Σε ανάλυσή του στην εφημερίδα Israel Hayom, ο Ισραηλινός ανώτερος σύμβουλος στρατηγικής και αναλυτής Shay Gal προσεγγίζει το Αιγαίο όχι ως μία απλή διμερή διαφορά μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, αλλά ως τμήμα μιας ευρύτερης στρατηγικής αρχιτεκτονικής ισχύος, την οποία –όπως υποστηρίζει– το Ισραήλ παρακολουθεί στενά.
Σύμφωνα με την ανάλυση, η περιοχή του Αιγαίου εντάσσεται σε ένα πλέγμα γεωπολιτικών συσχετισμών που επηρεάζουν την Ανατολική Μεσόγειο, τις ενεργειακές οδούς και τις ισορροπίες ασφαλείας. Ο Shay Gal φέρεται να επισημαίνει ότι οι εξελίξεις μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας δεν περιορίζονται σε ζητήματα κυριαρχίας ή θαλάσσιων ζωνών, αλλά επηρεάζουν ευρύτερους στρατηγικούς σχεδιασμούς στην περιοχή.
Το άρθρο που δημοσιεύθηκε στην Israel Hayom αναφέρει:
Από την Ιερουσαλήμ, το Αιγαίο δεν κατατάσσεται ως διμερής διαφορά. Αξιολογείται ως θέατρο άσκησης πίεσης. Τα πρότυπα κλιμάκωσης χαρτογραφούνται. Τα όρια αντίδρασης δοκιμάζονται. Ό,τι εμφανίζεται ως διαμάχη για νησιά λειτουργεί ως πεδίο προσομοίωσης. Το διακύβευμα δεν είναι το έδαφος. Είναι αν το δίκαιο περιορίζει την ισχύ ή αν η βαθμονομημένη ισχύς επαναγράφει το δίκαιο.
Η απόφαση της Τουρκίας να μην προσχωρήσει στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) δεν ήταν διαδικαστική. Ήταν στρατηγική. Παραμένοντας εκτός του συμβατικού πλαισίου, ενώ ταυτόχρονα αμφισβητεί την ερμηνεία του, η Άγκυρα διασφάλισε τη μέγιστη ελευθερία ελιγμών. Στο Αιγαίο, αυτό εκδηλώνεται ως προσπάθεια αποτροπής της Ελλάδας από την άσκηση ενός δικαιώματος που αναγνωρίζεται από την UNCLOS: την επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια. Η δήλωση της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης το 1995 ότι μια τέτοια κίνηση θα συνιστούσε casus belli παραμένει σε ισχύ. Ο διάλογος συνεχίζεται. Η απειλή πολέμου παραμένει. Αυτή η δυαδικότητα δεν αποτελεί αντίφαση. Είναι σχεδιασμένη.
Η μέθοδος επαναλαμβάνεται. Ναυτικές αναγγελίες χωρίς ημερομηνία λήξης, που καλύπτουν αμφισβητούμενα ύδατα για αόριστο χρονικό διάστημα. Ερευνητικά σκάφη υπό συνοδεία. Χαρτογραφικές επικαλύψεις σε αναγνωρισμένες δικαιοδοσίες, συμπεριλαμβανομένων κρατικά υποστηριζόμενων χαρτών θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού που κατανέμουν θαλάσσιες ζώνες πέραν των αναγνωρισμένων ορίων. Ενστάσεις που κατατίθενται εκ των προτέρων έναντι κυριαρχικών πράξεων. Κάθε κίνηση παρουσιάζεται ως τεχνική ή αμυντική. Συλλογικά, όμως, αναπροσαρμόζουν την κανονικότητα στη θάλασσα. Θαλάσσια πάρκα, οριοθετήσεις Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών (ΑΟΖ), υποθαλάσσια καλώδια και ερευνητικά τεμάχια νότια της Κρήτης και της Κύπρου παύουν να είναι περιβαλλοντικές ή εμπορικές πρωτοβουλίες. Μετατρέπονται σε σημεία πίεσης, που διαχειρίζονται περιπολικά σκάφη και ανακοινωθέντα, ενταγμένα στο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» της Άγκυρας.
Η Κύπρος παραμένει το πιο ώριμο πεδίο δοκιμών. Η Άγκυρα απορρίπτει τις θαλάσσιες συμφωνίες της Κυπριακής Δημοκρατίας ελλείψει συγκατάθεσης των Τουρκοκυπρίων, αμφισβητεί τις γεωτρητικές δραστηριότητες και αντιδρά δυναμικά σε αμυντικές προμήθειες στη Λευκωσία. Το νησί αντιμετωπίζεται όχι ως ένα εδραιωμένο ευρωπαϊκό κράτος, αλλά ως οντότητα υπό αίρεση, της οποίας το καθεστώς διατηρείται διαρκώς υπό αίρεση. Η πίεση ασκείται κάτω από το κατώφλι ρήξης, βαθμονομημένη ώστε να συντηρεί την αβεβαιότητα. Η διαρκής αβεβαιότητα είναι μοχλός επιρροής.
Στο κατεχόμενο βόρειο τμήμα, η στάση δεν είναι μόνο πολιτική. Είναι επιχειρησιακή. Υποδομές οπλισμένων μη επανδρωμένων αεροσκαφών, διευρυμένη αντιαποβατική και αντιαεροπορική κάλυψη, καθώς και εγκαταστάσεις σημάτων και πληροφοριών επεκτείνουν την τουρκική εμβέλεια στην Ανατολική Μεσόγειο. Ό,τι εμφανίζεται ως άλυτο καθεστώς λειτουργεί στην πράξη ως προωθημένο επιχειρησιακό βάθος.
Το μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης του 2019 με τις αρχές της Τρίπολης στη Λιβύη επέκτεινε αυτή την αρχιτεκτονική προς δυσμάς. Ένας διάδρομος χαράχθηκε στη Μεσόγειο, τέμνοντας ελληνικές αξιώσεις νότια της Κρήτης. Μεταγενέστερες γεωλογικές συμφωνίες, γύροι αδειοδότησης και επιχειρησιακά βήματα μετέτρεψαν αυτή τη γραμμή σε πρακτική. Ο στόχος δεν είναι η άμεση εκμετάλλευση. Είναι η εδραίωση θέσης. Μια αξίωση που επαναλαμβάνεται, τεκμηριώνεται και εν μέρει εφαρμόζεται αποκτά επιχειρησιακό βάρος ανεξαρτήτως διαμαρτυριών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει απορρίψει επισήμως τη νομική ισχύ αυτού του διαδρόμου. Μια ενδεχόμενη κινητοποίηση του ΝΑΤΟ προς υπεράσπισή του θα ερχόταν σε άμεση σύγκρουση με το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Στη Μαύρη Θάλασσα, η Άγκυρα εφαρμόζει διαφορετικό εργαλείο: τη Σύμβαση του Μοντρέ. Ασκεί ρυθμιστική και ελεγκτική εξουσία στα Στενά, όπως κατέδειξε ο πόλεμος στην Ουκρανία, ενώ ταυτόχρονα επεκτείνει την υπεράκτια ενεργειακή της ικανότητα. Υφαλοκρηπίδες, Στενά και θαλάσσιοι διάδρομοι συσσωρεύονται ως στρατηγικά περιουσιακά στοιχεία. Η γεωγραφία αντιμετωπίζεται ως κεφάλαιο και επιχειρησιακοποιείται αναλόγως. Οι συμμαχικές εγγυήσεις δεν υπερβαίνουν νομικά και πολιτικά κατώφλια.
Πέραν των άμεσων θαλάσσιων ζωνών, η ίδια λογική διέπει τη βόρεια Συρία, το κατεχόμενο βόρειο τμήμα της Κύπρου, τη Λιβύη και το Κέρας της Αφρικής. Η στρατιωτική εδραίωση κατά μήκος των συριακών συνόρων, η μόνιμη παρουσία στην Κύπρο, οι αξιώσεις διαδρόμου στην κεντρική Μεσόγειο και τα πλαίσια ασφάλειας στη Σομαλία δεν αποτελούν διακριτές πολιτικές. Συνιστούν στρώματα στρατηγικού βάθους. Η Άγκυρα τα ενσωματώνει ως ενιαία περίμετρο, πλέον ενισχυμένη από δημόσια επιδειχθείσα ικανότητα βαλλιστικών πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς. Το Ισραήλ δεν αναλύει την Τουρκία αποσπασματικά, αλλά ως δομή. Στην Ιερουσαλήμ, η Τουρκία αξιολογείται μέσα από το δόγμα της τουρκικής περιμέτρου: μια ενοποιημένη ανάγνωση όλων των γραμμών τριβής, των στρατιωτικών εδραιώσεων και των προωθημένων προβολών ισχύος ως ενός ενιαίου, διευρυνόμενου στρατηγικού κελύφους. Το Αιγαίο αξιολογείται παράλληλα με την εδραιωμένη παρουσία στη βόρεια Κύπρο, το επιχειρησιακό βάθος στη βόρεια Συρία, τον διάδρομο μέσω Λιβύης, τη στάση στα Στενά της Μαύρης Θάλασσας και το αποτύπωμα ασφαλείας στο Κέρας της Αφρικής. Κανένα από αυτά τα θέατρα δεν αντιμετωπίζεται απομονωμένα. Κάθε ναυτική ανάπτυξη, κάθε αναγγελία γεώτρησης, κάθε κοινοβουλευτική απειλή πολέμου, κάθε εξαγωγή μη επανδρωμένου συστήματος, κάθε εδραίωση βάσης πέραν των συριακών συνόρων ή συμφωνία στην Τρίπολη και στο Μογκαντίσου ενσωματώνεται σε μια συνεχή στρατηγική αξιολόγηση. Η περίμετρος χαρτογραφείται, παρακολουθείται και μοντελοποιείται. Η απουσία κοινών χερσαίων συνόρων δεν δημιουργεί απόσταση. Καταργεί την ψευδαίσθηση.
Η στάση αυτή δεν είναι ρητορική. Αντανακλά θεσμική μνήμη. Το σύγχρονο Ιράν κατέδειξε ότι οι απειλές ωριμάζουν σε περιφερειακά πεδία προτού αποκρυσταλλωθούν σε άμεσο σύνορο. Το Ιράκ του Σαντάμ Χουσεΐν έδειξε πώς μια εδραιωμένη συμβατική ισχύς μπορεί αιφνιδίως να μεταβάλει την ισορροπία. Σε απάντηση, το Ισραήλ επέκτεινε την εμβέλειά του, διαστρωμάτωσε την άμυνά του, ενοποίησε πληροφορίες και ικανότητα πλήγματος και κατήργησε τον διαχωρισμό θεάτρων. Αυτές οι προσαρμογές παραμένουν ενσωματωμένες.
Η σύγκλιση μεταξύ χώρου υπό τουρκικό έλεγχο και ιρανικών επιχειρησιακών δικτύων δεν είναι θεωρητική. Οικονομικοί δίαυλοι που λειτουργούν από τουρκικό έδαφος, ανεκτικές δικαιοδοσίες και κενά πληροφοριών δημιουργούν επικάλυψη. Η επικάλυψη δημιουργεί ευαλωτότητα.
Η Τουρκία δεν είναι ούτε το Ιράν ούτε το Ιράκ της δεκαετίας του 1990. Είναι μέλος του ΝΑΤΟ, με αναπτυσσόμενη αμυντική βιομηχανία, αποφασιστική ηγεσία και ένοπλες δυνάμεις που συνδυάζουν παλαιότερες πλατφόρμες με εγχώρια μη επανδρωμένα συστήματα, ναυτική επέκταση και αυξανόμενο απόθεμα πυραυλικών μέσων. Διαθέτει, παράλληλα, στρατηγικές ενεργειακές υποδομές στη μεσογειακή της ακτή, κατασκευασμένες υπό ρωσική ιδιοκτησία και στρατηγική εξάρτηση, καθώς και δηλωμένες φιλοδοξίες για ανεξάρτητη ικανότητα στον πυρηνικό κύκλο καυσίμου. Οι υπηρεσίες πληροφοριών της επιχειρούν εκτός συνόρων με αυτοπεποίθηση. Η ηγεσία της πλαισιώνει τις διαφορές ως ζητήματα κυριαρχίας και κινητοποιεί εθνική συναίνεση αναλόγως. Τα χαρακτηριστικά αυτά ορίζουν ένα κράτος που εφαρμόζει βαθμονομημένη πίεση σε κλίμακα.
Η συνάφεια με την εθνική ασφάλεια του Ισραήλ είναι δομική. Οι θαλάσσιες υποδομές που συνδέουν το Ισραήλ με την Ευρώπη μέσω Κύπρου και Ελλάδας διασχίζουν ύδατα που η Άγκυρα αμφισβητεί, συμπεριλαμβανομένων διαδρομών υποθαλάσσιας ενεργειακής διασύνδεσης που διέρχονται από αυτές τις ζώνες. Η διάταξη δυνάμεων, ο προγραμματισμός προμηθειών και τα πλαίσια διαλειτουργικότητας με Αθήνα και Λευκωσία ευθυγραμμίζονται με αυτή την αξιολόγηση στους τομείς αέρα, θάλασσας και πληροφοριών. Η Ερυθρά Θάλασσα και το Κέρας της Αφρικής διασταυρώνονται άμεσα με τις τουρκικές ρυθμίσεις ασφάλειας και την ενεργειακή της τοποθέτηση. Τα θέατρα αυτά παρακολουθούνται ως ενιαίο σύστημα και ενσωματώνονται στον σχεδιασμό έκτακτης ανάγκης και στη μακροπρόθεσμη ετοιμότητα.
Εντός αυτού του πλαισίου, ενσωματώνεται και η αρχιτεκτονική ναυτικών σεναρίων έκτακτης ανάγκης. Μεταβάλλει τους υπολογισμούς χωρίς να ενεργοποιείται. Στο εσωτερικό λεξιλόγιο σχεδιασμού, σενάρια αποσταθεροποίησης που εκκινούν από το βόρειο τμήμα του νησιού εντάσσονται υπό τον χαρακτηρισμό ναυτικής έκτακτης ανάγκης «Οργή του Ποσειδώνα». Το στρατηγικό βάθος στη θάλασσα, όταν εργαλειοποιείται, αντιμετωπίζεται με ισοδύναμη ισχύ.
Η Ευρώπη εξακολουθεί να διαχωρίζει ό,τι είναι δομικά ενοποιημένο. Η οικονομική έκθεση και η συμμαχική εξάρτηση υπαγορεύουν αυτοσυγκράτηση. Εκδίδονται δηλώσεις. Οι κύκλοι επαναλαμβάνονται. Η μέθοδος εδραιώνεται. Η ασάφεια στη θάλασσα μετατρέπεται σε επιχειρησιακό δεδομένο.
Στην Ιερουσαλήμ, οι αξιολογήσεις βασίζονται σε τροχιές, όχι σε εντυπώσεις. Το Αιγαίο διαβάζεται ως πρόθεση σε εξέλιξη. Αυτή η ανάγνωση καθορίζει τη στάση. Η στάση διαμορφώνει την ικανότητα. Η ικανότητα διατηρεί την επιλογή.
Το Αιγαίο δεν είναι παρατήρηση. Είναι έγκαιρη προειδοποίηση. Οι ενδείξεις ενσωματώνονται. Οι προσαρμογές εκτελούνται.
Καμία επέκταση της τουρκικής ισχύος δεν βρίσκεται πέραν του επιχειρησιακού ορίζοντα του Ισραήλ.
Πηγή: israelhayom.com