Μεγάλες προσδοκίες -μετά από αποτυχημένες προσπάθειες δεκαετιών- από την ανάπτυξη ενός εμβολίου κατά του καρκίνου σε συνεργασία της Moderna με τη Merck.
Το εξατομικευμένο εμβόλιο mRNA κατά του καρκίνου, το οποίο αναπτύσσει η εταιρεία μαζί με τη Merck, έχει πετύχει τον βασικό στόχο μεγάλης κλινικής δοκιμής. Και είναι αυτή η πρώτη επιτυχία θεραπευτικού αντικαρκινικού εμβολίου σε προχωρημένο στάδιο κλινικών δοκιμών ύστερα από περισσότερα από 100 χρόνια αποτυχημένων προσπαθειών.
Σε μελέτη με περισσότερους από 1.000 ασθενείς με εντοπισμένο μελάνωμα, ο συνδυασμός του εξατομικευμένου εμβολίου με το Keytruda της Merck περιόρισε την πιθανότητα επανεμφάνισης ή εξάπλωσης των όγκων. Τα πλήρη στοιχεία της δοκιμής δεν έχουν ακόμη παρουσιαστεί, όμως ειδικοί κάνουν ήδη λόγο για την πιθανή αρχή μιας νέας εποχής στην αντιμετώπιση του καρκίνου.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Moderna, Στεφάν Μπανσέλ, συνέκρινε τη στιγμή με εκείνη του 2020, όταν η Moderna έμαθε τα θετικά αποτελέσματα του εμβολίου της κατά της Covid-19. Αυτή τη φορά, όμως, το στοίχημα είναι διαφορετικό, να μπορέσει το ανοσοποιητικό σύστημα κάθε ασθενούς να «εκπαιδευτεί» ώστε να αναγνωρίζει και να επιτίθεται στον δικό του καρκίνο.
Πώς λειτουργεί το εξατομικευμένο εμβόλιο
Το εμβόλιο, γνωστό ως intismeran autogene, βασίζεται στην τεχνολογία mRNA και σχεδιάζεται ξεχωριστά για κάθε ασθενή.
Οι επιστήμονες αναλύουν γενετικά τον όγκο και εντοπίζουν μεταλλάξεις που είναι μοναδικές για τον συγκεκριμένο καρκίνο. Στη συνέχεια δημιουργείται ένα εμβόλιο που «δείχνει» στο ανοσοποιητικό σύστημα ποια χαρακτηριστικά πρέπει να αναγνωρίζει ως στόχους.
Οι προηγούμενες προσπάθειες ανάπτυξης εμβολίων κατά του καρκίνου στόχευαν συνήθως μία ή δύο μεταλλάξεις και απέτυχαν. Η τεχνολογία mRNA επέτρεψε στη Moderna και τη Merck να στοχεύσουν ταυτόχρονα δεκάδες μεταλλάξεις.
Στην περίπτωση του intismeran, το εμβόλιο μπορεί να προσφέρει έως και 34 διαφορετικούς, εξατομικευμένους στόχους στο ανοσοποιητικό σύστημα.
Το δεύτερο κομμάτι της θεραπείας είναι το Keytruda, ένα από τα σημαντικότερα αντικαρκινικά φάρμακα της Merck. Το φάρμακο ανήκει στους λεγόμενους αναστολείς σημείων ελέγχου και ουσιαστικά αφαιρεί ένα από τα «φρένα» που εμποδίζουν το ανοσοποιητικό σύστημα να επιτεθεί στα καρκινικά κύτταρα.
Όπως το περιγράφουν οι ίδιοι οι ερευνητές, το εμβόλιο δίνει στο ανοσοποιητικό σύστημα τη «μυρωδιά» του συγκεκριμένου όγκου και το Keytruda απελευθερώνει τα κύτταρα του ανοσοποιητικού ώστε να τον κυνηγήσουν.
Προσπάθεια που ξεκίνησε πριν από 10 χρόνια
Η Moderna και η Merck ξεκίνησαν τη συνεργασία τους για το αντικαρκινικό εμβόλιο το 2016. Η Merck κατέβαλε αρχικά 200 εκατ. δολάρια και ακόμη 250 εκατ. δολάρια το 2022, ενώ οι δύο εταιρείες μοιράζονται πλέον τόσο το κόστος όσο και τα πιθανά κέρδη.
Η επιλογή του μελανώματος δεν ήταν τυχαία. Πρόκειται για έναν καρκίνο με μεγάλο αριθμό μεταλλάξεων, γεγονός που αυξάνει τις πιθανότητες το ανοσοποιητικό σύστημα να βρει έναν αποτελεσματικό στόχο.
Οι εταιρείες επέλεξαν επίσης ασθενείς των οποίων οι όγκοι είχαν ήδη αφαιρεθεί χειρουργικά. Με αυτόν τον τρόπο υπήρχε χρόνος για να αναλυθεί ο όγκος, να κατασκευαστεί το εξατομικευμένο εμβόλιο και να ενεργοποιηθεί η ανοσολογική απόκριση.
Τι ακολουθεί
Εάν τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν και από τις ρυθμιστικές αρχές, η έγκριση στις ΗΠΑ θα μπορούσε να έρθει ακόμη και μέσα στο επόμενο έτος.
Οι οικονομικές προσδοκίες είναι ήδη μεγάλες. Αναλυτές της Wall Street εκτιμούν ότι οι πωλήσεις θα μπορούσαν να ξεπεράσουν το 1 δισ. δολάρια έως το 2030 και τα 3 δισ. δολάρια έως το 2035.
Το επόμενο μεγάλο τεστ, ωστόσο, είναι αν η ίδια τεχνολογία μπορεί να αποδειχθεί αποτελεσματική και σε άλλους καρκίνους που εμφανίζουν λιγότερες μεταλλάξεις. Ήδη εξετάζεται η εφαρμογή της σε καρκίνο του πνεύμονα, του νεφρού και του παγκρέατος.
Οι ίδιοι οι επικεφαλής της Moderna κρατούν πάντως χαμηλούς τόνους. Ο Μπανσέλ θεωρεί ότι η σημερινή μορφή του εμβολίου πιθανότατα δεν θα είναι η τελευταία, καθώς τα δεδομένα από τη μελέτη του μελανώματος θα χρησιμοποιηθούν για να βελτιωθεί ακόμη περισσότερο η θεραπεία.