Η πρόσφατη επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος (drone) στην αεροπορική βάση του Ακρωτηρίου λειτούργησε ως θρυαλλίδα εξελίξεων στη Λευκωσία, με τον Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη να ανακοινώνει την έναρξη συζητήσεων με το Ηνωμένο Βασίλειο για το μέλλον της βρετανικής στρατιωτικής παρουσίας στο νησί.
Η κυπριακή κυβέρνηση εμφανίζεται αποφασισμένη να θέσει νέους όρους, καθώς η εμπλοκή των βάσεων στην περιφερειακή σύγκρουση με το Ιράν προκαλεί έντονους φόβους για την ασφάλεια των πολιτών.
Το «αγκάθι» της 2ας Μαρτίου
Η επίθεση στις εγκαταστάσεις της RAF Akrotiri στις αρχές του μήνα προκάλεσε την οργή των Κυπρίων αξιωματούχων. Η Λευκωσία καταλογίζει στο Λονδίνο:
- Έλλειψη ενημέρωσης: Η Βρετανία δεν διευκρίνισε αν οι βάσεις χρησιμοποιούνται για επιθετικές επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή.
- Απουσία προειδοποίησης: Περισσότεροι από 1.000 Κύπριοι κάτοικοι κοντά στις βάσεις έμειναν απροστάτευτοι και χωρίς καμία προειδοποίηση για την επερχόμενη απειλή.
Σχέδιο «βήμα-βήμα» από τη Λευκωσία
«Έχουμε ένα σαφές πλάνο για το πώς θα προχωρήσουμε σε όλα τα ζητήματα που αφορούν τις βάσεις», δήλωσε ο κ. Χριστοδουλίδης, αποφεύγοντας ωστόσο να αποκαλύψει τις λεπτομέρειες των προθέσεών του, τις οποίες έχει ήδη κοινοποιήσει στη βρετανική κυβέρνηση. Παρότι η Συνθήκη Εγκαθίδρυσης του 1960 ορίζει το καθεστώς των βάσεων ως «κυρίαρχο», η Λευκωσία φαίνεται να επιδιώκει μια ιστορική επαναδιαπραγμάτευση των ρυθμίσεων ασφαλείας.
Η στάση της Βρετανίας
Από την πλευρά του, το Λονδίνο τηρεί σκληρή στάση, διαμηνύοντας ότι το καθεστώς των Περιοχών Κυρίαρχων Βάσεων (SBA) —που καλύπτουν το 3% της έκτασης του νησιού— δεν είναι υπό συζήτηση. Ωστόσο, η προηγούμενη συμφωνία του 2014 για την οικιστική ανάπτυξη εντός των βάσεων αποτελεί ένα προηγούμενο που η Λευκωσία θέλει τώρα να διευρύνει σε επίπεδο ασφάλειας και δικαιοδοσιών.
Η γεωπολιτική διάσταση
Η Κύπρος ανησυχεί ότι η παρουσία των βρετανικών «προγεφυρωμάτων» την εκθέτει άμεσα σε αντίποινα από το Ιράν ή φιλοϊρανικές ομάδες. Με την ένταση στη Μέση Ανατολή να κορυφώνεται, η Λευκωσία αναζητά νέες εγγυήσεις που θα διασφαλίζουν ότι το νησί δεν θα μετατραπεί σε στόχο λόγω τρίτων δυνάμεων.