Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ρωσία φέρονται να βρίσκονται ένα βήμα πριν από συμφωνία για τη συνέχιση της τήρησης των όρων της συνθήκης New START για τον έλεγχο των πυρηνικών εξοπλισμών, μετά την εκπνοή της, σύμφωνα με δημοσίευμα του Axios που επικαλείται τρεις πηγές με γνώση των διαβουλεύσεων, όπως μετέδωσε το Reuters.
Δύο εκ των πηγών σημείωσαν ότι το υπό διαμόρφωση σχέδιο χρειάζεται ακόμη την τελική έγκριση των προέδρων των δύο χωρών. Τρίτη πηγή επιβεβαίωσε ότι εντατικές συνομιλίες πραγματοποιήθηκαν το τελευταίο 24ωρο στο Άμπου Ντάμπι, χωρίς ωστόσο να επιβεβαιώνει ότι έχει οριστικοποιηθεί συμφωνία.
Την ίδια ώρα, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες απηύθυνε έκκληση προς Ουάσιγκτον και Μόσχα να ξεκινήσουν άμεσα διαπραγματεύσεις για νέο πλαίσιο πυρηνικού αφοπλισμού, μετά τη λήξη της τελευταίας εν ισχύ συμφωνίας. Χαρακτήρισε την εξέλιξη «πολύ σοβαρή στιγμή για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια», προειδοποιώντας ότι η απουσία περιορισμών αυξάνει τον κίνδυνο χρήσης πυρηνικών όπλων σε επίπεδα που έχουν να καταγραφούν δεκαετίες.
Από τον Ψυχρό Πόλεμο μέχρι σήμερα, ΗΠΑ και Ρωσία —που κατέχουν περίπου το 80% των παγκόσμιων πυρηνικών κεφαλών— είχαν συνάψει διαδοχικές συμφωνίες ελέγχου των οπλοστασίων τους. Η New START, που υπογράφηκε το 2010, έθετε ανώτατα όρια σε εκτοξευτήρες, στρατηγικά βομβαρδιστικά και ανεπτυγμένες πυρηνικές κεφαλές, ενώ προέβλεπε ανταλλαγή δεδομένων και επιθεωρήσεις επαλήθευσης.
Ωστόσο, οι επιθεωρήσεις είχαν ανασταλεί ήδη από το 2023, στον απόηχο του πολέμου στην Ουκρανία. Όπως υπογράμμισε ο επικεφαλής του ΟΗΕ, για πρώτη φορά μετά από περισσότερο από μισό αιώνα δεν υφίσταται πλέον δεσμευτικό πλαίσιο περιορισμού των στρατηγικών πυρηνικών οπλοστασίων των δύο υπερδυνάμεων.
Υπενθυμίζεται ότι το 2019 οι ΗΠΑ αποχώρησαν και από τη συμφωνία INF του 1987 για τα πυρηνικά όπλα μέσου βεληνεκούς, γεγονός που είχε ήδη επιβαρύνει το διεθνές σύστημα ελέγχου εξοπλισμών.