Μετά την Ιταλία, η Ελλάδα βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο μιας έντονης δικαστικής διαμάχης στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΑΔ), με επίδικο την παρουσία ορθόδοξων εικόνων στις δικαστικές αίθουσες. Η υπόθεση, που ξεκίνησε από προσφυγές της Ένωσης Αθέων Ελλάδας το 2018 και το 2019, αναμένεται να κριθεί σύντομα, θέτοντας εκ νέου το ερώτημα αν τα θρησκευτικά σύμβολα σε δημόσιους χώρους παραβιάζουν την αρχή της θρησκευτικής ελευθερίας.
Το ιστορικό της προσφυγής
Η Ένωση Αθέων υποστηρίζει ότι η έκθεση ιερών εικόνων κατά τη διάρκεια των δικών υπονομεύει την αντικειμενικότητα της δικαιοσύνης και παραβιάζει το δικαίωμα στη δίκαιη δίκη και την ελευθερία συνείδησης. Αφού τα ελληνικά δικαστήρια απέρριψαν τα αιτήματα για αφαίρεση των συμβόλων, η υπόθεση έφτασε στο Στρασβούργο το 2020.
Η «πυξίδα» της υπόθεσης Lautsi
Η ελληνική πλευρά ποντάρει στην περιβόητη υπόθεση Lautsi κατά Ιταλίας. Το 2011, μετά από μια αρχική καταδίκη που είχε προκαλέσει θύελλα αντιδράσεων, το ΕΔΑΔ αναγνώρισε τελικά στην Ιταλία το δικαίωμα να διατηρεί τους σταυρούς στα δημόσια σχολεία. Η απόφαση-σταθμός έκρινε ότι:
- Η παρουσία ενός συμβόλου δεν συνιστά αναγκαστικά προσηλυτισμό.
- Τα κράτη διαθέτουν «περιθώριο εκτίμησης» να αναδεικνύουν την παράδοση ή την πλειοψηφούσα θρησκεία της χώρας τους.
- Τα θρησκευτικά σύμβολα φέρουν ταυτόχρονα πολιτιστική και ιστορική αξία που δεν έρχεται σε σύγκρουση με τον πλουραλισμό.
Διεθνείς αντιδράσεις και επόμενα βήματα
Οργανισμοί όπως η ADF International και νομικοί αναλυτές, όπως ο Nicolas Bauer του Ευρωπαϊκού Κέντρου για το Δίκαιο και τη Δικαιοσύνη, υποστηρίζουν τη διατήρηση των εικόνων. Επισημαίνουν ότι η συνταγματική ταυτότητα ενός κράτους δεν συνεπάγεται εξαναγκασμό των πολιτών, ενώ τονίζουν ότι το ΕΔΑΔ δεν πρέπει να παρεμβαίνει στην ιστορική ουσία ενός έθνους, παρά μόνο σε περιπτώσεις πραγματικής καταπάτησης ατομικών ελευθεριών.
Η ελληνική κυβέρνηση αναμένεται να καταθέσει το επίσημο υπόμνημά της για το θέμα στις 19 Φεβρουαρίου 2026, παρουσιάζοντας τα επιχειρήματά της πριν από την τελική ετυμηγορία του Δικαστηρίου.