Σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξημένης ρευστότητας και αβεβαιότητας, ο Ντόναλντ Τραμπ κινείται με όρους πίεσης και ισχύος, επιβάλλοντας τη δική του ατζέντα σε όσους δεν ευθυγραμμίζονται με τις επιδιώξεις του. Η αμφισβήτηση του υφιστάμενου διεθνούς συστήματος και η αποδυνάμωση των πολυμερών θεσμών δημιουργούν νέα δεδομένα, ικανά να επηρεάσουν όλα τα ανοιχτά μέτωπα της διεθνούς πολιτικής, ανάμεσά τους και το Κυπριακό.
Οι πρωτοβουλίες του Αμερικανού προέδρου κινούνται συστηματικά «εκτός πλαισίου», με έμφαση στη λογική της επιβολής και περιορισμένη αναφορά στα Ηνωμένα Έθνη. Αυτή η πρακτική προκαλεί ανησυχία, καθώς ενισχύει την αίσθηση ότι οι εξελίξεις καθορίζονται περισσότερο από συσχετισμούς ισχύος παρά από το διεθνές δίκαιο.
Το Κυπριακό, παρά την πρόσφατη κινητικότητα, παραμένει σε αδιέξοδο και δεν φαίνεται να βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα του Λευκού Οίκου. Αντιθέτως, η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει την Κυπριακή Δημοκρατία κυρίως μέσα από το πρίσμα των ευρύτερων γεωπολιτικών της σχεδιασμών στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Λευκωσία επιχειρεί να αξιοποιήσει αυτή την αναβαθμισμένη γεωστρατηγική σημασία, επιδιώκοντας να ενισχύσει τη διαπραγματευτική της θέση και να αποτρέψει δυσμενείς εξελίξεις, γνωρίζοντας ωστόσο ότι τίποτε δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένο στις σημερινές διεθνείς συνθήκες.
Την ίδια ώρα, η Τουρκία παραμένει βασικός συνομιλητής των ΗΠΑ. Παρά τις επιφυλάξεις, ο Τραμπ φαίνεται να επενδύει στη σχέση του με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, θεωρώντας την Άγκυρα κρίσιμο παίκτη για την περιφερειακή σταθερότητα και τη διαχείριση κρίσεων, ιδιαίτερα σε ένα ΝΑΤΟ που δοκιμάζεται από εσωτερικές εντάσεις. Η στάση της Ουάσιγκτον απέναντι στις εξελίξεις στη Συρία και τους Κούρδους εκλαμβάνεται ως ένδειξη των προτεραιοτήτων της.
Οι εξελίξεις αυτές δημιουργούν εύλογα ερωτήματα για το μέλλον του Κυπριακού. Θα επιδιώξουν οι ΗΠΑ μια λύση για να κλείσουν ένα χρόνιο μέτωπο ή θα προτάξουν άλλες στρατηγικές προτεραιότητες, ακόμη κι αν αυτές συνεπάγονται αυξημένο ρόλο της Τουρκίας; Το Ισραήλ, για παράδειγμα, εμφανίζεται επιφυλακτικό απέναντι σε οποιαδήποτε διευθέτηση που θα ενίσχυε την τουρκική επιρροή στην Κύπρο, επιδιώκοντας και το ίδιο ρόλο στον γεωπολιτικό σχεδιασμό της περιοχής.
Παράλληλα, η δημιουργία από τον Τραμπ ενός άτυπου «Συμβουλίου Ειρήνης» εκλαμβάνεται ως προσπάθεια παράκαμψης των θεσμικών περιορισμών του ΟΗΕ. Η πρωτοβουλία αυτή αντιμετωπίζεται με σκεπτικισμό από την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία διαπιστώνει νομικά και πολιτικά κενά, επιλέγοντας να στηρίξει δράσεις που εδράζονται σε σαφή ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας, όπως στην περίπτωση της Γάζας.
Στο παρασκήνιο, στη Νέα Υόρκη συνεχίζονται οι διεργασίες για την ανανέωση της θητείας της ΟΥΝΦΙΚΥΠ. Οι βασικοί παίκτες εμφανίζονται συγκρατημένα αισιόδοξοι, χωρίς ωστόσο να αναμένουν άμεσα ουσιαστική πρόοδο. Οι Βρετανοί διατηρούν τον ρόλο του ισορροπιστή, αξιοποιώντας τη γνωστή τακτική της «εποικοδομητικής ασάφειας», ενώ η Ρωσία επαναλαμβάνει τη στήριξή της σε λύση εντός του πλαισίου των ψηφισμάτων του ΟΗΕ, ασκώντας παράλληλα κριτική στην παρουσία των βρετανικών βάσεων.
Τα Ηνωμένα Έθνη διαπιστώνουν ορισμένες ενθαρρυντικές ενδείξεις μετά τις πρόσφατες επαφές των δύο πλευρών, αλλά υπογραμμίζουν ότι η διαδικασία βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο. Η συζήτηση για Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης θεωρείται χρήσιμη για την καθημερινότητα, χωρίς όμως να μπορεί να υποκαταστήσει μια συνολική πολιτική λύση.
Υπό αυτά τα δεδομένα, η πραγματοποίηση άτυπης Πενταμερούς Διάσκεψης παραμένει αβέβαιη. Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ επιδιώκει να αποφύγει μια ακόμη αποτυχημένη πρωτοβουλία, δίνοντας έμφαση στην προσεκτική προετοιμασία. Την ίδια στιγμή, αναφορές περί «στρατιωτικοποίησης της νεκρής ζώνης» προκαλούν αντιδράσεις, με την ελληνική πλευρά να παρεμβαίνει για να αποσαφηνίσει το ιστορικό και το πραγματικό πλαίσιο της κατάστασης στο έδαφος.
Με πληροφορίες από philenews.com