Η Ύπατη Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Εξωτερική Πολιτική, Κάγια Κάλας, ανέλαβε τη σθεναρή υπεράσπιση του θεσμού της, της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ), απέναντι σε ριζοσπαστικές προτάσεις που βλέπουν το φως της δημοσιότητας και κάνουν λόγο ακόμα και για διάλυσή της.
Σύμφωνα με εσωτερικό έγγραφο της γαλλικής κυβέρνησης, το οποίο αποκάλυψε το POLITICO, εξετάζονται σενάρια που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην απώλεια της αυτονομίας της υπηρεσίας.
Σε μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που απηύθυνε προς τα 5.000 μέλη του προσωπικού της, η πρώην πρωθυπουργός της Εσθονίας υπογράμμισε την τεράστια προστιθέμενη αξία που προσφέρει η διπλωματική ομάδα της ΕΕ στην Ευρώπη, ιδιαίτερα σε μια περίοδο που η ήπειρος βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν πόλεμο μεγάλης κλίμακας.
Η γαλλική κριτική και τα τρία σενάρια της μεταρρύθμισης
Το γαλλικό έγγραφο εργασίας έρχεται να δώσει συνέχεια σε μια μακρά περίοδο έντονων παραπόνων από αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και αξιωματούχους.
Οι επικριτές της ΕΥΕΔ υποστηρίζουν ότι η ευρωπαϊκή διπλωματία κινείται με υπερβολικά αργούς ρυθμούς, υποφέρει από θεσμικές δυσλειτουργίες και έχει εγκλωβιστεί σε μια διαρκή διαμάχη εξουσίας με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπό την ηγεσία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Αν και διπλωματικές πηγές διευκρινίζουν ότι το συγκεκριμένο κείμενο αποτελεί προϊόν εσωτερικής ανάλυσης και δεν εκφράζει ακόμη την επίσημη πολιτική θέση του Γάλλου Υπουργού Εξωτερικών, Ζαν-Νοέλ Μπαρό, οι τρεις επιλογές που περιγράφει είναι ριζοσπαστικές.
Η πρώτη προβλέπει την πλήρη υπαγωγή της ΕΥΕΔ υπό τον έλεγχο της Κομισιόν, η δεύτερη τη μεταφορά των βασικών της αρμοδιοτήτων στο Συμβούλιο της ΕΕ, και η τρίτη την ενίσχυση του ρόλου της ίδιας της Κάλας.
Θεσμικό «ξυπνητήρι» και η μάχη των Συνθηκών
Ευρωπαίοι διπλωμάτες επισημαίνουν ότι οι δυσλειτουργίες της ΕΥΕΔ αποτελούν αντικείμενο καθημερινών συζητήσεων μεταξύ των πρεσβευτών, χαρακτηρίζοντας τις γαλλικές προτάσεις ως ένα σαφές «ξυπνητήρι» για τον τρόπο με τον οποίο η Κάλας διοικεί την υπηρεσία.
Από την πλευρά της, η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας δήλωσε ότι εμφανίζεται ανοιχτή σε μια συζήτηση για τη μεταρρύθμιση του οργάνου, σημειώνοντας ότι η σχέση μεταξύ της υπηρεσίας, της Κομισιόν και των κρατών-μελών βρίσκεται υπό συνεχή εξέταση από την ίδρυσή της.
Ωστόσο, έσπευσε να θέσει τα θεσμικά όρια, τονίζοντας ότι οι ρόλοι και οι αρμοδιότητες ορίζονται με σαφήνεια από τις Συνθήκες της ΕΕ, οι οποίες παραμένουν αμετάβλητες. Αν και η θέση της Ύπατης Εκπροσώπου προστατεύεται από τη Συνθήκη της Λισαβόνας, κοινοτικοί αξιωματούχοι υπενθυμίζουν με νόημα ότι η οργάνωση και η λειτουργία της ΕΥΕΔ καθορίζονται από αποφάσεις του Συμβουλίου.
Η κρίσιμη αυτή αναμέτρηση για το μέλλον της ευρωπαϊκής διπλωματίας αναμένεται να μεταφερθεί στο τραπέζι των συζητήσεων κατά την άτυπη σύνοδο των Υπουργών Εξωτερικών αργότερα αυτό το καλοκαίρι.