Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απείλησε τη Δευτέρα με την επιβολή δασμών 25% σε «οποιαδήποτε χώρα» διατηρεί οικονομικές συναλλαγές με το Ιράν, ανοίγοντας το ενδεχόμενο σοβαρών επιπτώσεων στο διεθνές εμπόριο και ειδικότερα στις εμπορικές σχέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών με χώρες όπως η Κίνα, η Ινδία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σε ανάρτησή του στο Truth Social, ο Τραμπ δήλωσε ότι «με άμεση ισχύ» κάθε χώρα που συναλλάσσεται με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα επιβαρύνεται με δασμούς 25% «σε οποιαδήποτε και όλες τις συναλλαγές» της με τις Ηνωμένες Πολιτείες, χαρακτηρίζοντας τη δήλωση «τελική και οριστική». Ωστόσο, μέχρι αργά το απόγευμα της ίδιας ημέρας δεν είχε εκδοθεί εκτελεστικό διάταγμα που να δίνει νομική υπόσταση στην απειλή, ενώ ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε άμεσα σε ερωτήματα για το αν και πώς θα εφαρμοστεί η εξαγγελία.
Η τοποθέτηση Τραμπ έρχεται σε μια περίοδο έντασης στο Ιράν, μετά από αναφορές οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων για εκατοντάδες νεκρούς σε εκτεταμένη και βίαιη καταστολή αντικυβερνητικών διαδηλώσεων, η οποία φέρεται να κλιμακώθηκε το Σαββατοκύριακο. Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε προειδοποιήσει προηγουμένως ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται να παρέμβουν εάν η ιρανική κυβέρνηση καταφύγει σε εκτεταμένη χρήση βίας εναντίον των διαδηλωτών.
Ωστόσο, αναλυτές εκφράζουν επιφυλάξεις για το κατά πόσο η απειλή νέων δασμών συνιστά ουσιαστική αλλαγή πολιτικής. Όπως επισημαίνεται, το καθεστώς κυρώσεων κατά του Ιράν είναι ήδη ιδιαίτερα αυστηρό, αλλά η εφαρμογή του παρουσιάζει σημαντικά κενά. Παρά τις υφιστάμενες κυρώσεις, η Τεχεράνη συνεχίζει να εξάγει μεγάλες ποσότητες πετρελαίου, γεγονός που θέτει ερωτήματα για το τι ακριβώς νέο εισάγει η δήλωση Τραμπ και αν θα συνοδευτεί από πραγματικούς μηχανισμούς επιβολής.
Στην πράξη, οι άμεσες εμπορικές σχέσεις ΗΠΑ–Ιράν είναι εξαιρετικά περιορισμένες. Λόγω των μακροχρόνιων κυρώσεων, οι αμερικανικές εισαγωγές από το Ιράν παραμένουν σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, ενώ και οι εξαγωγές προς τη χώρα είναι περιορισμένες. Το βασικό διακύβευμα, επομένως, δεν αφορά το διμερές εμπόριο, αλλά τις εκτεταμένες οικονομικές σχέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών με τρίτες χώρες που συνεργάζονται εμπορικά με την Τεχεράνη.
Η απειλή για δασμούς εντάσσεται σε ένα ευρύτερο μοτίβο εξαγγελιών της κυβέρνησης Τραμπ τα τελευταία χρόνια. Νωρίτερα φέτος, ο πρόεδρος είχε απειλήσει με κυρώσεις χώρες που αγοράζουν ρωσικό πετρέλαιο, εφαρμόζοντας τελικά τα μέτρα μόνο στην Ινδία, ενώ η Κίνα εξαιρέθηκε. Αντίστοιχα, τον Μάρτιο είχε ανακοινώσει την πρόθεσή του να επιβάλει δασμό 25% σε χώρες που αγοράζουν πετρέλαιο ή φυσικό αέριο από τη Βενεζουέλα, απειλή που μέχρι στιγμής δεν έχει υλοποιηθεί.
Υπό αυτό το πρίσμα, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα αν η νέα απειλή για το Ιράν αποτελεί προάγγελο μιας πραγματικής σκλήρυνσης της αμερικανικής πολιτικής ή αν πρόκειται για μια ακόμη πολιτική δήλωση υψηλού τόνου, με περιορισμένη πρακτική εφαρμογή και κυρίως επικοινωνιακό χαρακτήρα.