Σε τεντωμένο σχοινί βρίσκεται η πρόσφατη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, καθώς η μάχη για τον έλεγχο του Στενού του Ορμούζ πυροδοτεί νέο κύκλο επικίνδυνης στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Το Πολεμικό Ναυτικό των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) ανακοίνωσε το Σάββατο ότι θα απαντά δυναμικά σε κάθε πλοίο που παρεκκλίνει από τα θαλάσσια δρομολόγια που έχει καθορίσει η Τεχεράνη, απαιτώντας από όλα τα διερχόμενα σκάφη να συντονίζονται αποκλειστικά με τις ιρανικές αρχές.
Μπαράζ επιθέσεων και αμερικανικά αντίποινα
Η προειδοποίηση της Τεχεράνης συνοδεύτηκε από άμεση επίδειξη ισχύος. Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, το υπό σημαία Σιγκαπούρης πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων Ever Lovely δέχθηκε πλήγμα από ιρανικό drone.
Η επίθεση αυτή, που αποτελεί την πρώτη ευθεία παραβίαση της εκεχειρίας, προκάλεσε την έντονη αντίδραση του Προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έκανε λόγο για μια «ανόητη παραβίαση της συμφωνίας».
Σε απάντηση, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις εξαπέλυσαν την Παρασκευή αεροπορικά πλήγματα εναντίον ιρανικών στρατιωτικών στόχων γύρω από το Στενό. Αν και αξιωματούχοι της Ουάσιγκτον επιχείρησαν να υποβαθμίσουν το ενδεχόμενο ολοκληρωτικού πολέμου, η κατάσταση περιπλέχθηκε περαιτέρω το Σάββατο.
Οι Φρουροί της Επανάστασης ισχυρίστηκαν ότι ανταπέδωσαν πλήττοντας αμερικανικές βάσεις στην περιοχή —κάτι που δεν έχει επιβεβαιωθεί από τις ΗΠΑ— ενώ παράλληλα το Μπαχρέιν κατήγγειλε ότι δέχθηκε επίθεση από ιρανικά drones τις πρώτες πρωινές ώρες.
Το «γκρίζο» σημείο της συμφωνίας
Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί τη σημαντικότερη θαλάσσια αρτηρία του πλανήτη για την ενέργεια, καθώς από εκεί διέρχεται το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Βάσει της συμφωνίας, η Τεχεράνη είχε δεσμευτεί να διασφαλίσει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα.
Ωστόσο, μια ασαφής διάταξη που προβλέπει τη συνεργασία Ιράν και Ομάν για τη «διαχείριση» της οδού, ερμηνεύεται από την Τεχεράνη ως πράσινο φως για την επιβολή των δικών της κανόνων.
Στο πλαίσιο αυτό, η νεοσύστατη ιρανική Αρχή Στενών του Περσικού Κόλπου (PGSA) επιχείρησε να επιβάλει υποχρεωτικές ηλεκτρονικές αιτήσεις έγκρισης για τα πλοία, αν και οι δίαυλοι επικοινωνίας της με τη διεθνή ναυτιλία φαίνονται προς το παρόν δυσλειτουργικοί.
Χάος και σύγχυση για τις ναυτιλιακές εταιρείες
Στον στενό θαλάσσιο διάδρομο των 21 ναυτικών μιλίων έχουν διαμορφωθεί πλέον τρεις διαφορετικές διαδρομές ναυσιπλοΐας, φέρνοντας τους πλοιάρχους αντιμέτωπους με ένα εφιαλτικό δίλημμα. Η πρώτη διαδρομή βρίσκεται νοτιότερα και διέρχεται από τα χωρικά ύδατα του Ομάν, η δεύτερη περνά από το κέντρο του Στενού αποτελώντας το παραδοσιακό διεθνές μονοπάτι, ενώ η τρίτη και βορειότερη τελεί υπό τον απόλυτο έλεγχο του Ιράν.
Η ταυτόχρονη ύπαρξη διαφορετικών αρχών που διεκδικούν τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας προκαλεί τεράστια σύγχυση. Όπως δήλωσε στο CNN ο Δημήτρης Μανιάτης, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας ναυτιλιακού κινδύνου Marisks, το παρόν περιβάλλον έχει καταστεί εξαιρετικά επικίνδυνο για τη διεθνή ναυτιλία.