Η Ευρώπη επιχειρεί να αποτιμήσει τις συνέπειες μιας ταραχώδους εβδομάδας αμερικανικών πιέσεων, που έφεραν τις διατλαντικές σχέσεις στα όριά τους και αναζωπύρωσαν σενάρια ακόμη και για το μέλλον του ΝΑΤΟ. Το βράδυ της Πέμπτης, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης συγκεντρώνονται εκτάκτως στις Βρυξέλλες, με αντικείμενο την εύθραυστη αποκλιμάκωση που επήλθε μετά την υπαναχώρηση του Ντόναλντ Τραμπ από την απειλή να «αποκτήσει» τη Γροιλανδία από τη Δανία.
Η κρίση εκτονώθηκε προσωρινά χάρη σε μια συμφωνία της τελευταίας στιγμής, η οποία μετέφερε το ζήτημα από το πεδίο των μονομερών απειλών σε ένα διπλωματικό πλαίσιο συνεργασίας για την ενίσχυση της αμερικανικής παρουσίας στην ασφάλεια της Αρκτικής. Στις Βρυξέλλες, ωστόσο, η ανακούφιση συνοδεύεται από έντονη καχυποψία.
Αξιωματούχοι της ΕΕ σημειώνουν ότι τίποτα δεν εγγυάται πως το θέμα δεν θα επανέλθει με εξίσου επιθετικό τρόπο. «Είμαστε συγκρατημένα αισιόδοξοι, αλλά έχουμε να κάνουμε με την κυβέρνηση Τραμπ. Η εμπειρία δείχνει ότι οι αιφνιδιασμοί είναι πάντα στο τραπέζι», ανέφερε ευρωπαϊκή πηγή, παραπέμποντας και στην πρόσφατη οργισμένη αντίδραση του Τραμπ για την απόφαση του Λονδίνου να επιστρέψει τα νησιά Τσάγκος στον Μαυρίκιο.
Γροιλανδία: ασφάλεια χωρίς παραχώρηση κυριαρχίας
Οι λεπτομέρειες για τη διευρυμένη πρόσβαση των ΗΠΑ στη Γροιλανδία παραμένουν ασαφείς. Η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν δήλωσε πάντως έτοιμη να συζητήσει με τον Λευκό Οίκο ζητήματα ασφάλειας, όπως το προτεινόμενο αντιπυραυλικό σύστημα «Χρυσός Θόλος», ξεκαθαρίζοντας ότι η Κοπεγχάγη δεν θέτει εμπόδια στην ενίσχυση του αμερικανικού στρατιωτικού αποτυπώματος στο νησί.
Ταυτόχρονα, η Δανία διαμηνύει ότι η κυριαρχία της δεν αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης. «Μπορούμε να μιλήσουμε για ασφάλεια, επενδύσεις και οικονομία, αλλά όχι για την εθνική μας κυριαρχία», υπογράμμισε η Φρεντέρικσεν, επισημαίνοντας ότι οι συνομιλίες για την Αρκτική θα συνεχιστούν μόνο υπό τον όρο του σεβασμού της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας.
Η κυβέρνηση της Κοπεγχάγης εμφανίζεται βέβαιη ότι ο διακανονισμός που επετεύχθη την Τετάρτη, με τη διαμεσολάβηση του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, διασφαλίζει τη θέση της Δανίας και της Γροιλανδίας.
Ρόλος-κλειδί για το ΝΑΤΟ
Από την πλευρά του ΝΑΤΟ, η εκπρόσωπος Άλισον Χαρτ τόνισε ότι η συνάντηση Ρούτε–Τραμπ ανέδειξε τη στρατηγική σημασία της Αρκτικής για όλους τους Συμμάχους. Οι συζητήσεις, όπως διευκρίνισε, επικεντρώνονται στη συλλογική ασφάλεια της περιοχής, με ιδιαίτερη έμφαση στους επτά συμμάχους που διαθέτουν άμεση παρουσία στην Αρκτική.
Στόχος των επερχόμενων διαπραγματεύσεων μεταξύ Δανίας, Γροιλανδίας και ΗΠΑ είναι, σύμφωνα με το ΝΑΤΟ, να αποκλειστεί κάθε ενδεχόμενο ρωσικής ή κινεζικής οικονομικής ή στρατιωτικής διείσδυσης στο νησί.
Ο Τραμπ, οι δασμοί και η «συμφωνία»
Παράλληλα, η κρίση της Γροιλανδίας συνδέθηκε με την αιφνιδιαστική απειλή Τραμπ για επιβολή δασμών 10% σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες από την 1η Φεβρουαρίου. Σύμφωνα με πηγές του ΝΑΤΟ, η υπαναχώρηση του Αμερικανού προέδρου βρισκόταν ήδη υπό συζήτηση από τις αρχές της εβδομάδας.
Όπως ανέφεραν διπλωματικοί κύκλοι, η υπόθεση έπρεπε να λυθεί «εντός των συμμαχικών διαύλων» και όχι μέσω δημόσιων αντιπαραθέσεων. Τελικά, ο Τραμπ ανακοίνωσε αργά το βράδυ της Τετάρτης ότι παγώνει την επιβολή των δασμών, επικαλούμενος «μια ιδιαίτερα παραγωγική συνάντηση» με τον Μαρκ Ρούτε.
Στο παρασκήνιο, στο ΝΑΤΟ επικρατεί η εκτίμηση ότι οι αρχικές κινήσεις ευρωπαϊκών χωρών για προσωρινή στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία παρερμηνεύτηκαν από τον Λευκό Οίκο ως πρόκληση. Η μετέπειτα αποχώρηση των στρατευμάτων, όπως είχε εξαρχής προγραμματιστεί, εκλήφθηκε ως σήμα κατευνασμού.
Η ένταση αποκλιμακώθηκε, αλλά στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες παραμένει η αίσθηση ότι πρόκειται για μια προσωρινή ανακωχή. Η υπόθεση της Γροιλανδίας κατέδειξε πόσο εύθραυστες μπορούν να γίνουν οι διατλαντικές σχέσεις όταν η γεωπολιτική διαπραγμάτευση μετατρέπεται σε εργαλείο πίεσης.