Τουλάχιστον 30 νεκροί και 18 τραυματίες είναι ο απολογισμός από το πλήγμα ρωσικής βόμβας ολίσθησης σε δύο λεωφορεία με επιβάτες στην πόλη Κραματόρσκ της ανατολικής Ουκρανίας το πρωί της Πέμπτης, σύμφωνα με τις περιφερειακές αρχές.
Οι ουκρανικές αρχές κάνουν λόγο για εσκεμμένη επίθεση. Τέτοιες βόμβες, όταν ρίχνονται από αεροσκάφη στη ρωσική πλευρά της γραμμής του μετώπου, μπορούν να ολισθήσουν σε προκαθορισμένες συντεταγμένες, εν προκειμένω σε δρόμο της πόλης, που απέχει περίπου 20 χιλιόμετρα από το μέτωπο.
«Οι Ρώσοι στοχεύουν σκόπιμα αμάχους», έγραψε στο Telegram ο επικεφαλής της περιφερειακής διοίκησης Βαντίμ Φιλασκίν. «Ένα λεωφορείο γεμάτο επιβάτες είναι ελκυστικός στόχος, ακριβώς επειδή ένα μόνο πλήγμα μπορεί να σκοτώσει τον μέγιστο αριθμό ανθρώπων». Ο ίδιος διέταξε την αναστολή κάθε δημόσιας συγκοινωνίας στο Κραματόρσκ και στο γειτονικό Σλοβιάνσκ.
Νέα τακτική της Μόσχας
Η επίθεση εντάσσεται σε εντατικοποίηση των ρωσικών πληγμάτων που παραλύουν τις μεταφορικές υποδομές της Ουκρανίας: τρένα, λεωφορεία, βενζινάδικα, γέφυρες, λιμάνια και φορτηγά πλοία. «Είναι μια νέα ρωσική τακτική», δήλωσε στο Al Jazeera ο Βολοντίμιρ Φεσένκο, επικεφαλής του κιεβιανού think tank Penta.
Όπως εξήγησε, η Μόσχα παλαιότερα επικεντρωνόταν στη στέρηση ρεύματος και θέρμανσης, ενώ τώρα στοχεύει και στην ακινητοποίηση των υποδομών, με στόχο τη δημιουργία μεταφορικού κολαπσου. Η τακτική αυτή, σημείωσε, έχει ορισμένα αποτελέσματα, καθώς ασκεί ψυχολογική πίεση στην κοινωνία και διαταράσσει την καθημερινότητα.
Η Ρωσία αρνείται σταθερά ότι στοχεύει αμάχους. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, τους πρώτους οκτώ μήνες του 2026 σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν 15.280 άμαχοι, αριθμός κατά 55% υψηλότερος από την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
Το τρένο ως «σωσίβιο»
Με τον εναέριο χώρο κλειστό για πολιτικά αεροσκάφη από το 2022, τα τρένα, τα λεωφορεία και τα φορτηγά αποτελούν τη ζωτική γραμμή για αμάχους και επιχειρήσεις, αλλά και για τη μεταφορά στρατιωτικού και ανθρωπιστικού υλικού.
Οι σιδηρόδρομοι διακινούν σχεδόν τα δύο τρίτα των εμπορευμάτων της χώρας, μεταξύ αυτών χαλύβδινες πλάκες, σιτηρά και φυτικά έλαια. Η κρατική Ukrzaliznytsia ανέφερε στα τέλη Σεπτεμβρίου ότι τουλάχιστον 521 ατμομηχανές έχουν χτυπηθεί από το 2022, οι τρεις στις πέντε μόνο φέτος.
Η πιο αιματηρή επίθεση σε τρένο στοίχισε τη ζωή σε πέντε επιβάτες τον Ιανουάριο στην περιφέρεια του Χαρκόβου, ενέργεια που ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι χαρακτήρισε «τρομοκρατία» χωρίς στρατιωτική αιτιολόγηση.
Drones νέας γενιάς
Τα πλήγματα σε κινούμενα τρένα και λεωφορεία κατέστησε εφικτά μια νέα γενιά ρωσικών drones, τα οποία δεν είναι πια τα αργά, μη επανδρωμένα αεροσκάφη που εξουδετερώνονταν με ηλεκτρονικό πόλεμο ή πυρά. Είναι αεριωθούμενα, με μεγαλύτερο φορτίο, και τα καθοδηγούν άνθρωποι χειριστές μέσω ασύρματου δικτύου, όπου κάθε drone λειτουργεί ως κόμβος αναμετάδοσης. «Λειτουργούν χειροκίνητα.
Οι Ρώσοι βελτίωσαν τις επικοινωνίες τους», δήλωσε ο Αντρίι Προνίν, πρωτοπόρος του πολέμου με drones στην Ουκρανία. Κατά περιπτώσεις το σήμα φτάνει μέσω μόντεμ σε ταράτσες ή ακόμη και σε διαμερίσματα, που ενεργοποιούν Ουκρανοί στρατολογημένοι από τη ρωσική υπηρεσία πληροφοριών.
Σύμφωνα με τις ουκρανικές αρχές, εκατοντάδες άτομα, μεταξύ αυτών και έφηβοι, έχουν προσεγγιστεί μέσω Telegram με αντάλλαγμα χρήματα. Τα drones μπορούν πλέον να φτάσουν σχεδόν σε όλη την Ουκρανία, ακόμη και στις παλαιότερα ασφαλείς δυτικές περιοχές.
Στιγμές τρόμου
Στις 14 Σεπτεμβρίου, τρένο με τον πρώην Βρετανό πρωθυπουργό Μπόρις Τζόνσον πέρασε στην Πολωνία μόλις 30 λεπτά πριν ρωσικό drone χτυπήσει την ατμομηχανή άλλου επιβατικού τρένου στον σταθμό Γιαχόντιν της δυτικής Ουκρανίας. Στο κοντινό τρένο βρισκόταν ο πρώην διευθυντής της CIA Ντέιβιντ Πετρέους, ο οποίος περιέγραψε, όπως αναφέρεται, την επίθεση ως «τρομακτική» και «πράξη ενός πραγματικά βάρβαρου ηγέτη».
Στις 23 Σεπτεμβρίου, κατά τη διάρκεια επίθεσης drones στο Κίεβο, η 24χρονη Αλίνα, που εργάζεται σε κυλικείο στη γέφυρα πάνω από τις γραμμές του κεντρικού σιδηροδρομικού σταθμού, κατέφυγε στο μετρό. Τα drones χτύπησαν κοντινή αγορά και ισοπέδωσαν το κτίριο γνωστό ως «Puck».
«Όλα σφύριζαν και βροντούσαν από πάνω μου», είπε στο Al Jazeera. Στη Ζαπορίζια, η καθηγήτρια Τετιάνα Μελίχοβα περιέγραψε ότι στα μικρά λεωφορεία ακούγεται το βουητό των drones δίπλα τους. Η 18χρονη φοιτήτριά της, Τετιάνα Μπουμπίνετς, και δύο ακόμη άμαχοι, ηλικίας 31 και 48 ετών, σκοτώθηκαν στις 6 Ιουλίου από drone με τεχνητή νοημοσύνη, προγραμματισμένο να χτυπήσει βενζινάδικο.