Το Σάββατο ο Ντόναλντ Τραμπ ζητούσε νέο πρόεδρο για την Ουκρανία. Την Κυριακή ανακοίνωνε ότι Ρωσία και Ουκρανία συμφώνησαν σε άμεση ενεργειακή εκεχειρία. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε έκπληκτος και ο Βλαντιμίρ Πούτιν τήρησε σιγή.
Το χαοτικό 48ωρο αποτυπώνει την απόσταση που χωρίζει τους δύο ηγέτες. Το Κίεβο δηλώνει έτοιμο να δεχθεί την εκεχειρία, υπό τον όρο ότι θα συναινέσει και η Μόσχα, και ζητά να μάθει πότε ξεκινά. Η εξέλιξη θα μπορούσε να βάλει τέλος στην ανταλλαγή πληγμάτων σε ρωσικά διυλιστήρια και ουκρανικές ενεργειακές υποδομές, εφόσον δεν μείνει μια ανάρτηση χωρίς αντίκρισμα.
Φέρνει όμως στην επιφάνεια το βασικό πρόβλημα της σχέσης τους: ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοινώνει αποτελέσματα, ενώ ο Ουκρανός προσπαθεί να εξακριβώσει ποιες δεσμεύσεις αφορούν τη χώρα του.
Η σύγκρουση είναι γνώριμη, αλλά το σκηνικό πιο σύνθετο. Ο Τραμπ έχει μπροστά του τις ενδιάμεσες εκλογές, ενώ ο Ζελένσκι κουβαλά το βάρος δικών του επιλογών: μια αμφιλεγόμενη παρέμβαση στους μηχανισμούς καταπολέμησης της διαφθοράς και ποινικές έρευνες που έχουν φτάσει στον στενό του κύκλο. Το αίτημα για εκλογές δεν προέρχεται μόνο από τις ΗΠΑ, αλλά και από το εσωτερικό της χώρας.
Αγκάθια από την αρχή
Η πρώτη σκιά πέφτει τον Ιούλιο του 2019, όταν ο νεοεκλεγείς Ζελένσκι δέχεται τηλεφώνημα από τον Τραμπ. Το αίτημα για έρευνες σχετικά με τον Τζο Μπάιντεν και τον γιο του Χάντερ γίνεται κεντρικό στοιχείο της πρώτης παραπομπής του Τραμπ, ο οποίος αρνήθηκε κάθε παρανομία και αθωώθηκε από τη Γερουσία. Για το Κίεβο το επεισόδιο έδειξε πόσο εύκολα η ανάγκη για αμερικανική στήριξη μπλέκεται στην εσωτερική πολιτική των ΗΠΑ.
Μετά την εισβολή του 2022 ο Τραμπ αναγνώρισε το θάρρος του Ζελένσκι. Στην προεκλογική εκστρατεία του 2024 όμως υποσχέθηκε να τερματίσει τον πόλεμο σε 24 ώρες, με τον Ουκρανό πρόεδρο να αμφισβητεί δημόσια ότι ξέρει πώς. Η διαφορά είναι και προσωπική, και ουσιαστική: ο Τραμπ προτάσσει τη συμφωνία, ο Ζελένσκι εγγυήσεις ότι θα αντέξει.
Το Οβάλ Γραφείο
Τον Φεβρουάριο του 2025 οι αμερικανορωσικές συνομιλίες στο Ριάντ, χωρίς το Κίεβο, όξυναν την καχυποψία. Ακολούθησαν επιθέσεις του Τραμπ και η δημόσια σύγκρουση της 28ης Φεβρουαρίου στο Οβάλ Γραφείο, με πρωτοφανή, μπροστά στις κάμερες, διαπόμπευση του Ουκρανού προέδρου.
Η επίσκεψη που θα επιβεβαίωνε τη συνεργασία κατέληξε σε αντιπαράθεση για την αμερικανική βοήθεια, την ευγνωμοσύνη και τους όρους της ειρήνης.
Ο Ζελένσκι υπερασπίστηκε την ανάγκη αξιόπιστων δεσμεύσεων, αλλά δεν απέτρεψε τη μετατροπή της διαφωνίας σε δημόσια αναμέτρηση με τον πρόεδρο από τον οποίο εξαρτάται η χώρα του. Ο Τραμπ είδε τις αντιρρήσεις ως αμφισβήτηση της εξουσίας και της διαπραγματευτικής του ικανότητας.
Η συνάντηση στο Βατικανό τον Απρίλιο αποκατέστησε έναν δίαυλο και η υπόσχεση για «χρυσά deals» στην ενέργεια και τις πρώτες ύλες της Ουκρανίας έφερε τους δύο άνδρες πιο κοντά, χωρίς ωστόσο ουσιαστική σύγκλιση απόψεων.
Η φθορά του Ζελένσκι
Η φθορά δεν προέρχεται μόνο από την Ουάσιγκτον. Τον Ιούλιο του 2025 ο Ζελένσκι υπέγραψε νομοθεσία που περιόριζε την ανεξαρτησία της Εθνικής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Διαφθοράς (NABU) και της ειδικής εισαγγελίας (SAPO), ενισχύοντας τις εξουσίες του γενικού εισαγγελέα πάνω στις έρευνές τους. Α
κολούθησαν διαδηλώσεις και έντονες αντιδράσεις των Ευρωπαίων εταίρων, και στις 31 Ιουλίου ο πρόεδρος αποκατέστησε την ανεξαρτησία των δύο αρχών. Η υπαναχώρηση διόρθωσε τη νομοθεσία, αλλά άφησε ανοιχτό το ερώτημα γιατί ένας ηγέτης που εξελέγη υποσχόμενος ρήξη με τη διαφθορά επιχείρησε να περιορίσει τους θεσμούς που ελέγχουν την εξουσία του.
Σκάνδαλα στον στενό κύκλο
Τον Νοέμβριο του 2025 η επιχείρηση «Μίδας» αποκάλυψε φερόμενο κύκλωμα μιζών και ξεπλύματος περίπου 100 εκατ. δολαρίων στον ενεργειακό τομέα, με επίκεντρο την κρατική Energoatom.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, προμηθευτές υποχρεώνονταν να καταβάλλουν μίζες 10%–15% για να πληρώνονται ή να κρατούν τις συμβάσεις τους, την ώρα που οι Ουκρανοί ζούσαν με βομβαρδισμούς και διακοπές ρεύματος.
Ύποπτος στην υπόθεση είναι ο Τιμούρ Μίντιτς, παλιός επιχειρηματικός συνεργάτης του Ζελένσκι, ο οποίος αρνείται παρανομία. Τον Μάιο του 2026 οι έρευνες άγγιξαν τον πρώην επικεφαλής του προεδρικού γραφείου Αντρίι Γέρμακ, ύποπτο σε υπόθεση ξεπλύματος περίπου 10,5 εκατ. δολαρίων, με την υπεράσπισή του να απορρίπτει τις κατηγορίες.
Ο Ζελένσκι δεν έχει κατονομαστεί ύποπτος και η προσωπική του εμπλοκή δεν έχει τεκμηριωθεί, παραμένει όμως η πολιτική ευθύνη για τους συνεργάτες και τη λειτουργία της διοίκησής του. Τα σκάνδαλα δίνουν στους επικριτές του πραγματικό έδαφος, αλλά το ότι αποκαλύφθηκαν από ουκρανικές αρχές δείχνει ότι οι ελεγκτικοί θεσμοί λειτουργούν.
Το ντίζελ ως θρυαλλίδα
Η άμεση αφορμή της νέας κρίσης είναι άλλη. Τα ουκρανικά πλήγματα στα ρωσικά διυλιστήρια πιέζουν την οικονομία της Μόσχας, αλλά επιβαρύνουν και μια αγορά καυσίμων ήδη διαταραγμένη από τον πόλεμο με το Ιράν. Για τον Τραμπ, οι υψηλές τιμές του ντίζελ έχουν κόστος στις μεταφορές, στους αγρότες και στις εκλογικές προοπτικές των Ρεπουμπλικανών.
Η εξαγγελία της Κυριακής αλλάζει το διακύβευμα: αν η αμοιβαία εκεχειρία επιβεβαιωθεί και εφαρμοστεί, ο Τραμπ θα παρουσιάσει απτό αποτέλεσμα της πίεσής του και ο Ζελένσκι θα υποστηρίξει ότι η παύση των πληγμάτων εξασφάλισε αντίστοιχη προστασία στη χώρα του.
Γι' αυτό ο Ουκρανός πρόεδρος άφησε αμέσως ανοιχτή την πόρτα: «Εάν οι Ρώσοι συμφωνήσουν σε ενεργειακή εκεχειρία, η Ουκρανία θα συμφωνήσει», δήλωσε, ζητώντας να μάθει πότε ξεκινά. Η απάντηση δίνει περιθώριο αποκλιμάκωσης, αλλά δεν σημαίνει ότι οι λεπτομέρειες έχουν κλείσει.
Το βάρος μετατοπίζεται στην εφαρμογή: ποιες εγκαταστάσεις καλύπτονται, πότε σταματούν τα πλήγματα, πώς ελέγχεται η συμμόρφωση και τι συμβαίνει σε περίπτωση παραβίασης. Χωρίς σαφείς όρους, κάθε επίθεση μπορεί να πυροδοτήσει αλληλοκατηγορίες και επιστροφή στη σύγκρουση.
Ακόμη και μια επιτυχής ενεργειακή εκεχειρία θα αφήσει ανοιχτά τα δυσκολότερα ζητήματα: τα εδάφη, τις εγγυήσεις ασφάλειας και τους όρους μιας συνολικής διευθέτησης. Θα μπορούσε όμως να δημιουργήσει ένα πρώτο πεδίο όπου οι δεσμεύσεις δοκιμάζονται στην πράξη.
Για τον Ζελένσκι θα σήμαινε απτό όφελος για μια εξαντλημένη κοινωνία, χωρίς να σβήνει τα αιτήματα λογοδοσίας. Για τον Τραμπ, απόδειξη ότι η πίεση φέρνει αμοιβαίες παραχωρήσεις. Ο χρόνος θα δείξει αν η νέα «εκεχειρία» θα γίνει γέφυρα προς συμφωνία ή απλώς ένα ακόμη επεισόδιο στη δύσκολη σχέση δύο ηγετών που εξακολουθούν να μην εμπιστεύονται ο ένας τον άλλον.