Με ασυνήθιστο τρόπο εκπροσωπήθηκε η Τσεχία στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, καθώς ο πρωθυπουργός Αντρέι Μπάμπις και ο πρόεδρος Πετρ Πάβελ συμμετείχαν με ουσιαστικά χωριστές αντιπροσωπείες, γεγονός που ανέδειξε τις πολιτικές διαφωνίες μεταξύ των δύο κορυφαίων αξιωματούχων της χώρας.
Σε αντίθεση με την πρακτική που ακολουθούν οι περισσότερες χώρες, οι οποίες εκπροσωπούνται από μία ενιαία αντιπροσωπεία, ο Μπάμπις και ο Πάβελ διατήρησαν διακριτή παρουσία καθ' όλη τη διάρκεια της Συνόδου. Οι δύο ηγέτες βρέθηκαν σε διαφορετικά σημεία ακόμη και στην επίσημη οικογενειακή φωτογραφία του ΝΑΤΟ, ενώ μετέβησαν στο δείπνο των ηγετών με ξεχωριστές αυτοκινητοπομπές, παρότι αναχώρησαν από το ίδιο ξενοδοχείο.
Τις τελευταίες ημέρες κυκλοφόρησαν πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες η κυβέρνηση είχε αρχικά αποκλείσει τον πρόεδρο Πάβελ από την επίσημη αντιπροσωπεία. Σύμφωνα με τους ίδιους ισχυρισμούς, ο πρόεδρος προσέφυγε στη Δικαιοσύνη και, έπειτα από ευνοϊκή δικαστική απόφαση, εντάχθηκε τελικά στην αποστολή πριν από την αναχώρησή της για την Άγκυρα. Ωστόσο, οι συγκεκριμένες πληροφορίες δεν έχουν επιβεβαιωθεί επισήμως.
Δύο κυβερνητικά αεροσκάφη και διεθνής προσοχή
Η ιδιότυπη εκπροσώπηση της Τσεχίας προσέλκυσε το ενδιαφέρον και διεθνών μέσων ενημέρωσης. Το αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο CNN αναφέρθηκε στην άφιξη δύο ξεχωριστών κυβερνητικών αεροσκαφών που μετέφεραν τον πρωθυπουργό και τον πρόεδρο, συνδέοντας την εικόνα αυτή με την εσωτερική πολιτική αντιπαράθεση στην Πράγα.
Η κυβέρνηση υποστήριξε ότι η χρήση δύο αεροσκαφών υπαγορεύτηκε από λόγους ασφαλείας, ενώ το Προεδρικό Γραφείο υποστήριξε ότι το ταξίδι θα μπορούσε να είχε πραγματοποιηθεί με ένα μόνο αεροσκάφος.
Την ίδια ώρα, τσεχικές πηγές επιχείρησαν να υποβαθμίσουν το ζήτημα. Σύμφωνα με το Radio Prague International, η διαμάχη για την εκπροσώπηση της χώρας θεωρείται πλέον λήξασα, με την προσοχή να στρέφεται στις δεσμεύσεις της Πράγας έναντι του ΝΑΤΟ.
Στο επίκεντρο οι αμυντικές δαπάνες
Κεντρικό ζήτημα για την τσεχική αντιπροσωπεία αποτελεί η αδυναμία της χώρας να επιτύχει τον στόχο του ΝΑΤΟ για αμυντικές δαπάνες ύψους 2% του ΑΕΠ.
«Για εμάς, είναι σημαντικό να εμφανιστούμε εκεί ως αντιπροσωπεία της τσεχικής κυβερνητικής συμμαχίας, η οποία είναι υπεύθυνη για την αμυντική πολιτική. Έχουμε συμφωνήσει να αυξήσουμε τον αμυντικό προϋπολογισμό κατά 36 δισεκατομμύρια τσεχικές κορόνες το επόμενο έτος, ώστε να επιτύχουμε τον στόχο του 2% για πρώτη φορά. Φυσικά, θα προσπαθήσουμε να επιτύχουμε τον στόχο και φέτος, αλλά ειλικρινά δεν πιστεύω ότι θα τα καταφέρουμε», δήλωσε ο Αντρέι Μπάμπις.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η εξήγηση της Πράγας προς τους συμμάχους δεν θα είναι εύκολη, καθώς η Τσεχία συγκαταλέγεται, μαζί με τη Σλοβενία και την Αλβανία, στις χώρες που δεν πέτυχαν τον στόχο του 2% του ΑΕΠ για τις αμυντικές δαπάνες.
Ο Τσέχος πρωθυπουργός απέδωσε την υστέρηση στη δημοσιονομική κατάσταση που, όπως υποστήριξε, κληροδότησε η προηγούμενη κυβέρνηση. Παράλληλα, στις συνομιλίες του με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, δεσμεύθηκε ότι η κυβέρνησή του θα τηρήσει τις υποχρεώσεις της χώρας από το επόμενο έτος, ενώ επανέλαβε και τη δέσμευση για σταδιακή αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035.
Διαφωνίες και για την Ουκρανία
Στη Σύνοδο συζητείται επίσης η πρόταση για τη χορήγηση στρατιωτικής βοήθειας ύψους 70 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία για το τρέχον έτος και αντίστοιχου ποσού για το επόμενο.
Ο Αντρέι Μπάμπις δήλωσε ότι η Τσεχία δεν θα επιχειρήσει να εμποδίσει την πρωτοβουλία, αλλά δεν προτίθεται να συνεισφέρει οικονομικά, καθώς προτεραιότητα αποτελεί η επίτευξη των στόχων του ΝΑΤΟ για τις αμυντικές δαπάνες.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος Πετρ Πάβελ, πρώην ανώτατος στρατιωτικός αξιωματούχος του ΝΑΤΟ, έχει επικρίνει επανειλημμένα την κυβέρνηση για τη μείωση των αμυντικών δαπανών, υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη οφείλει να αναλάβει μεγαλύτερο βάρος για την ασφάλειά της.
Πριν από την αναχώρησή του για την Άγκυρα, ο Πάβελ υπογράμμισε ότι η συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα, δηλώνοντας πως «μια ασφαλής Ουκρανία σημαίνει μια ασφαλή Ευρώπη».
Παρά τις πολιτικές τους διαφωνίες, η τσεχική νομοθεσία προβλέπει ότι την ευθύνη για τη χάραξη και την εφαρμογή της αμυντικής πολιτικής της χώρας φέρει η κυβέρνηση και όχι ο πρόεδρος της Δημοκρατίας.