Η ιρανική ηγεσία εμφανίζεται αποδιοργανωμένη και αμήχανη. Εκεί που άλλοτε έδειχνε βεβαιότητα και αυτοπεποίθηση, σήμερα δυσκολεύεται να διαβάσει τις εξελίξεις. Ο συνδυασμός του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει βγάλει την Τεχεράνη εκτός ισορροπίας.
Το Ιράν αδυνατεί να προβλέψει πώς θα κινηθούν οι δύο βασικοί του αντίπαλοι. Αυτή η σύγχυση, από την οπτική των ΗΠΑ και του Ισραήλ, δεν είναι τυχαία αλλά συνειδητή επιλογή. Η Τεχεράνη βρίσκεται ακριβώς στη θέση που επιδιώκουν Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ.
Η ιρανική στρατηγική απέναντι στη Δύση βασιζόταν διαχρονικά σε ψυχρούς υπολογισμούς κόστους–οφέλους. Μέσω συμμάχων και πληρεξουσίων δυνάμεων, το Ιράν επιχειρούσε να πιέζει, να ενοχλεί και να προκαλεί, χωρίς όμως να περνά το όριο που θα οδηγούσε σε μια σκληρή και αποφασιστική απάντηση. Μια περιορισμένη, συμβολική αντίδραση από τη Δύση ήταν αποδεκτή· μια συντριπτική απάντηση, όχι.
Το στυλ του Ντόναλντ Τραμπ ανέτρεψε αυτή την ισορροπία. Η σκόπιμη απροβλεψιμότητά του, οι αντιφατικές δηλώσεις και η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης δημιουργούν ένα πέπλο ασάφειας γύρω από την αμερικανική πολιτική. Το αποτέλεσμα είναι ένα Ιράν που κινείται στο σκοτάδι, χωρίς σταθερά σημεία αναφοράς.
Για χρόνια, η Τεχεράνη είχε μάθει να χειρίζεται τη Δύση, ιδίως τις ΗΠΑ. Αμερικανοί πρόεδροι έπεφταν στην παγίδα των μερικών συμφωνιών και των ελεγχόμενων παραβιάσεων. Το Ιράν τηρούσε επιλεκτικά τις δεσμεύσεις του, χωρίς να τις παραβιάζει σε βαθμό που θα οδηγούσε σε πλήρη κατάρρευση των συμφωνιών. Μέχρι την εποχή Τραμπ, αυτή η τακτική απέδιδε.
Η αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συμφωνία για τα πυρηνικά (JCPOA) σηματοδότησε την ανατροπή. Ο Τραμπ ήταν εκείνος που απέρριψε ανοιχτά τη συμφωνία, χαρακτηρίζοντάς τη «τη χειρότερη που έγινε ποτέ», και προχώρησε σε μονομερή αποχώρηση.
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, με διαφορετικό αλλά εξίσου σκληρό ύφος, ενίσχυσε αυτή τη γραμμή. Διαθέτοντας αξιοπιστία και επιρροή, τόσο στο παρασκήνιο όσο και δημόσια, προειδοποιούσε εδώ και καιρό για τις ιρανικές μεθοδεύσεις.
Η Τεχεράνη γνωρίζει ότι το Ισραήλ θα κάνει τα πάντα για να προστατεύσει την ασφάλειά του. Αυτό που δεν μπορεί πλέον να προβλέψει είναι πότε, πώς και με ποια ένταση θα αντιδράσει. Το προηγούμενο των ισραηλινών πληγμάτων, όπως η επιχείρηση της 26ης Οκτωβρίου 2024 που κατέστρεψε κρίσιμες ιρανικές αντιαεροπορικές δυνατότητες, παραμένει νωπό.
Υπό τον Νετανιάχου, το Ισραήλ έχει θολώσει πλήρως τα όρια και τις «κόκκινες γραμμές» της αντίδρασής του. Αυτό στερεί από το Ιράν το βασικό του πλεονέκτημα: τη δυνατότητα να πλήττει χωρίς σοβαρό κόστος. Πλέον, γνωρίζει ότι η απάντηση δεν θα είναι συμβολική, αλλά ουσιαστική.
Σε ένα περιβάλλον όπου ο Τραμπ και ο Νετανιάχου καθορίζουν τις εξελίξεις, η Τεχεράνη αδυνατεί να χαράξει μακροπρόθεσμη στρατηγική. Δεν μπορεί να ορίσει με ακρίβεια τα όρια, ούτε να προβλέψει αντιδράσεις. Το αποτέλεσμα είναι παράλυση.
Σήμερα, σχεδόν όλη η ενέργεια του ιρανικού καθεστώτος στρέφεται στο εσωτερικό. Η απόλυτη προτεραιότητα είναι η επιβίωση και η διατήρηση της εξουσίας. Αυτός παραμένει ο ύψιστος στόχος της ιρανικής ηγεσίας — και αυτό είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο εξελίσσονται όλα.