Σε κρίσιμη καμπή οι σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης - ΗΠΑ μετά τους νέους δασμούς που επέβαλε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ σε κράτη-μέλη, την ώρα που ο Λευκός Οίκος εντείνει την εκστρατεία του για την ανάληψη ελέγχου της Γροιλανδίας.
Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι προειδοποιούν τον Αμερικανό πρόεδρο ότι τυχόν επιβολή των δασμών θα υπονομεύσει τις διατλαντικές σχέσεις. Ταυτόχρονα η Ευρωπαϊκή Ένωση δεσμεύτηκε για «σκληρή» απάντηση.
Ακόμη και οι πιο αισιόδοξοι παρατηρητές των σχέσεων ΕΕ-ΗΠΑ παραδέχονται ότι η τρέχουσα συγκυρία είναι άνευ προηγουμένου και γεμάτη κινδύνους για τη διατλαντική συμμαχία. «Είναι μια τρομακτική περίοδος», δήλωσε ο αξιωματούχος της ΕΕ. «Πρέπει να διατηρήσουμε την ψυχραιμία μας και να συνεχίσουμε να προχωράμε».
Σύμφωνα με αξιωματούχους, έχει προγραμματιστεί έκτακτη συνεδρίαση πρεσβευτών των 27 σήμερα το απόγευμα στις Βρυξέλλες για την αξιολόγηση της κατάστασης και τον σχεδιασμό αντίδρασης, ενώ οι σύμβουλοι εθνικής ασφάλειας των χωρών βρίσκονται ήδη σε απευθείας επικοινωνία.
Η ανακοίνωση του Τραμπ για την επιβολή δασμών 10% σε συμμάχους του ΝΑΤΟ που αντιτάχθηκαν στην κίνησή του για τη Γροιλανδία -μεταξύ αυτών η Γαλλία, η Γερμανία, η Δανία, η Ολλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Νορβηγία, η Σουηδία και η Φινλανδία- επαναφέρει μια διατλαντική εμπορική ρήξη που οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες θεωρούσαν ότι είχε αποφευχθεί με συμφωνία που υπογράφηκε πέρυσι.
Οι σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης είναι τεταμένες εδώ και μήνες, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος έχει εμφανιστεί αμφίθυμος ως προς τη στήριξη της Ουκρανίας, έχει πιέσει χώρες της ΕΕ να αποδεχθούν μια άνιση εμπορική συμφωνία και έχει αναγκάσει συμμάχους στο ΝΑΤΟ να αυξήσουν δραστικά τις αμυντικές τους δαπάνες.
Ακόμη και στο αποκορύφωμα αυτών των εντάσεων, οι Ευρωπαίοι ηγέτες απέφευγαν τα αντίποινα, υποστηρίζοντας ότι ο κίνδυνος αποχώρησης των Ηνωμένων Πολιτειών από το ΝΑΤΟ ήταν μεγαλύτερος από τις επιπτώσεις μιας κακής εμπορικής συμφωνίας.
Ωστόσο, καθώς ο Τραμπ εντείνει τις διεκδικήσεις του για τη Γροιλανδία -προκαλώντας διαδηλώσεις το Σαββατοκύριακο στους δρόμους του Νουούκ και της Κοπεγχάγης- οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δέχονται ολοένα και ισχυρότερες πιέσεις να εγκαταλείψουν τη μετριοπαθή στάση τους και να προετοιμαστούν για σύγκρουση. Το γεγονός ότι οι δασμοί ανακοινώθηκαν λίγο μετά την υπογραφή μεγάλης εμπορικής συμφωνίας της ΕΕ με χώρες της Λατινικής Αμερικής ενισχύει ακόμη περισσότερο το αίσθημα αποφασιστικότητας σε ορισμένους κύκλους για την εξέταση αντιποίνων κατά της Ουάσινγκτον που μέχρι σήμερα θεωρούνταν αδιανόητοι.
Ο Τραμπ ανακοίνωσε τους νέους δασμούς με ανάρτηση στο Truth Social το Σάββατο, υποστηρίζοντας ότι οι στοχευμένες χώρες είχαν στείλει στρατιωτικό προσωπικό στη Γροιλανδία τις τελευταίες ημέρες «για άγνωστους σκοπούς». Μικρή δύναμη στρατευμάτων του ΝΑΤΟ έφτασε την Πέμπτη στο Νουούκ, την πρωτεύουσα της Γροιλανδίας, στο πλαίσιο αποστολής αναγνώρισης και υποστήριξης.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής είναι άμεσα ανοιχτές σε διαπραγματεύσεις με τη Δανία και/ή οποιαδήποτε από αυτές τις χώρες που έχουν θέσει τόσα πολλά σε κίνδυνο», δήλωσε ο Τραμπ, επιμένοντας ότι η Ουάσινγκτον θα ολοκληρώσει την απόκτηση της Γροιλανδίας. Ο δασμός 10% θα επιβληθεί από την 1η Φεβρουαρίου και θα αυξηθεί στο 25% την 1η Ιουνίου, παραμένοντας σε ισχύ «μέχρι να επιτευχθεί συμφωνία για την πλήρη και οριστική αγορά της Γροιλανδίας», όπως ανέφερε.
«Η δήλωση του προέδρου προκαλεί έκπληξη», ανέφερε ο Δανός υπουργός Εξωτερικών Λαρς Λόκε Ράσμουσεν. «Ο σκοπός της αυξημένης στρατιωτικής παρουσίας στη Γροιλανδία, στην οποία αναφέρεται ο πρόεδρος, είναι η ενίσχυση της ασφάλειας στην Αρκτική», είπε.
«Συμφωνούμε με τις ΗΠΑ ότι πρέπει να κάνουμε περισσότερα, καθώς η Αρκτική δεν είναι πλέον περιοχή χαμηλής έντασης. Ακριβώς γι’ αυτό εμείς και οι εταίροι μας στο ΝΑΤΟ εντείνουμε τις προσπάθειες με πλήρη διαφάνεια προς τους Αμερικανούς συμμάχους μας», πρόσθεσε.
Ο Ράσμουσεν σημείωσε επίσης ότι η Δανία βρίσκεται σε στενή επαφή με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τους άλλους εταίρους της για το θέμα.
Οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για επιβολή νέων δασμών στις χώρες της ΕΕ που αντιτίθενται στην προσάρτηση της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ αποτελούν «μια μορφή οικονομικού πολέμου», δηλωσε σήμερα σε γαλλικό τηλεοπτικό σταθμό η Γαλλίδα υπουργός 'Αμυνας, Αλίς Ρουφό.
«Εισερχόμαστε σε μια ζώνη εξαναγκασμού από την πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών, που ουσιαστικά επιχειρούν να επηρεάζουν τις πολιτικές αποφάσεις μέσω της επιβολής οικονομικών μέτρων» ανέφερε η Αλίς Ρουφό, σημειώνοντας ταυτόχρονα ότι αντιμέτωπη με τις απειλές του Αμερικανού προέδρου, «η Ευρώπη δεν είναι αφοπλισμένη… ούτε διπλωματικά, ούτε οικονομικά, ούτε εμπορικά». «Έχουμε όπλα, έχουμε εργαλεία. Θα πρέπει να δούμε πώς θα τα χρησιμοποιήσουμε, αλλά πρέπει να γίνει με ενιαίο και συνεκτικό τρόπο» κατέληξε η Γαλλίδα υπουργός.
O υπουργός Εξωτερικών της Ολλανδίας δήλωσε σήμερα πως η απειλή του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλει νέους δασμούς σε Ευρωπαίους συμμάχους εωσότου συμφωνήσουν στην πώληση της Γροιλανδίας στις ΗΠΑ είναι «εκβιασμός».«Συνιστά εκβιασμό τα όσα πράττει… και δεν είναι αναγκαίο. Δεν βοηθά τη Συμμαχία (ΝΑΤΟ) και επίσης δεν βοηθά τη Γροιλανδία», είπε ο Ντάβιντ φαν Βιλ.
Ο Κόστα, μαζί με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τους στενούς τους συνεργάτες, βρίσκονται στην Παραγουάη για την υπογραφή της εμπορικής συμφωνίας με τις χώρες της Mercosur. Η συμφωνία αυτή χρειάστηκε πάνω από ένα τέταρτο του αιώνα για να ολοκληρωθεί και παρουσιάζεται ως σημαντική προσπάθεια διαφοροποίησης των εμπορικών σχέσεων, στο πλαίσιο της πίεσης του Τραμπ κατά του ελεύθερου εμπορίου.
Η φον ντερ Λάιεν υπερασπίστηκε την ανάπτυξη ευρωπαϊκού στρατιωτικού προσωπικού, δηλώνοντας ότι «η προγραμματισμένη από τη Δανία άσκηση, που διεξήχθη με συμμάχους, ανταποκρίνεται στην ανάγκη ενίσχυσης της ασφάλειας στην Αρκτική και δεν απειλεί κανέναν». «Οι δασμοί θα υπονόμευαν τις διατλαντικές σχέσεις και θα ενείχαν τον κίνδυνο μιας επικίνδυνης καθοδικής κλιμάκωσης», ανέφερε σε ανάρτησή της στο X.
«Η Κίνα και η Ρωσία θα τρίβουν τα χέρια τους», δήλωσε επίσης στο X η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας. «Αυτοί είναι που επωφελούνται από τις διαιρέσεις μεταξύ των Συμμάχων. Αν η ασφάλεια της Γροιλανδίας βρίσκεται σε κίνδυνο, μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε εντός του ΝΑΤΟ», τόνισε. «Οι δασμοί κινδυνεύουν να κάνουν την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες φτωχότερες και να υπονομεύσουν την κοινή μας ευημερία», πρόσθεσε.
«Συντονισμένη απάντηση»
Η ηγεσία της ΕΕ βρίσκεται πλέον σε συνεχή επικοινωνία με τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες σχετικά με τους νέους δασμούς Τραμπ, επιβεβαίωσαν δύο αξιωματούχοι.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ χαρακτήρισε τους νέους δασμούς «εντελώς λανθασμένους» και δήλωσε ότι θα θέσει το θέμα στον Λευκό Οίκο.
Ο ηγέτης του Reform UK, Νάιτζελ Φάρατζ, δήλωσε ότι οι νέοι αμερικανικοί δασμοί «θα μας πλήξουν».
«Δεν συμφωνούμε πάντα με την κυβέρνηση των ΗΠΑ και σε αυτή την περίπτωση σίγουρα δεν συμφωνούμε», ανέφερε σε ανάρτησή του στο X. «Αν η Γροιλανδία είναι ευάλωτη σε κακόβουλες επιρροές, τότε ρίξτε μια ματιά και στο Ντιέγκο Γκαρσία», πρόσθεσε, αναφερόμενος στην αμερικανοβρετανική αεροπορική βάση στον Ινδικό Ωκεανό.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ δήλωσε σε συνέντευξή του που δημοσιεύθηκε σήμερα ότι μια εισβολή των Ηνωμένων Πολιτειών στη Γροιλανδία «θα έκανε τον Πούτιν τον πιο ευτυχισμένο άνθρωπο στη Γη».
Ο Σάντσεθ τόνισε ότι οποιαδήποτε στρατιωτική ενέργεια των ΗΠΑ εναντίον της τεράστιας αρκτικής νήσου της Δανίας θα έπληττε το ΝΑΤΟ και θα νομιμοποιούσε την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
«Αν επικεντρωθούμε στη Γροιλανδία, πρέπει να πω ότι μια αμερικανική εισβολή σε αυτό το έδαφος θα έκανε τον Βλαντίμιρ Πούτιν τον πιο ευτυχισμένο άνθρωπο στον κόσμο. Γιατί; Επειδή θα νομιμοποιούσε την απόπειρα εισβολής του στην Ουκρανία», είπε σε συνέντευξή του στην εφημερίδα La Vanguardia.
«Αν οι Ηνωμένες Πολιτείες χρησιμοποιούσαν βία, θα ήταν το κύκνειο άσμα για το ΝΑΤΟ. Ο Πούτιν θα ήταν διπλά ευτυχισμένος», κατέληξε.
Η Γαλλία προτίθεται να ζητήσει την υιοθέτηση οικονομικών αντίμετρων της ΕΕ μετά τις δασμολογικές απειλές των ΗΠΑ
Ο Εμανουέλ Μακρόν προτίθεται να προτείνει, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την ενεργοποίηση του ευρωπαϊκού μηχανισμού που δίνει τη δυνατότητα στις Βρυξέλλες να λαμβάνουν οικονομικού χαρακτήρα αντίποινα κατά τρίτων κρατών που ασκούν οικονομικές πιέσεις στα κράτη μέλη της ΕΕ για να επηρεάζουν τις πολιτικές τους αποφάσεις. Αυτό ανέφεραν σήμερα κύκλοι προσκείμενοι στην προεδρία της Γαλλικής Δημοκρατίας, οι οποίοι σημείωναν ότι καθόλη τη διάρκεια της ημέρας ο Γάλλος πρόεδρος θα βρίσκεται σε διαρκή επαφή με τους Ευρωπαίους ομολόγους του "με στόχο τον συντονισμό της ευρωπαΐκής απάντησης στις απαράδεκτες δασμολογικές απειλές του αμερικανού προέδρου Τραμπ".
Οι ίδιες πηγές σημειώνουν πως η αμερικανική προσέγγιση των πραγμάτων θέτει το ερωτήματα αναφορικά με την εγκυρότητα της συμφωνίας για τους δασμούς στην οποία κατέληξαν το περασμένο καλοκαίρι η ΕΕ και οι ΗΠΑ.
Τέλος γαλλικές διπλωματικές πηγές σημειώνουν πως για την ενεργοποίηση του ευρωπαϊκού μηχανισμού αντιποίνων δεν απαιτείται ομοφωνία των κρατών μελών - αλλά ειδική πλειοψηφία, και ότι μέσω αυτού του μηχανισμού μπορούν να υιοθετηθούν αποφάσεις σχετικές με επενδυτικού χαρακτήρα σχέδια, όπως και με τη συμμετοχή εταιρειών τρίτων κρατών στις ευρωπαϊκές αγορές κρατικών προμηθειών.
Συζητήσεις για αντίμετρα
Ο Σουηδός πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον δήλωσε ότι οι ευρωπαϊκές χώρες «δεν θα επιτρέψουν να εκβιαστούν. … Πρόκειται για ζήτημα της ΕΕ που αφορά πολύ περισσότερες χώρες από όσες στοχοποιούνται τώρα». Πρόσθεσε ότι η Σουηδία βρίσκεται σε εντατικές συνομιλίες με άλλα κράτη της ΕΕ, τη Νορβηγία και το Ηνωμένο Βασίλειο για μια συντονισμένη απάντηση.
Η γερμανική ένωση μηχανικών κάλεσε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει τη χρήση του μηχανισμού που επιτρέπει στην ΕΕ να προχωρά σε αντίμετρα κατά τρίτων χωρών που ασκούν οικονομική πίεση σε κράτη-μέλη, με στόχο να τα αναγκάσουν να αλλάξουν τις πολιτικές τους.
«Αν η ΕΕ υποχωρήσει σε αυτό το σημείο, το μόνο που θα καταφέρει είναι να ενθαρρύνει τον πρόεδρο των ΗΠΑ να προχωρήσει στην επόμενη παράλογη απαίτηση και να απειλήσει με νέους δασμούς», δήλωσε σε ανακοίνωσή του σήμερα ο πρόεδρος της VDMA, Μπέρτραμ Κάουλατ.
Η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, δήλωσε ότι η ΕΕ «στηρίζει τη Δανία και τον λαό της Γροιλανδίας».
«Τα μέτρα κατά συμμάχων του ΝΑΤΟ που ανακοινώθηκαν σήμερα δεν θα συμβάλουν στη διασφάλιση της ασφάλειας στην Αρκτική», ανέφερε σε ανάρτησή της στο X. «Κινδυνεύουν να πετύχουν το αντίθετο, ενθαρρύνοντας τους κοινούς μας εχθρούς και όσους επιδιώκουν να καταστρέψουν τις κοινές μας αξίες και τον τρόπο ζωής μας».
«Η Γροιλανδία και η Δανία έχουν ξεκαθαρίσει: η Γροιλανδία δεν είναι προς πώληση και η κυριαρχία και η εδαφική της ακεραιότητα πρέπει να γίνονται σεβαστές. Καμία απειλή δασμών δεν μπορεί ούτε θα αλλάξει αυτό το γεγονός», κατέληξε.
Βέμπερ: Μη εφικτή η έγκριση συμφωνίας Ε.Ε – ΗΠΑ
Στη «σκιά» των νέων απειλών του Ντόναλντ Τραμπ ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος Μάνφρεντ Βέμπερ προειδοποιεί ότι το κόμμα του δεν θα εγκρίνει προσώρας την εμπορική συμφωνία Ε.Ε. – ΗΠΑ.
«Το ΕΛΚ είναι υπέρ της εμπορικής συμφωνίας Ε.Ε.-ΗΠΑ, αλλά δεδομένων των απειλών του Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με τη Γροιλανδία, η έγκριση δεν είναι δυνατή σε αυτό το στάδιο. Οι δασμοί 0% στα προϊόντα των ΗΠΑ πρέπει να τεθούν σε αναμονή» ανέφερε σε ανάρτησή του.
Η συμφωνία μεταξύ Ε.Ε. και ΗΠΑ, που υπεγράφη τον περασμένο Ιούλιο, χρειάζεται την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Μιλώντας στο Deutsche Welle το Σάββατο, ο Επίτροπος Εμπορίου της ΕΕ, Μάρος Σέφκοβιτς, δήλωσε ότι θα ήταν «πολύ περίπλοκο» να εγκριθεί η εμπορική συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ υπό το φως των τρεχουσών εντάσεων.