Αυστηρή προειδοποίηση προς την Ελλάδα, τη Γερμανία, την Αυστρία, τη Δανία και την Ολλανδία απηύθυνε το Συμβούλιο της Ευρώπης, καλώντας τις να διασφαλίσουν ότι τα σχέδιά τους για τη δημιουργία κέντρων επιστροφής παράνομων μεταναστών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης θα ευθυγραμμίζονται πλήρως με το διεθνές δίκαιο και τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η παρέμβαση αυτή έρχεται ως αντίδραση στη μεταρρύθμιση της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής, η οποία επιτρέπει πλέον τη λειτουργία τέτοιων δομών σε τρίτες χώρες. Ο οργανισμός προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων επισημαίνει ότι τέτοιες πρωτοβουλίες εγκυμονούν σοβαρούς κινδύνους, όπως η αυθαίρετη κράτηση, η κακομεταχείριση και η ανεπαρκής προστασία των υπό απέλαση προσώπων.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης, Μάικλ Ο’Φλάχερτι, απέστειλε επιστολές στις κυβερνήσεις των πέντε κρατών-μελών, θέτοντας τέσσερις απαράβατες προϋποθέσεις ασφαλείας. Συγκεκριμένα, ζήτησε:
- Πλήρη αξιολόγηση των κινδύνων για τα δικαιώματα των μεταναστών πριν από κάθε μεταφορά.
- Διαρκή και ενδελεχή παρακολούθηση της εφαρμογής των σχεδίων.
- Νομικά δεσμευτικές συμφωνίες με τις χώρες υποδοχής που θα εγγυώνται την προστασία των ατόμων.
- Αποτελεσματικό δικαστικό, κοινοβουλευτικό και δημόσιο έλεγχο της όλης διαδικασίας.
Η προειδοποίηση έρχεται τη στιγμή που η ολλανδική κυβέρνηση, υπό τον πρωθυπουργό Ρομπ Γέτεν, επιδιώκει να επιταχύνει τις διαδικασίες για τη δημιουργία κοινών κέντρων διαμετακόμισης και επιστροφής με τη συμμετοχή της Ελλάδας και των άλλων τριών ευρωπαϊκών χωρών, κάνοντας λόγο για «κρίση ασύλου».
Η προσπάθεια αυτή στηρίζεται στη νέα, αυστηρότερη γραμμή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η οποία ψηφίστηκε πρόσφατα με στόχο την επιτάχυνση των απελάσεων, αλλά και στην κοινή επιστολή 19 κρατών-μελών της ΕΕ που ζητούν χρηματοδότηση και ταχύτερη εφαρμογή της μεταφοράς παράνομων μεταναστών σε τρίτες χώρες. Από την πλευρά τους, οι επικριτές του νέου συστήματος εκφράζουν φόβους ότι η νέα πολιτική θα αποδυναμώσει ουσιαστικά τις εγγυήσεις προστασίας για τους αιτούντες άσυλο.