Η Τεχεράνη έχει εδραιώσει έναν de facto και εξαιρετικά πολύπλοκο μηχανισμό ελέγχου στο στρατηγικής σημασίας Στενό του Ορμούζ, από όπου διέρχεται το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, προκαλώντας σοβαρούς τριγμούς στην παγκόσμια οικονομία και τη ναυσιπλοΐα.
Σύμφωνα με εκτεταμένη έρευνα του Reuters, το Ιράν επιβάλλει πλέον ένα πολυεπίπεδο σύστημα προτεραιοτήτων για τη διέλευση των πλοίων, δίνοντας προβάδισμα σε συμμάχους του όπως η Ρωσία και η Κίνα, ενώ για άλλες χώρες απαιτούνται ειδικές διακρατικές συμφωνίες ή ακόμη και η καταβολή «τελών ασφαλείας» που ξεπερνούν τις 150.000 δολάρια.
Αυτές οι οικονομικές συναλλαγές κρατούνται ως επτασφράγιστο μυστικό από τους πλοιοκτήτες, καθώς παραβιάζουν τις αυστηρές αμερικανικές κυρώσεις και ενέχουν τον κίνδυνο απώλειας της ασφαλιστικής κάλυψης των πλοίων, εφόσον τα χρήματα καταλήγουν στους Φρουρούς της Επανάστασης.
Χαρακτηριστική της κατάστασης που επικρατεί στην περιοχή είναι η περιπέτεια του ελληνόκτητου δεξαμενόπλοιου Agios Fanourios I, υπό σημαία Μάλτας, το οποίο μετέφερε δύο εκατομμύρια βαρέλια ιρακινού πετρελαίου με προορισμό το Βιετνάμ.
Το μήκους 330 μέτρων πλοίο παρέμενε εγκλωβισμένο ανοιχτά του Ντουμπάι από τα τέλη Απριλίου και κατάφερε να αποπλεύσει μόλις τον Μάιο, έπειτα από απευθείας διακρατική συμφωνία που επιτεύχθηκε με τη μεσολάβηση του πρωθυπουργού του Ιράκ.
Κατά τη διάρκεια της διαδρομής, και ενώ η διεθνής κοινότητα παρακολουθούσε με κομμένη την ανάσα, το πλήρωμα υποχρεώθηκε να απενεργοποιήσει προσωρινά τους πομπούς εντοπισμού και να ακολουθήσει μια προσεκτική πορεία ανάμεσα σε ιρανικά νησιωτικά οχυρά, την ώρα που διπλανό σκάφος δεχόταν επίθεση από βλήμα.
Παρά την αρχική πολιτική έγκριση, ταχύπλοα των Φρουρών της Επανάστασης ακινητοποίησαν προσωρινά το δεξαμενόπλοιο κοντά στο νησί Ορμούζ με την υποψία λαθραίου φορτίου. Αν και η επιθεώρηση δεν έδειξε τίποτα επιλήψιμο και δεν καταβλήθηκαν λύτρα, η συνήθης πεντάωρη διέλευση μετατράπηκε σε μια διήμερη ψυχοφθόρα δοκιμασία.
Η οδύσσεια του πλοίου συνεχίστηκε και μετά την έξοδό του από τα ιρανικά ύδατα, καθώς έπεσε πάνω στον ναυτικό αποκλεισμό που έχουν επιβάλει οι Ηνωμένες Πολιτείες στην περιοχή. Ο αμερικανικός στρατός ακινητοποίησε το σκάφος για έξι ημέρες προκειμένου να ελέγξει τα έγγραφά του, και χρειάστηκαν έντονες διπλωματικές πιέσεις από την πλευρά του Βιετνάμ ώστε να επιτραπεί τελικά στο Agios Fanourios I να συνεχίσει το ταξίδι του.
Η κατάσταση αυτή αντικατοπτρίζει μια ζοφερή πραγματικότητα για τη διεθνή ναυτιλία στον Κόλπο, όπου περίπου 1.500 εμπορικά πλοία παραμένουν εγκλωβισμένα λόγω της ιρανικής απειλής. Για να εξασφαλιστεί πλέον η άδεια διέλευσης, οι εφοπλιστές υποβάλουν στις νεοσύστατες ιρανικές αρχές λεπτομερή «έγγραφα διασυνδέσεων», προκειμένου οι Φρουροί της Επανάστασης να βεβαιωθούν ότι τα πλοία δεν σχετίζονται με τις ΗΠΑ ή το Ισραήλ.
Οι ναυτικοί που βιώνουν αυτές τις διελεύσεις περιγράφουν σκηνές τρόμου, με ένοπλες περιπολίες, αυστηρές ανακρίσεις για τις εθνικότητες των πληρωμάτων και τον διαρκή φόβο θαλάσσιων ναρκών, επιβεβαιώνοντας τις εκτιμήσεις αναλυτών ότι το Στενό του Ορμούζ λειτουργεί πλέον αποκλειστικά υπό τους όρους και την έγκριση του ιρανικού καθεστώτος.