Σε αναζήτηση εναλλακτικών θαλάσσιων οδών για τις εξαγωγές των σιτηρών τους βρίσκονται πλέον Ουκρανία και Ρωσία, στρέφοντας το ενδιαφέρον τους στα λιμάνια της Βαλτικής Θάλασσας, καθώς οι πολεμικές επιχειρήσεις στη Μαύρη Θάλασσα έχουν καταστήσει τις μεταφορές εξαιρετικά επικίνδυνες.
Το ουκρανικό Υπουργείο Γεωργίας ανακοίνωσε την πρόθεσή του να χρησιμοποιήσει τη Βαλτική, ακολουθώντας μια αντίστοιχη τακτική της Μόσχας.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, οι ρωσικές εταιρείες, δεχόμενες πλήγματα από ουκρανικά drones στη Μαύρη Θάλασσα, έχουν ήδη αρχίσει να μετατρέπουν τερματικούς σταθμούς στη Βαλτική και την Αρκτική —που μέχρι πρότινος εξυπηρετούσαν φορτία άνθρακα και λιπασμάτων— σε υποδομές διακίνησης σιτηρών.
Από την πλευρά της Ουκρανίας, η ανάγκη για νέους δρόμους είναι επιτακτική. Μετά τον ουσιαστικό αποκλεισμό των βασικών της λιμανιών στη Μαύρη Θάλασσα, τα οποία διαχειρίζονταν το 90% των εξαγωγών, ο όγκος των φορτίων διοχετεύθηκε στα τρία λιμάνια του Δούναβη.
Η λύση αυτή, όμως, δημιούργησε σοβαρή συμφόρηση και εκτόξευσε το κόστος μεταφοράς κατά 50 δολάρια ανά τόνο, καθιστώντας τα προϊόντα μη ανταγωνιστικά.
Έπειτα από συνομιλίες των Υπουργών Γεωργίας Ουκρανίας και Εσθονίας, επισημάνθηκε ότι τα λιμάνια της Βαλτικής θα μπορούσαν να απορροφήσουν έως και 20 εκατομμύρια τόνους ουκρανικών σιτηρών. Ωστόσο, το εγχείρημα συναντά τεράστια οικονομικά και εφοδιαστικά εμπόδια.
Η μεταφορά μέσω αυτής της διαδρομής αυξάνει το κόστος κατά περίπου 100 δολάρια ανά τόνο, με το Κίεβο να υπολογίζει ότι θα χρειαστεί έως και 2 δισεκατομμύρια δολάρια σε διεθνή οικονομική ενίσχυση για να καλύψει τη διαφορά, χωρίς πάντως να διευκρινίζει από πού θα προέλθουν αυτοί οι πόροι.
Παράλληλα, παραμένει το ακανθώδες ζήτημα της μεταφοράς. Καθώς η Ουκρανία δεν συνορεύει με τις χώρες της Βαλτικής, η διαδρομή μέσω Πολωνίας φαντάζει ως η μόνη εφικτή επιλογή.
Η συγκεκριμένη οδός είχε χρησιμοποιηθεί στα πρώτα στάδια του πολέμου (2022-2023), προκαλώντας όμως θύελλα αντιδράσεων και μπλόκα από Πολωνούς αγρότες που διαμαρτύρονταν για αθέμιτο ανταγωνισμό.
Σήμερα, οι ποσότητες που διοχετεύονται μέσω των ανατολικοευρωπαϊκών χωρών (Πολωνία, Ουγγαρία, Ρουμανία, Σλοβακία) παραμένουν ιδιαίτερα χαμηλές.
Τα στοιχεία της εταιρείας σιδηροδρόμων Ukrzaliznytsia δείχνουν ότι το πρώτο μισό του Σεπτεμβρίου διακινήθηκαν μόλις 340.000 τόνοι, ενώ από τα 278 βαγόνια σιτηρών που αναχωρούσαν καθημερινά με προορισμό την Ανατολική Ευρώπη, μόλις 65 είχαν τελικό προορισμό την Πολωνία.