Ραγδαίες γεωπολιτικές εξελίξεις πυροδοτεί η αποκάλυψη ότι το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ εξετάζει το ενδεχόμενο άσκησης ποινικών διώξεων κατά του Ραούλ Κάστρο.
Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το CNN, οι ομοσπονδιακοί εισαγγελείς ερευνούν μια σειρά από πιθανά αδικήματα, μεταξύ των οποίων και η κατάρριψη δύο αεροσκαφών της οργάνωσης Κουβανοαμερικανών εξόριστων «Αδελφοί για τη Διάσωση» από τον κουβανικό στρατό το 1996.
Αν και ο 95χρονος αδελφός του Φιντέλ Κάστρο παραιτήθηκε επίσημα το 2021 από τη θέση του Πρώτου Γραμματέα του Κομμουνιστικού Κόμματος, παραδίδοντας τα ηνία στον Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ, για την πλειονότητα των Κουβανών και των αναλυτών παραμένει ο απόλυτος «κυρίαρχος στο σκοτάδι».
Όπως επισημαίνουν ειδικοί, ο Ντίας-Κανέλ αποτελεί απλώς τη βιτρίνα, καθώς η πραγματική εξουσία και ο έλεγχος των οικονομικών πόρων της νήσου παραμένουν στα χέρια του Ραούλ και των Ενόπλων Δυνάμεων. Ο ίδιος, άλλωστε, είχε προειδοποιήσει κατά την αποχώρησή του ότι όσο ζει θα παραμένει «με το πόδι στον αναβολέα», έτοιμος να υπερασπιστεί το σοσιαλιστικό καθεστώς.
Το ενεργειακό κραχ και η πίεση της κυβέρνησης Τραμπ
Η δικαστική αυτή απειλή έρχεται σε μια περίοδο που η Κούβα βιώνει τη χειρότερη ενεργειακή κρίση της σύγχρονης ιστορίας της. Μετά τη σύλληψη του καθαιρεθέντος προέδρου της Βενεζουέλας, Νικόλας Μαδούρο, τον περασμένο Ιανουάριο, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ διέκοψε πλήρως την αποστολή βενεζουελάνικου πετρελαίου προς το νησί.
Παράλληλα, η Ουάσιγκτον κλιμάκωσε την πίεση επιβάλλοντας νέες, σκληρές κυρώσεις στον στρατιωτικό-επιχειρηματικό κολοσσό GAESA —τον όμιλο που δημιούργησε ο Ραούλ Κάστρο και ο οποίος ελέγχει το σύνολο σχεδόν της κουβανικής οικονομίας (ξενοδοχεία, λιμάνια, εμπόριο).
«Αυτές οι κυρώσεις αποτελούν μέρος της ευρείας εκστρατείας για την αντιμετώπιση των απειλών που συνιστά το κομμουνιστικό καθεστώς», δήλωσε ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο. Το οικονομικό στραγγάλισμα είναι τόσο έντονο, που ο πρόεδρος Ντίας-Κανέλ αναγκάστηκε να παραδεχθεί δημόσια ότι ο ίδιος, μαζί με τον Ραούλ Κάστρο, ηγούνται των παρασκηνιακών διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ για την εξεύρεση λύσης στο εμπάργκο. Μάλιστα, η Αβάνα δήλωσε «πρόθυμη να ακούσει» την πρόταση του αμερικανικού Στέιτ Ντιπάρτμεντ για παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας ύψους 100 εκατομμυρίων δολαρίων.
Το ιστορικό αδιέξοδο: Από το άνοιγμα του Ομπάμα στη σκληρή γραμμή
Η σημερινή κρίση φέρνει στη μνήμη τη σύντομη περίοδο ύφεσης του 2015-2016, όταν ο Μπαράκ Ομπάμα επισκέφθηκε την Αβάνα και συμφώνησε με τον Ραούλ Κάστρο την αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων και την οικονομική χαλάρωση μέσω των «cuentapropistas» (αυτοαπασχολούμενων). Ωστόσο, εκείνη η προσέγγιση είχε προκαλέσει την οργή του ιστορικού ηγέτη Φιντέλ Κάστρο, ο οποίος λίγο πριν πεθάνει είχε απορρίψει δημόσια τα ανοίγματα των ΗΠΑ, γράφοντας χαρακτηριστικά: «Δεν έχουμε ανάγκη να μας χαρίσει τίποτα η αυτοκρατορία».
Σύμφωνα με τους αναλυτές, ο Ραούλ Κάστρο είχε επιχειρήσει τότε να εφαρμόσει ένα μοντέλο ελεγχόμενου οικονομικού ανοίγματος χωρίς όμως να παραχωρήσει πολιτικές ελευθερίες. Σήμερα, η Ουάσιγκτον υπό την κυβέρνηση Τραμπ ξεκαθαρίζει ότι δεν αναζητά απλώς μια οικονομική συμφωνία, αλλά την πλήρη ανατροπή του πολιτικού συστήματος της Κούβας. Αυτή η δομική διαφορά στρατηγικής, σε συνδυασμό με την προσωπική δίωξη του Ραούλ Κάστρο, καθιστά το μέλλον της νήσου πιο αβέβαιο από ποτέ.