Με έντονες διαφωνίες, πολύωρες διαπραγματεύσεις και περιορισμένα αποτελέσματα ολοκληρώθηκε η Σύνοδος Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες. Παρότι ο μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός επρόκειτο να αποτελέσει το κεντρικό θέμα, οι υψηλές τιμές ενέργειας, το μεταναστευτικό και ο πόλεμος στην Ουκρανία κυριάρχησαν στις συζητήσεις, χωρίς να επιτευχθούν ουσιαστικές συμφωνίες στα σημαντικότερα ζητήματα.
Σύμφωνα με την αποτίμηση του POLITICO, η σύνοδος χαρακτηρίστηκε από παρατεταμένες αντιπαραθέσεις μεταξύ των Ευρωπαίων ηγετών, διαφωνίες για τη διαχείριση των ενεργειακών τιμών και αδυναμία σύγκλισης σχετικά με τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της Ένωσης.
Παράλληλα, στο περιθώριο των επίσημων συνεδριάσεων καταγράφηκαν διπλωματικές πρωτοβουλίες, επιμέρους συμφωνίες και περιστατικά που αποτύπωσαν το κλίμα των διαπραγματεύσεων.
Ενέργεια: Τρίωρο αδιέξοδο για το σύστημα εκπομπών άνθρακα
Η πρώτη μεγάλη αντιπαράθεση εκδηλώθηκε το πρωί της Πέμπτης, με αντικείμενο το ενδεχόμενο αναβολής της εφαρμογής του ETS2, του νέου ευρωπαϊκού συστήματος τιμολόγησης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα που αφορά, μεταξύ άλλων, τα καύσιμα στις οδικές μεταφορές και τη θέρμανση κτιρίων.
Η Ελλάδα και η Ιταλία συντάχθηκαν με τις τέσσερις χώρες της Ομάδας του Βίσεγκραντ —Τσεχία, Ουγγαρία, Πολωνία και Σλοβακία— ζητώντας την αναβολή του μέτρου, επικαλούμενες την ανάγκη αντιμετώπισης των υψηλών ενεργειακών τιμών.
Ωστόσο, η πρόταση δεν συγκέντρωσε την απαιτούμενη υποστήριξη από τα υπόλοιπα κράτη-μέλη.
Οι διαφωνίες προκάλεσαν τρίωρο αδιέξοδο, καθυστέρησαν το πρόγραμμα των ηγετών και οδήγησαν ακόμη και στην ακύρωση προγραμματισμένης συνέντευξης Τύπου.
Χωρίς συμφωνία για τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό
Ανάλογη εικόνα καταγράφηκε στις συζητήσεις για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ.
Οι περισσότερες κυβερνήσεις επανέλαβαν τις ήδη γνωστές θέσεις τους, χωρίς να προκύψει ουσιαστική προσέγγιση.
Ορισμένα κράτη-μέλη επιμένουν στην ανάγκη περιορισμού των ευρωπαϊκών δαπανών, ενώ άλλα αντιτίθενται σε περικοπές που θα μπορούσαν να επηρεάσουν βασικές πολιτικές της Ένωσης.
Χαρακτηριστική ήταν η δήλωση του πρωθυπουργού της Σουηδίας, Ουλφ Κρίστερσον, ότι η χώρα του «δεν είναι ΑΤΜ για την ΕΕ».
Από την πλευρά του, ο Βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ ντε Βέβερ υπερασπίστηκε τη δημοσιονομική συγκράτηση, επισημαίνοντας ότι η λιτότητα αποτελεί αναγκαία επιλογή και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Νέα έκτακτη σύνοδος στις 26 Νοεμβρίου
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, επιδιώκει να επιτευχθεί συμφωνία για τον προϋπολογισμό πριν από το τέλος του 2026.
Για τον σκοπό αυτό ανακοίνωσε έκτακτη σύνοδο στις 26 Νοεμβρίου, ενώ θα ακολουθήσει η προγραμματισμένη συνάντηση των Ευρωπαίων ηγετών τον Δεκέμβριο.
Ωστόσο, το διαθέσιμο χρονικό περιθώριο θεωρείται ιδιαίτερα περιορισμένο, καθώς οι διαφωνίες παραμένουν σημαντικές.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς άφησε μάλιστα να εννοηθεί ότι οι διαπραγματεύσεις του Δεκεμβρίου ενδέχεται να διαρκέσουν περισσότερο από το προβλεπόμενο διήμερο.
«Για τη σύνοδο του Δεκεμβρίου, θα πρέπει να πάρουμε μαζί μας μερικά περισσότερα πουκάμισα από ό,τι συνήθως», σχολίασε χαρακτηριστικά.
Δυσαρέσκεια για τους χειρισμούς του Αντόνιο Κόστα
Στο παρασκήνιο της συνόδου καταγράφηκε δυσαρέσκεια για τον τρόπο με τον οποίο ο Αντόνιο Κόστα διαχειρίστηκε τις συζητήσεις σχετικά με την ενέργεια.
Τρεις Ευρωπαίοι διπλωμάτες χαρακτήρισαν τη διαδικασία «χάος», σύμφωνα με το POLITICO.
Άλλοι δύο διπλωμάτες ανέφεραν ότι ορισμένοι ηγέτες εμφανίστηκαν ιδιαίτερα ενοχλημένοι, θεωρώντας ότι η διαχείριση των διαπραγματεύσεων επέτρεψε την παράταση της αντιπαράθεσης.
Οι αναφορές αυτές αποτυπώνουν το δύσκολο κλίμα που επικράτησε στις συνεδριάσεις, ιδιαίτερα κατά τη συζήτηση για τις ενεργειακές τιμές.
Μεταναστευτικό: Συζήτηση για αναστολή εξέτασης αιτήσεων ασύλου
Το μεταναστευτικό αποτέλεσε ακόμη ένα πεδίο έντονων διαφωνιών.
Πριν από την έναρξη των συνομιλιών της Παρασκευής, 16 Ευρωπαίοι ηγέτες συναντήθηκαν ξεχωριστά για να εξετάσουν το ζήτημα, το οποίο συζητήθηκε αργότερα και από το σύνολο των κρατών-μελών.
Σύμφωνα με Ευρωπαίο διπλωμάτη, καταγράφηκε ευρεία συμφωνία ως προς την ανάγκη να μπορεί η ΕΕ να αναστέλλει την εξέταση αιτήσεων ασύλου σε περιπτώσεις αιφνίδιας και μαζικής εισροής μεταναστών, όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι αυτή έχει προκληθεί σκόπιμα.
Η συζήτηση εγείρει, ωστόσο, ερωτήματα για τη συμβατότητα ενδεχόμενων μέτρων με το ευρωπαϊκό δίκαιο και την απαγόρευση των παράνομων επαναπροωθήσεων.
Παράλληλα, οι ηγέτες της Δανίας, της Ιταλίας και της Πολωνίας ζήτησαν αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική, συνδέοντας το ζήτημα με την ασφάλεια και τις ανησυχίες των πολιτών.
Ουκρανία: Η προειδοποίηση Ζελένσκι για 20 εκατομμύρια πρόσφυγες
Σημαντικό μέρος των συζητήσεων αφορούσε και τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι προειδοποίησε ότι, σε περίπτωση ρωσικής επικράτησης, έως και 20 εκατομμύρια Ουκρανοί θα μπορούσαν να αναγκαστούν να εγκαταλείψουν τη χώρα τους και να αναζητήσουν καταφύγιο στην Ευρώπη.
Πρόκειται για εκτίμηση του Ουκρανού προέδρου και όχι για επιβεβαιωμένη πρόβλεψη.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat που επικαλείται το δημοσίευμα, περισσότεροι από τέσσερα εκατομμύρια Ουκρανοί βρίσκονται ήδη σε κράτη-μέλη της ΕΕ υπό καθεστώς προσωρινής προστασίας.
Ο Ζελένσκι ρωτήθηκε επίσης εάν δέχθηκε επικρίσεις από Ευρωπαίους ηγέτες για τις πρόσφατες δημόσιες τοποθετήσεις του απέναντι στον Ντόναλντ Τραμπ.
Ο ίδιος απάντησε ότι εισέπραξε αποκλειστικά υποστήριξη.
«Άκουσα από τους Ευρωπαίους συναδέλφους μου υποστήριξη και μόνο υποστήριξη, και είμαι ευγνώμων γι’ αυτό», δήλωσε.
Εμπορικές σχέσεις με την Κίνα και ευρωπαϊκή βιομηχανία
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες συζήτησαν επίσης τις εμπορικές ανισορροπίες με την Κίνα.
Κατά τη διάρκεια γεύματος εργασίας, εξέτασαν τις επιπτώσεις του διεθνούς ανταγωνισμού στην ευρωπαϊκή παραγωγή και χαιρέτισαν πρόσφατη συμφωνία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με το Πεκίνο για τον περιορισμό των εισαγωγών κινεζικών υβριδικών οχημάτων.
Ο πρωθυπουργός της Τσεχίας, Αντρέι Μπάμπις, χαρακτήρισε τη συμφωνία «φανταστική».
Σύμφωνα με το POLITICO, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να εξετάσει πρόσθετα εμπορικά μέτρα για τις εισαγωγές χημικών προϊόντων και βιομηχανικών μηχανημάτων, με στόχο την προστασία της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Συμφωνία Γαλλίας – Γερμανίας για την αυτοκινητοβιομηχανία
Παρά το γενικότερο αδιέξοδο, σημειώθηκε πρόοδος σε επιμέρους ζητήματα.
Η Γαλλία και η Γερμανία κατέληξαν σε συμφωνία για την προώθηση των αυτοκινήτων ευρωπαϊκής κατασκευής στο πλαίσιο της Πράξης για την Επιτάχυνση της Βιομηχανίας.
Η συμφωνία συνδέεται με χαλάρωση στόχου για τις εκπομπές των οχημάτων που αφορά το 2035 και, σύμφωνα με το δημοσίευμα, τερματίζει πολύμηνες διαφωνίες μεταξύ των δύο μεγαλύτερων οικονομιών της ΕΕ.
Παράλληλα, η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι και ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ συζήτησαν τους περιορισμούς που είχε επιβάλει η Ρώμη σε Ισπανούς υπηκόους μετά την κρίση στη Θέουτα.
Κύπρος και Σένγκεν – Στο τραπέζι η ένταξη
Στο περιθώριο της συνόδου, ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, εξέφρασε την ελπίδα ότι η προσπάθεια ένταξης της Κύπρου στη ζώνη Σένγκεν θα συζητηθεί στη σύνοδο του Δεκεμβρίου.
Δεν ανακοινώθηκε κάποια συγκεκριμένη απόφαση για την ένταξη της χώρας, με τη Λευκωσία να επιδιώκει την προώθηση του ζητήματος στις επόμενες ευρωπαϊκές συναντήσεις.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητά ουσιαστικό ρόλο
Στις διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό παρενέβη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Οι διαπραγματευτές Ζίγκφριντ Μουρεσάν, από το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, και Κάρλα Ταβάρες, από τους Σοσιαλιστές και Δημοκράτες, υπογράμμισαν τη σημασία της συμμετοχής του Κοινοβουλίου στη διαδικασία.
Η πρόεδρός του, Ρομπέρτα Μέτσολα, ξεκαθάρισε ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν πρόκειται να περιοριστεί στην απλή επικύρωση αποφάσεων των κυβερνήσεων.
«Το Κοινοβούλιο δεν είναι ένα όργανο που απλώς επικυρώνει αποφάσεις και δεν πρόκειται ποτέ να γίνει», δήλωσε.
Τα παρασκήνια και οι επόμενες συναντήσεις
Στο περιθώριο των εργασιών καταγράφηκαν και στιγμές πιο χαλαρής διπλωματίας.
Ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Πέτερ Μαγιάρ, δημοσίευσε κοινή φωτογραφία με τον Ολλανδό ομόλογό του, Ρομπ Γέτεν, ο οποίος αναφέρθηκε στη μεταξύ τους πολιτική «χημεία».
Αντίθετα, ιδιαίτερη προσοχή προκάλεσε το γεγονός ότι ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι δεν αντάλλαξε την ίδια θερμή υποδοχή με τον πρωθυπουργό της Σλοβακίας, Ρόμπερτ Φίτσο, όπως με άλλους Ευρωπαίους ηγέτες.
Ο Αντόνιο Κόστα ανακοίνωσε επίσης ότι τον Φεβρουάριο του 2027 θα πραγματοποιηθεί νέα σύνοδος για την ανταγωνιστικότητα στο κάστρο Άλντεν Μπίσεν του Βελγίου.
Όσον αφορά τις σχέσεις με το Ηνωμένο Βασίλειο, το ζήτημα ενδεχόμενης επανένταξής του στην ΕΕ δεν τέθηκε στις επίσημες συζητήσεις, παρά την επικείμενη σύνοδο ΕΕ – Βρετανίας.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, αναφέρθηκε πάντως θετικά στην προοπτική στενότερων δεσμών με ευρωπαϊκούς και άλλους εταίρους.
Περιορισμένα αποτελέσματα και νέος γύρος διαπραγματεύσεων
Παρά την ευρεία ατζέντα και τις πολύωρες συνεδριάσεις, η Σύνοδος Κορυφής δεν οδήγησε σε αποφασιστική πρόοδο στα σημαντικότερα ζητήματα.
Οι διαφωνίες για το ενεργειακό κόστος και τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό παραμένουν ανοιχτές, ενώ στο μεταναστευτικό συνεχίζεται η συζήτηση για αυστηρότερα μέτρα και τις νομικές τους συνέπειες.
Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στην έκτακτη σύνοδο της 26ης Νοεμβρίου και στις διαπραγματεύσεις του Δεκεμβρίου, όπου οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα επιχειρήσουν να γεφυρώσουν τις διαφορές τους και να καταλήξουν σε συγκεκριμένες αποφάσεις.