Σοβαρές διαστάσεις λαμβάνει στην Τουρκία έρευνα για την κατάρρευση επενδυτικών κεφαλαίων, με τις αρχές να στρέφονται εναντίον γνωστών προσώπων του χρηματοοικονομικού και επιχειρηματικού χώρου.
Στο επίκεντρο βρίσκονται κεφάλαια στα οποία είχαν τοποθετήσει χρήματα εκατοντάδες χιλιάδες μικροεπενδυτές, ενώ το ύψος των κεφαλαίων που τέθηκαν υπό εκκαθάριση ανέρχεται σε περίπου 20 δισ. δολάρια.
Σύμφωνα με το Bloomberg, οι τουρκικές αρχές συνέλαβαν τον ιδρυτή και πρόεδρο της χρηματιστηριακής εταιρείας Tera Yatirim Menkul Degerler AS, Εμρέ Τεζμέν, στο πλαίσιο της έρευνας. Ο Τεζμέν είχε τεθεί υπό κράτηση στις 19 Σεπτεμβρίου και συνελήφθη τα ξημερώματα της Τετάρτης, μαζί με τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου της Tera, Κερέμ Αλκίν και Εμρέ Αλκίν, καθώς και τον Αλπέρ Οζτούρκ, σύμφωνα με το τουρκικό δίκτυο NTV.
Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερο βάρος λόγω των προσώπων που περιλαμβάνονται στην έρευνα. Ο Κερέμ Αλκίν είχε αποχωρήσει πέρυσι από το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών, ενώ από το 2021 έως το 2024 είχε υπηρετήσει ως πρέσβης και μόνιμος αντιπρόσωπος της Τουρκίας στον ΟΟΣΑ. Ο αδελφός του, Εμρέ Αλκίν, είναι γνωστός οικονομολόγος και τηλεοπτικός σχολιαστής. Στο πλαίσιο της ίδιας έρευνας συνελήφθη και ο πρόεδρος της Pusula Finans Holding AS, Σερντάρ Τουρχάν.
Οι τουρκικές αρχές έχουν προχωρήσει παράλληλα σε δεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων που συνδέονται με στελέχη χρηματοοικονομικών εταιρειών, ενώ έχουν επιβάλει περιορισμούς σε συναλλαγές που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μεταφορά περιουσίας. Σύμφωνα με το Anadolu, οι εισαγγελικές αρχές ζητούν στοιχεία για μεταφορές χρημάτων και κρυπτονομισμάτων στο εξωτερικό από το 2024 και μετά, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν κεφάλαια μετακινήθηκαν εκτός Τουρκίας.
Στο επίκεντρο οι καταγγελίες για χειραγώγηση
Η έρευνα αφορά επενδυτικά κεφάλαια που συγκέντρωσαν τις τοποθετήσεις εκατοντάδων χιλιάδων ιδιωτών σε μετοχές με χαμηλή εμπορευσιμότητα και περιορισμένη ελεύθερη διασπορά. Η συγκεκριμένη δομή, σύμφωνα με ειδικούς του χρηματοοικονομικού κλάδου που εξέτασαν τις συναλλαγές, μπορούσε να διευκολύνει την άνοδο των τιμών μέσω περιορισμένων αγορών.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι μετοχές χρησιμοποιούνταν ως εγγύηση για βραχυπρόθεσμο δανεισμό, με τα κεφάλαια που προέκυπταν να κατευθύνονται εκ νέου στις ίδιες μετοχές. Με αυτόν τον τρόπο, οι αυξημένες αποτιμήσεις μπορούσαν να τροφοδοτούν περαιτέρω επενδύσεις.
Στο μεταξύ, η Bulls Yatirim Menkul Degerler ανακοίνωσε ότι ο πρόεδρός της, Κεμάλ Ακαγιά, ο οποίος είχε επίσης τεθεί υπό κράτηση, αφέθηκε ελεύθερος μετά την κατάθεσή του στον εισαγγελέα. Ο ίδιος υποστήριξε ότι η εταιρεία δεν εμπλέκεται σε δομές τύπου «Ponzi» ή πυραμίδας.
Ελεύθερος μετά την ανάκριση αφέθηκε και ο πρόεδρος της Lydia Holding AS, Ενβέρ Τσεβίκ. Η Lydia κατέχει το ένα τρίτο της Bulls Yatirim Holding, ενώ η μετοχή της έχει καταγράψει καθημερινές απώλειες της τάξης του 9% έως 10% την τελευταία εβδομάδα.
Ιδιαίτερη θέση στην υπόθεση κατέχει η Tera, η οποία από σχετικά άγνωστη χρηματιστηριακή και εταιρεία διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων εξελίχθηκε σε μία από τις εταιρείες που βρέθηκαν στο επίκεντρο της χρηματιστηριακής δραστηριότητας. Η μετοχή της είχε καταγράψει άνοδο άνω του 50.000% στο αποκορύφωμά της, μόλις τέσσερα χρόνια μετά την εισαγωγή της στο χρηματιστήριο.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε στις 16 Σεπτεμβρίου, όταν η Tera ανακοίνωσε ότι δεν μπορούσε να ικανοποιήσει ορισμένα αιτήματα εξαγοράς μεριδίων, έπειτα από μαζικές εκροές κεφαλαίων. Η ανακοίνωση προκάλεσε αναστάτωση στους επενδυτές και οδήγησε τη μετοχή σε απότομη πτώση.
Ο Τεζμέν είχε δηλώσει νωρίτερα φέτος στο Bloomberg ότι οι δραστηριότητες της εταιρείας ήταν σύμφωνες με τους κανονισμούς και ότι δεν είχε γίνει κάτι διαφορετικό από πρακτικές που εφαρμόζονται στις διεθνείς αγορές.
Ρευστοποίηση κεφαλαίων 20 δισ. δολαρίων
Στο πλαίσιο της αντίδρασης των εποπτικών αρχών, η τουρκική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς έδωσε εντολή για τη ρευστοποίηση επενδυτικών κεφαλαίων μετοχών και χρηματαγοράς συνολικής αξίας περίπου 20 δισ. δολαρίων.
Η απόφαση αφορά 131 επενδυτικά κεφάλαια που διαχειρίζονται επτά εταιρείες, μεταξύ των οποίων και η Tera, με συνολικά 455.758 ιδιώτες επενδυτές.
Οι πιέσεις είχαν αρχίσει να αυξάνονται από τον Αύγουστο, όταν οι τουρκικές ρυθμιστικές αρχές αυστηροποίησαν τους κανόνες για κεφάλαια με μεγάλες συγκεντρωμένες θέσεις σε εταιρείες με περιορισμένη ελεύθερη διασπορά. Οι νέοι κανόνες ανάγκασαν ορισμένους διαχειριστές να προχωρήσουν σε ρευστοποιήσεις.
Οι εξελίξεις έχουν ήδη επηρεάσει ευρύτερα την τουρκική χρηματιστηριακή αγορά. Ο δείκτης BIST All Shares έχει υποχωρήσει περίπου 12% από τις αρχές της περασμένης εβδομάδας, ενώ περίπου 65 μετοχές του δείκτη έχουν καταγράψει απώλειες 40% ή και περισσότερο στο ίδιο διάστημα.
Ορισμένοι επενδυτές πρόλαβαν να αποχωρήσουν, αντιλαμβανόμενοι ότι οι εξαιρετικά υψηλές αποδόσεις δεν μπορούσαν να διατηρηθούν. Για εκατοντάδες χιλιάδες άλλους, όμως, η έκθεση στους συγκεκριμένους επενδυτικούς μηχανισμούς έγινε αντιληπτή όταν πλέον τα κεφάλαια είχαν οδηγηθεί σε εκκαθάριση.
Ο Ορκούν Σακά, λέκτορας στο Πανεπιστήμιο City St. George’s του Λονδίνου, εκτίμησε ότι οι υψηλές αποδόσεις ήταν σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα τεχνητών αποτιμήσεων. Όπως εξήγησε, σε μετοχές με περιορισμένη ελεύθερη διασπορά, οι αγορές από το ίδιο το επενδυτικό κεφάλαιο μπορούν να λειτουργήσουν ως τεχνητό σήμα τιμής, αυξάνοντας την αποτίμηση του χαρτοφυλακίου.