επιθέσεις εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων πετρελαίου.
Σύμφωνα με δύο από τις πηγές, η αμερικανική κυβέρνηση έχει διατυπώσει επανειλημμένα το συγκεκριμένο αίτημα, υποστηρίζοντας ότι τα ουκρανικά πλήγματα συμβάλλουν στην άνοδο των διεθνών τιμών καυσίμων.
Αναλυτές της αγοράς, πάντως, αποδίδουν την κύρια πίεση στις τιμές στην ευρύτερη ενεργειακή αναταραχή που έχει προκαλέσει ο πόλεμος στο Ιράν.
Η Ουάσιγκτον επιδιώκει, σύμφωνα με τις πληροφορίες, να συνδυάσει τον τερματισμό των ουκρανικών επιθέσεων στα ρωσικά διυλιστήρια με τη συμφωνία για το ντίζελ, ώστε να ζητήσει στη συνέχεια αντίστοιχες κινήσεις από τη Μόσχα.
Ενεργειακή εκεχειρία χωρίς επιβεβαιωμένη συμφωνία
Την Κυριακή (11/10), ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι Ρωσία και Ουκρανία συμφώνησαν σε εκεχειρία όσον αφορά τις επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις.
Ωστόσο, μέχρι τη Δευτέρα δεν υπήρχε επιβεβαίωση από τις δύο εμπόλεμες πλευρές ότι έχει επιτευχθεί συγκεκριμένη και δεσμευτική συμφωνία.
Αντιθέτως, ρωσικές επιθέσεις εναντίον ουκρανικών ενεργειακών υποδομών αναφέρθηκαν και τη Δευτέρα, γεγονός που ενίσχυσε τις αμφιβολίες για την εφαρμογή της εξαγγελθείσας εκεχειρίας.
Η ουκρανική πλευρά έχει δηλώσει ότι είναι διατεθειμένη να εξετάσει μια αμοιβαία παύση των επιθέσεων σε ενεργειακούς στόχους, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει αντίστοιχη δέσμευση από τη Ρωσία.
Αντιδράσεις στις ΗΠΑ για τη συμφωνία με τη Ρωσία
Η συμφωνία για το ντίζελ έχει προκαλέσει αντιδράσεις και στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών.
Αμερικανοί νομοθέτες υποστηρίζουν ότι η διάθεση ρωσικών καυσίμων στην αγορά μπορεί να εξασφαλίσει πρόσθετα έσοδα στη Μόσχα, χωρίς να συνοδεύεται από συγκεκριμένες παραχωρήσεις του Πούτιν για τον τερματισμό του πολέμου.
Ο Τραμπ υπερασπίστηκε τη Δευτέρα την απόφασή του, χαρακτηρίζοντάς την «τη σωστή επιλογή για τον αμερικανικό λαό».
Η μείωση του ενεργειακού κόστους αποτελεί σημαντική πολιτική προτεραιότητα για τον Λευκό Οίκο, ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, στις οποίες θα κριθεί ο έλεγχος του Κογκρέσου.
Ωστόσο, ορισμένοι ειδικοί εκτιμούν ότι οι ποσότητες ντίζελ που προβλέπει η αρχική συμφωνία είναι πολύ περιορισμένες για να επηρεάσουν ουσιαστικά τις τιμές στις ΗΠΑ.
Τα 2,25 εκατομμύρια βαρέλια αντιστοιχούν σε λιγότερο από μία ημέρα κατανάλωσης ντίζελ από τον αμερικανικό τομέα μεταφορών.
Επιφυλακτικό το Κίεβο – «Δώρο στον Πούτιν» η συμφωνία, λέει ο Ζελένσκι
Σύμφωνα με τις πηγές του Reuters, οι Ουκρανοί αξιωματούχοι αντιμετώπισαν με δυσπιστία την επιχειρηματολογία των Αμερικανών.
Η ουκρανική πλευρά εκτιμά ότι η προσφορά οικονομικών κινήτρων προς τη Ρωσία ενδέχεται να ενισχύσει τη διαπραγματευτική θέση της Μόσχας, χωρίς να εξασφαλίσει πραγματική πρόοδο προς τον τερματισμό των εχθροπραξιών.
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, χαρακτήρισε την αμερικανική απόφαση «αδύναμη» και «δώρο στον Πούτιν».
Οι σχέσεις Ουάσιγκτον και Κιέβου έχουν επιβαρυνθεί περαιτέρω από τις δημόσιες δηλώσεις του Τραμπ, ο οποίος το Σάββατο υποστήριξε ότι ο Ζελένσκι θα μπορούσε να είχε τερματίσει τον πόλεμο πολλές φορές και ότι η Ουκρανία χρειάζεται «έναν νέο πρόεδρο».
Οι απαιτήσεις της Μόσχας για το Ντονμπάς
Παρά την προσπάθεια της αμερικανικής κυβέρνησης να επανεκκινήσει τις διαπραγματεύσεις, παραμένουν σημαντικές διαφωνίες για το εδαφικό ζήτημα.
Πηγή προσκείμενη στο Κρεμλίνο υποστήριξε στο Reuters ότι ο Πούτιν θα επιστρέψει ουσιαστικά στις συνομιλίες μόνο εφόσον η Ρωσία εξασφαλίσει το υπόλοιπο περίπου 11% του Ντονμπάς που δεν ελέγχει.
Σύμφωνα με την ίδια πηγή, μια τέτοια εξέλιξη θα επέτρεπε στον Ρώσο πρόεδρο να παρουσιάσει στο εσωτερικό της χώρας μια στρατιωτική και πολιτική νίκη.
Πρόκειται για εκτίμηση της συγκεκριμένης πηγής και όχι για νέα επίσημη ανακοίνωση των όρων της Μόσχας.
Η Ουκρανία έχει απορρίψει την παραχώρηση πρόσθετων εδαφών στη Ρωσία, αν και έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να εξεταστεί μια συμφωνία που θα παγώνει τις εχθροπραξίες κατά μήκος της σημερινής γραμμής του μετώπου.
Δεν υπήρξε απειλή διακοπής της αμερικανικής βοήθειας στη συνάντηση
Σύμφωνα με τις πηγές του Reuters, ο Γουίτκοφ και ο Κούσνερ υπενθύμισαν στους Ουκρανούς αξιωματούχους τη στρατιωτική βοήθεια και τις πληροφορίες που έχουν προσφέρει οι Ηνωμένες Πολιτείες στο Κίεβο.
Ωστόσο, οι ίδιες πηγές διευκρίνισαν ότι κατά τη συγκεκριμένη συνάντηση δεν διατυπώθηκε απειλή διακοπής της στρατιωτικής υποστήριξης ή της ανταλλαγής πληροφοριών σε περίπτωση που η Ουκρανία αρνηθεί να σταματήσει τις επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια.
Η διευκρίνιση αφορά αποκλειστικά το περιεχόμενο της συνάντησης στο Μαϊάμι και δεν αποκλείει διαφορετικές συζητήσεις σε άλλα επίπεδα.
Στη συνάντηση συμμετείχαν επίσης Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, ενώ εκπρόσωποι της Παγκόσμιας Τράπεζας συνδέθηκαν μέσω τηλεδιάσκεψης.
Η Παγκόσμια Τράπεζα αρνήθηκε να σχολιάσει τις σχετικές πληροφορίες.
Στο τραπέζι εγγυήσεις ασφαλείας και ανοικοδόμηση της Ουκρανίας
Πέρα από τη συμφωνία για το ντίζελ, οι συνομιλίες περιλάμβαναν ζητήματα εγγυήσεων ασφαλείας για την Ουκρανία και χρηματοδότησης της μεταπολεμικής ανοικοδόμησης.
Συζητήθηκε επίσης η ανάγκη να ολοκληρώσει το Κίεβο τα σχέδιά του για την προσέλκυση επενδύσεων, χωρίς να δημοσιοποιηθούν συγκεκριμένες οικονομικές δεσμεύσεις.
Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε μετά τις επισκέψεις του Γουίτκοφ και του Κούσνερ στη Μόσχα και στο Κίεβο τον Σεπτέμβριο, όταν η αμερικανική πλευρά είχε εκφράσει αισιοδοξία για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.
Οι Ουκρανοί αξιωματούχοι αποχώρησαν από το Μαϊάμι χωρίς να αναλάβουν επίσημες δεσμεύσεις.
Εμφανίστηκαν, ωστόσο, πρόθυμοι να εξετάσουν μια αμοιβαία ενεργειακή εκεχειρία, εφόσον συμφωνήσει και η Ρωσία.
Παρά τις αμερικανικές πρωτοβουλίες, παραμένει αβέβαιο εάν η συμφωνία για το ρωσικό ντίζελ θα οδηγήσει σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις ή εάν θα περιοριστεί σε μια οικονομική παραχώρηση προς τη Μόσχα χωρίς αντίστοιχο αποτέλεσμα στο πεδίο του πολέμου.