Πέθανε σε ηλικία 89 ετών ο διανοητής, κοινωνιολόγος, πανεπιστημιακός και μέλος της Ακαδημίας Αθηνών Κωνσταντίνος Τσουκαλάς. Η αποτέφρωσή του έχει προγραμματιστεί για αύριο, Τετάρτη, στη Ριτσώνα.
Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς υπήρξε μία από τις σημαντικές μορφές της ελληνικής κοινωνιολογίας και της πανεπιστημιακής ζωής, με μακρά παρουσία στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Ήταν εγγονός του καθηγητή Ποινικού Δικαίου της Νομικής Σχολής Αθηνών Κωνσταντίνου Τσουκαλά, ενώ ο πατέρας του, Άγγελος Τσουκαλάς, είχε διακριθεί ως δικηγόρος και πολιτικός.
Σπουδές και ακαδημαϊκή πορεία
Μετά την αποφοίτησή του από τη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στη Φιλοσοφία του Δικαίου και την Κοινωνιολογία στα Πανεπιστήμια της Χαϊδελβέργης και του Μονάχου, στο Παρίσι και στο Γέιλ.
Το 1974 ανακηρύχθηκε διδάκτορας Γραμμάτων και Ανθρωπιστικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού.
Από το 1961 έως το 1968 άσκησε τη δικηγορία στην Αθήνα, ενώ εργάστηκε ως ερευνητής στο Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών Αθηνών από το 1963 έως το 1967 και στο γαλλικό CNRS το 1968.
Από το 1968 έως το 1985 υπήρξε τακτικός καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού και από το 1985 τακτικός καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Αθηνών. Αργότερα ανακηρύχθηκε ομότιμος καθηγητής.
Η παρουσία του στο ΕΚΚΕ και σε δημόσιους θεσμούς
Από το 1981 έως το 1989 διετέλεσε επιστημονικός διευθυντής του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ), ενώ το 1993 ανέλαβε πρόεδρος του Διοικητικού του Συμβουλίου, θέση στην οποία παρέμεινε έως το 1996.
Υπήρξε επίσης πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Κοινωνιολόγων, μέλος του Ανωτάτου Συμβουλίου Έρευνας και Τεχνολογίας και επισκέπτης καθηγητής σε πανεπιστήμια όπως το Πρίνστον, το Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης και το Πανεπιστήμιο της Πόλης του Μεξικού.
Παράλληλα, είχε διατελέσει επικεφαλής της ελληνικής αντιπροσωπείας στη Διάσκεψη Κορυφής του ΟΗΕ για την Κοινωνική Ανάπτυξη, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ιδρύματος Ελληνικού Πολιτισμού και πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης.
Από το 2000 έως το 2014 ήταν τακτικό μέλος της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής, ενώ το 2025 εξελέγη τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.
Ήταν παντρεμένος με τη συγγραφέα και καθηγήτρια Ψυχολογίας Φωτεινή Τσαλίκογλου.
Το συγγραφικό έργο
Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς άφησε σημαντικό συγγραφικό έργο, με μελέτες που αφορούν το κράτος, τις κοινωνικές δομές, την εκπαίδευση, την εξουσία, την πολιτική και τις μεταβολές της σύγχρονης κοινωνίας.
Ανάμεσα στα γνωστότερα έργα του περιλαμβάνονται τα:
«The Greek Tragedy» (1968), «Εξάρτηση και αναπαραγωγή: Ο κοινωνικός ρόλος των εκπαιδευτικών μηχανισμών στην Ελλάδα» (1976), «Κράτος και κοινωνική ανάπτυξη» (1980), «Κράτος, εργασία, κοινωνία στη μεταπολεμική Ελλάδα» (1985), «Είδωλα Πολιτισμού» (1991), «Ταξίδι στο λόγο και στην ιστορία» (1996), «Περιπέτειες Σημασιών» (1999), «Πόλεμος, μνήμη και τέχνη» (2000), «Η πολιτική σήμερα. Ο Νίκος Πουλαντζάς και η επικαιρότητα του έργου του» (2001), «Η επινόηση της ετερότητας» (2010) και «Η γυμνή βασίλισσα – Έργα και ημέρες του οικονομικού λόγου» (2013).
Η πορεία του συνδέθηκε επί δεκαετίες με τη μελέτη της ελληνικής κοινωνίας, των σχέσεων εξουσίας, του κράτους και των κοινωνικών μετασχηματισμών.