Σημαντικό βήμα για τη διαμόρφωση μιας νέας ενεργειακής διαδρομής μεταφοράς φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς τα Δυτικά Βαλκάνια πραγματοποιείται στη Θεσσαλονίκη, με την υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας για την ένταξη της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας στον Κάθετο Διάδρομο.
Στη συμφωνία προχωρούν οι εκπρόσωποι των Διαχειριστών Συστημάτων Φυσικού Αερίου των συμμετεχουσών χωρών. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί συνέχεια της συνάντησης του Ιουλίου στην Αθήνα, όπου συγκροτήθηκαν τεχνικές και εμπορικές ομάδες εργασίας για την αξιολόγηση της δυναμικότητας, των προοπτικών της αγοράς και των αναγκαίων υποδομών.
Η νέα διακλάδωση του Κάθετου Διαδρόμου
Η επέκταση δημιουργεί έναν δεύτερο άξονα πέραν της βασικής όδευσης (Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία, Ουκρανία). Μέσω της Βόρειας Μακεδονίας και της Σερβίας, ανοίγεται η προοπτική πρόσβασης στις αγορές της Ουγγαρίας και της Αυστρίας.
Από τις πολιτικές διακηρύξεις στα έργα υποδομής
Η συμφωνία συνοδεύεται από την επιτάχυνση των απαραίτητων τεχνικών έργων:
Ελλάδα – Βόρεια Μακεδονία: Ο διασυνδετήριος αγωγός βρίσκεται υπό κατασκευή, με στόχο την εμπορική λειτουργία πριν από το τέλος του 2027.
Βόρεια Μακεδονία – Σερβία: Υπεγράφη η σύμβαση σχεδιασμού και κατασκευής του τμήματος της Βόρειας Μακεδονίας με ανάδοχο τη Rapid Build (η οποία κατασκευάζει και το πρώτο σκέλος). Η ολοκλήρωση τοποθετείται στα τέλη του 2028.
Σερβικό έδαφος: Οι διαδικασίες κινούνται με βραδύτερους ρυθμούς, καθώς εκκρεμεί η ανακοίνωση αναδόχου.
Με την ολοκλήρωση των υποδομών, η Βόρεια Μακεδονία αναβαθμίζεται σε χώρα διέλευσης, ενώ η Σερβία αποκτά νότια πύλη τροφοδοσίας, μετριάζοντας την εξάρτησή της από το ρωσικό αέριο.
Ο κομβικός ρόλος της Αλεξανδρούπολης και του LNG
Στο επίκεντρο του νέου σχεδιασμού βρίσκεται το FSRU της Αλεξανδρούπολης, το οποίο θα διοχετεύει προς τα βόρεια φορτία αμερικανικού LNG που καταφθάνουν στην Ελλάδα, καθώς και αζέρικο φυσικό αέριο μέσω του TAP.
Το εμπορικό ενδιαφέρον αποτυπώνεται ήδη στην πράξη: η Βόρεια Μακεδονία έχει δεσμεύσει τέσσερις χρονοθυρίδες στο πλωτό τερματικό, ενώ η σερβική Srbijagas έχει εξασφαλίσει δυναμικότητα 300 εκατ. κυβικών μέτρων ετησίως για μια δεκαετία.
Η σχεδιαζόμενη δυναμικότητα του αγωγού Βόρειας Μακεδονίας – Σερβίας (3 έως 6 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως) δημιουργεί συνθήκες ανταγωνισμού απέναντι στις ρωσικές ποσότητες, ενώ παράλληλα εξυπηρετεί τον ευρύτερο στρατηγικό σχεδιασμό των ΗΠΑ για αύξηση των εξαγωγών LNG στην Κεντρική Ευρώπη μέσω των ελληνικών υποδομών.