Ενώ η Δύση εκτιμούσε ότι οι μαζικές απελάσεις διπλωματών και οι αυστηρές κυρώσεις θα απέκλειαν τη Ρωσία από την προηγμένη τεχνολογία, ο Βλαντίμιρ Πούτιν κατάφερε να βρει μια απροσδόκητη εναλλακτική δίοδο στην Ιαπωνία.
Εκτενής έρευνα των New York Times αποκαλύπτει ότι το Τόκιο έχει μετατραπεί σε κεντρικό κόμβο ενός μυστικού δικτύου της ρωσικής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών, γνωστής ως GRU.
Το δίκτυο αυτό τροφοδοτεί συστηματικά τη ρωσική πολεμική βιομηχανία με μικροτσίπ, ημιαγωγούς και τεχνολογία διπλής χρήσης, εξαρτήματα που κρίνονται απολύτως απαραίτητα για την παραγωγή πυραύλων και drones.
Στην καρδιά της επιχείρησης βρίσκεται η ελάχιστα γνωστή 20ή Διεύθυνση της GRU, τα στελέχη της οποίας δρουν υπό το πρόσχημα των διπλωματών ή των επιχειρηματιών με αποστολή την αγορά ευαίσθητου εξοπλισμού και τη διασφάλιση της μεταφοράς του στη Ρωσία.
Ως κομβικό πρόσωπο της Μόσχας στο Τόκιο αναδεικνύεται ο Μαξίμ Βλαντιμίροβιτς Φιλτσένκοφ, ένας έμπειρος αξιωματικός που εγκαταστάθηκε εκεί το 2024, χρησιμοποιώντας ως βιτρίνα την ιδιότητα του υπαλλήλου της Aeroflot, της οποίας τα γραφεία βρίσκονται σε ειρωνική εγγύτητα με την Εθνική Αστυνομική Υπηρεσία της Ιαπωνίας.
Η χώρα θεωρείται ιδανικό πεδίο δράσης καθώς, παρά την πολιτική στήριξη που παρέχει στο Κίεβο, διαθέτει περιορισμένες δυνατότητες αντικατασκοπείας και ελαστική νομοθεσία, όντας παράλληλα μια παγκόσμια υπερδύναμη στην παραγωγή ηλεκτρονικών.
Οι διαδρομές που ακολουθούν τα ιαπωνικά εξαρτήματα δεν είναι απευθείας, αλλά μέσω τρίτων χωρών όπως το Βιετνάμ, η Σρι Λάνκα, το Ουζμπεκιστάν και η Κίνα, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δύσκολο τον εντοπισμό τους. Στο πλαίσιο αυτό, η έρευνα αναφέρεται στην ιαπωνική εταιρεία Proco Air που πραγματοποιεί εμπορευματικές μεταφορές, η οποία πάντως αρνείται οποιαδήποτε έκνομη δραστηριότητα ή γνώση των διασυνδέσεων του Φιλτσένκοφ.
Η αποτελεσματικότητα αυτού του λαθραίου δικτύου αποτυπώνεται στα πεδία των μαχών, καθώς μετά από φονική πυραυλική επίθεση στο Κίεβο, Ουκρανοί ερευνητές εντόπισαν εξαρτήματα ιαπωνικής προέλευσης στα συντρίμμια ρωσικού πυραύλου Kh-101.
Μάλιστα, οι ουκρανικές αρχές εκτιμούν ότι το 90% των ρωσικών πυραύλων και drones περιέχει στοιχεία από την Ιαπωνία, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι οι ίδιες οι κατασκευάστριες εταιρείες δεν γνώριζαν τον τελικό προορισμό των προϊόντων τους.
Το Κίεβο έχει θορυβήσει το Τόκιο στέλνοντας επανειλημμένα επίσημες διπλωματικές προειδοποιήσεις, με ενδεικτικό το γεγονός ότι μόνο τον Απρίλιο του 2025 εστάλησαν οκτώ σχετικές ενημερώσεις που αφορούσαν προϊόντα κολοσσών όπως η NEC, η Panasonic και η Toshiba, οι οποίες με τη σειρά τους διαβεβαιώνουν ότι τηρούν απαρέγκλιτα το καθεστώς των κυρώσεων.
Από την πλευρά της, η ιαπωνική κυβέρνηση, έχοντας στηρίξει την Ουκρανία με ανθρωπιστικό και μη φονικό στρατιωτικό υλικό, επιχειρεί πλέον να ενισχύσει τις δικές της υπηρεσίες πληροφοριών και να αυστηροποιήσει τους ελέγχους.
Ωστόσο, τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου, η πραγματικότητα αποδεικνύει ότι η Μόσχα συνεχίζει να εκμεταλλεύεται τις δαιδαλώδεις αλυσίδες του παγκόσμιου εμπορίου, αποδεικνύοντας ότι η ισχύς των κυρώσεων κρίνεται τελικά στην ικανότητα εξάρθρωσης αυτών των μυστικών δικτύων.