Η συνεχιζόμενη πολεμική σύρραξη μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν, η οποία διανύει την πέμπτη εβδομάδα της, προκαλεί έντονο προβληματισμό στους αναλυτές σχετικά με τη μελλοντική σταθερότητα του συστήματος του πετροδολαρίου.
Το οικονομικό αυτό μοντέλο, που από τη δεκαετία του 1970 διασφαλίζει τη χρήση του αμερικανικού νομίσματος στις διεθνείς ενεργειακές συναλλαγές, φαίνεται να δέχεται πιέσεις λόγω της απόφασης της Τεχεράνης να επιβάλλει τη χρήση του κινεζικού γουάν για τη διέλευση φορτίων από τα Στενά του Ορμούζ.
Στρατηγική μετατόπιση και η στάση της Κίνας
Σύμφωνα με αναφορές της Deutsche Bank και διεθνών ειδησεογραφικών πρακτορείων, το Ιράν ελέγχει πλέον τη ναυσιπλοΐα στο κρίσιμο αυτό πέρασμα, επιτρέποντας επιλεκτικά τη διέλευση σε πλοία που δέχονται να καταβάλλουν τέλη σε γουάν. Η εξέλιξη αυτή εξυπηρετεί τη στρατηγική της Κίνας, η οποία είχε προνοήσει να αυξήσει τα πετρελαϊκά της αποθέματα κατά 15,8% στις αρχές του έτους, διασφαλίζοντας επάρκεια για τουλάχιστον τρεις μήνες και αποκτώντας μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ στις συναλλαγές της με την Τεχεράνη.
Η νέα ενεργειακή πολιτική των ΗΠΑ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, σε πρόσφατες δηλώσεις του, υπογράμμισε ότι οι ΗΠΑ έχουν μειώσει δραστικά την εξάρτησή τους από το πετρέλαιο του Κόλπου, καθώς το 84% των εισαγωγών τους προέρχεται πλέον από το δυτικό ημισφαίριο.
Η θέση του Λευκού Οίκου είναι ότι η προστασία των θαλάσσιων οδών του Ορμούζ αφορά πλέον κυρίως την Ευρώπη και την Ασία, καλώντας τις ενδιαφερόμενες χώρες να αναλάβουν ενεργότερο ρόλο στην ασφάλεια του εφοδιασμού τους.
Η ανθεκτικότητα του δολαρίου και τα νέα δεδομένα
Παρά τις μακροπρόθεσμες προκλήσεις, το δολάριο παραμένει προσωρινά ενισχυμένο, καθώς η διεθνής αβεβαιότητα το καθιστά «ασφαλές καταφύγιο» για τους επενδυτές.
Ωστόσο, τα στοιχεία του ΔΝΤ δείχνουν ότι το μερίδιο του δολαρίου στα παγκόσμια συναλλαγματικά αποθέματα υποχώρησε το 2025 στο 56,77%, το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών δεκαετιών.
Παράλληλα, οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι το παγκόσμιο εμπόριο ημιαγωγών (microchips) αποκτά πλέον ανάλογη σημασία με το εμπόριο πετρελαίου για τη στήριξη της ζήτησης του αμερικανικού νομίσματος.
Προοπτικές για τη λήξη της σύρραξης
Ενώ η αμερικανική πλευρά κάνει λόγο για πιθανή αποχώρηση από την περιοχή εντός των επόμενων εβδομάδων, η Τεχεράνη απορρίπτει τους ισχυρισμούς περί διαπραγματεύσεων για εκεχειρία. Η έκβαση του πολέμου αναμένεται να κρίνει αν η μετάβαση προς ένα πολυπολικό νομισματικό σύστημα στην ενέργεια θα επιταχυνθεί ή αν οι ΗΠΑ θα καταφέρουν να αποκαταστήσουν το ρόλο τους ως εγγυητή της ασφάλειας στον Περσικό Κόλπο.