Κύμα σφοδρών αντιδράσεων και κοινωνικής αναταραχής σαρώνει την Αλβανία, με φόντο το αμφιλεγόμενο τουριστικό σχέδιο του Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρού του Ντόναλντ Τραμπ, το οποίο απειλεί άμεσα προστατευόμενες οικολογικά περιοχές της χώρας. Παρά το γεγονός ότι οι προθέσεις του Κούσνερ και της συζύγου του, Ιβάνκα Τραμπ, για την κατασκευή πολυτελών θερέτρων έγιναν γνωστές την άνοιξη του 2024, το έργο εξακολουθεί να περιβάλλεται από πλήρη αδιαφάνεια.
Το επενδυτικό πλάνο περιλαμβάνει τη δημιουργία ενός συμπλέγματος από ξενοδοχεία και βίλες στις παρθένες ακτές της περιοχής Βιόσα/Νάρτα, καθώς και ένα υπερπολυτελές θέρετρο στο ακατοίκητο νησί Σαζάν —μια παλιά στρατιωτική βάση— με το συνολικό ύψος της επένδυσης να αγγίζει, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό Έντι Ράμα, τα 4 δισεκατομμύρια ευρώ.
Προκειμένου να επιταχυνθούν οι διαδικασίες, η αλβανική κυβέρνηση παραχώρησε στα τέλη του 2024 καθεστώς «στρατηγικού επενδυτή» στην εταιρεία Atlantic Incubation Partners LLC, η οποία συνδέεται με το επενδυτικό ταμείο Affinity του Κούσνερ, εξασφαλίζοντάς της fast-track διοικητικές διευκολύνσεις.
Έρευνα του Γαλλικού Πρακτορείου Ειδήσεων (AFP) αποκαλύπτει σοβαρά κενά, καθώς η εταιρεία επικοινωνίας που εκπροσωπεί το ταμείο του Κούσνερ έκανε λόγο για σύμπραξη με μια οντότητα ονόματι «Sazan Real Estate Development LLC».
Ωστόσο, το AFP δεν κατάφερε να εντοπίσει κανένα νομικό ή επίσημο ίχνος ύπαρξης της εν λόγω εταιρείας, με τις αλβανικές αρχές να τηρούν σιγή ιχθύος.
Οικολογικός κίνδυνος, ιδιοκτησιακό «χάος» και ύποπτοι πόροι
Οι έντονες επικρίσεις εστιάζουν σε τρία μεγάλα μέτωπα που προκαλούν σοβαρές ανησυχίες. Αρχικά, τίθεται ζήτημα οικολογικής καταστροφής, καθώς το δέλτα του ποταμού Βιόσα (Αώου) αποτελεί προστατευόμενο βιότοπο σπάνιας πανίδας και χλωρίδας, γεγονός που ώθησε περισσότερες από 40 ΜΚΟ να ζητήσουν εγγράφως την άμεση ακύρωση του έργου.
Παράλληλα, η γη που παραχωρήθηκε στο ζεύγος Κούσνερ αποτελεί εστία έντονων ιδιοκτησιακών διαφορών, με χιλιάδες ντόπιες οικογένειες να διεκδικούν τις περιουσίες των προγόνων τους που είχαν κρατικοποιηθεί από το κομμουνιστικό καθεστώς του Εμβέρ Χότζα.
Τέλος, σοβαρές σκιές υπάρχουν γύρω από τη νομιμότητα των διαδικασιών αλλά και την προέλευση των κεφαλαίων που χρησιμοποιήθηκαν για την αγορά των συγκεκριμένων εκτάσεων.
Συγκρούσεις, διαδιαλώσεις και παρέμβαση της SPAK
Το φιτίλι της οργής άναψε όταν βίντεο στα social media έδειξαν μπουλντόζες να ξεκινούν εργασίες και ιδιωτικούς σεκιούριτι να περιφράσσουν την παραλία στο Ζβέρνετς, επιτιθέμενοι μάλιστα σε πολίτες με αποτέλεσμα να υπάρξουν τραυματισμοί. Έκτοτε, χιλιάδες διαδιαλωτές πλημμυρίζουν τα Τίρανα και την Αυλώνα για συνεχόμενα βράδια, απαιτώντας το οριστικό «πάγωμα» του σχεδίου.
Υπό το βάρος των μαζικών κινητοποιήσεων, η Ειδική Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς της Αλβανίας (SPAK) ξεκίνησε επίσημη έρευνα. Στο μικροσκόπιο των εισαγγελικών αρχών έχουν μπει η νομιμότητα της αλλαγής του καθεστώτος της προστατευόμενης ζώνης, η τροποποίηση των νόμων που επέτρεψε την υπογραφή συμβολαίων χωρίς δημόσιο διαγωνισμό, καθώς και η ύποπτη προέλευση των οικονομικών πόρων της επένδυσης.