Εδώ και σχεδόν πέντε δεκαετίες, το Ιράν προετοιμάζεται συστηματικά για το ενδεχόμενο πολεμικής αναμέτρησης με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αναγνωρίζοντας ότι δεν μπορεί να ανταγωνιστεί ευθέως τη στρατιωτική υπεροχή της Ουάσιγκτον, η Τεχεράνη έχει επενδύσει σε στρατηγικές που θα μπορούσαν να αποσταθεροποιήσουν τη Μέση Ανατολή και να προκαλέσουν σοβαρές αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία.
Την ώρα που οι διπλωματικές διεργασίες συνεχίζονται, ο αμερικανικός στρατός ενισχύει σημαντικά την αεροναυτική του παρουσία στην περιοχή. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει αφήσει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο αλλαγής καθεστώτος, προειδοποιώντας για πλήγμα κατά του Ιράν, εξέλιξη που εντείνει τους φόβους γενικευμένης σύρραξης.
Παρά τα ισραηλινά και αμερικανικά πλήγματα του περασμένου καλοκαιριού και τις συνεχιζόμενες εσωτερικές αναταράξεις, το ιρανικό καθεστώς διατηρεί, σύμφωνα με αναλυτές, ένα ευρύ φάσμα επιλογών αντιποίνων: από στρατιωτικές επιθέσεις σε αμερικανικούς και ισραηλινούς στόχους έως την ενεργοποίηση συμμάχων και τη χρήση της οικονομίας ως όπλου πίεσης.
«Το καθεστώς διαθέτει πολλαπλές δυνατότητες, αν εκτιμήσει ότι απειλείται υπαρξιακά», σημειώνει ο Φαρζίν Ναδίμι του Washington Institute. «Σε ένα τέτοιο σενάριο, δεν αποκλείεται να αξιοποιήσει όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή του».
Πύραυλοι και drones
Σύμφωνα με ανάλυση του CNN, το Ιράν διαθέτει χιλιάδες πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εντός εμβέλειας αμερικανικών βάσεων στη Μέση Ανατολή, ενώ έχει απειλήσει επανειλημμένα τόσο αμερικανικούς στόχους όσο και το Ισραήλ. Παρότι το οπλοστάσιό του έχει μειωθεί μετά τα πλήγματα από το 2024 και έπειτα, Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι παραμένει επικίνδυνο, ιδίως λόγω της εμπειρίας που έχει αποκτηθεί σε πραγματικές συνθήκες μάχης.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο έχει επισημάνει ότι δεκάδες χιλιάδες Αμερικανοί στρατιώτες στην περιοχή βρίσκονται εντός εμβέλειας ιρανικών πυραύλων και drones, γεγονός που καθιστά κάθε στρατιωτική επιχείρηση υψηλού ρίσκου.
Περιφερειακοί σύμμαχοι
Παρά τα σοβαρά πλήγματα που έχει δεχθεί το δίκτυο των συμμάχων του, το Ιράν εξακολουθεί να διατηρεί δεσμούς με ένοπλες οργανώσεις στην περιοχή. Η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ και οι Χούθι στην Υεμένη έχουν δηλώσει ότι θα στηρίξουν την Τεχεράνη σε περίπτωση επίθεσης, αν και η επιχειρησιακή τους ικανότητα εμφανίζεται πλέον περιορισμένη.
Οικονομικός και ενεργειακός μοχλός
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το ενδεχόμενο οικονομικού πολέμου. Το Ιράν ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται πάνω από το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου. Ενδεχόμενο κλείσιμό τους θα μπορούσε να προκαλέσει εκτίναξη των τιμών ενέργειας, διατάραξη των εφοδιαστικών αλυσίδων και σοβαρή παγκόσμια ύφεση.
Αναλυτές εκτιμούν ότι πρόκειται για έσχατη επιλογή, καθώς θα έπληττε και την ίδια την ιρανική οικονομία, αλλά η Τεχεράνη διατηρεί την απειλή ως ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί. Όπως προειδοποιεί ο Ναδίμι, «ο επόμενος πόλεμος μπορεί να μη ξεκινήσει στην Τεχεράνη, αλλά στον Περσικό Κόλπο».
Συνολικά, αν και στρατιωτικά υστερεί έναντι των ΗΠΑ, το Ιράν διαθέτει εργαλεία που θα μπορούσαν να μετατρέψουν μια σύγκρουση σε κρίση με παγκόσμιες συνέπειες, καθιστώντας κάθε απόφαση κλιμάκωσης εξαιρετικά επικίνδυνη.