Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, χρέωσε στις ουκρανικές επιθέσεις κατά ρωσικών διυλιστηρίων την πτώση των παγκόσμιων εξαγωγών ντίζελ και την έκρηξη των τιμών, κατηγορώντας τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι ότι «θέλει να δημιουργήσει προβλήματα σε όλο τον κόσμο». Το σαββατοκύριακο υποστήριξε ότι οι επιθέσεις θα έπρεπε να σταματήσουν αμέσως και ότι η Ουκρανία χρειάζεται «νέο ηγέτη» ικανό να κλείσει μια συμφωνία.
Άλλες φωνές όμως δείχνουν προς μια διαφορετική κατεύθυνση: τον πόλεμο ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν, που έχει περιορίσει τις εξαγωγές διυλισμένων καυσίμων από τον Περσικό Κόλπο.
Έπειτα από την ανακοίνωση του Τραμπ για αμφιλεγόμενη συμφωνία εισαγωγής ρωσικού ντίζελ, με την υπόσχεση «χαμηλότερων τιμών για τους Αμερικανούς», το BBC Verify εξέτασε τι έχει επηρεάσει την προσφορά του καυσίμου.
Τιμές σε υψηλά επίπεδα
Το ντίζελ τροφοδοτεί φορτηγά, ημιφορτηγά και πλοία, δηλαδή τη ραχοκοκαλιά των εφοδιαστικών αλυσίδων, γι' αυτό η άνοδος της τιμής του απειλεί να περάσει στα ράφια.
Στις 5 Οκτωβρίου η μέση λιανική τιμή στις ΗΠΑ έφτασε τα 6,20 δολάρια το γαλόνι, κοντά στο ρεκόρ των 6,50 δολαρίων της 21ης Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με την EIA. Πριν από τον πόλεμο με το Ιράν κυμαινόταν γύρω στα 3,50 δολάρια. Στο Ηνωμένο Βασίλειο η τιμή άγγιξε επίσης ιστορικό υψηλό, στις 1,99 λίρες το λίτρο.
Το 2025 διακινούνταν διεθνώς περίπου 6,8 εκατ. βαρέλια ντίζελ ημερησίως, σχεδόν το ένα τέταρτο της παγκόσμιας κατανάλωσης, σύμφωνα με την Kpler. Τον Σεπτέμβριο του 2026 ο αριθμός είχε πέσει στα 5,8 εκατ., μείωση περίπου ενός εκατομμυρίου βαρελιών την ημέρα.
Αν και ορισμένες χώρες, όπως οι ΗΠΑ, αύξησαν τις εξαγωγές τους, το συνολικό ισοζύγιο παραμένει πτωτικό, και αυτό, κατά τους αναλυτές, εξηγεί το άλμα των τιμών.
Ρωσία: εξαγωγές στα όρια της κατάρρευσης
Οι ρωσικές εξαγωγές ντίζελ υποχώρησαν από περίπου 810.000 βαρέλια ημερησίως το 2025 σε περίπου 140.000 τον Σεπτέμβριο του 2026, απώλεια κοντά στις 670.000.
Ο Τζόναθαν Λίντερ Μέιναρντ του King’s College Λονδίνου σημειώνει ότι, κατά την εκτίμηση πολλών αναλυτών, ο κύριος λόγος είναι οι ουκρανικές επιθέσεις με drones και όχι οι κυρώσεις.
Κόλπος: το βάρος του Ορμούζ
Τα κράτη του Κόλπου εξήγαν περίπου 1,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2025, ενώ τον Σεπτέμβριο του 2026 μόλις 670.000. Η πτώση συνδέεται με τις διαταραχές στο Στενό του Ορμούζ, από τις ιρανικές επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια και τον αμερικανικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.
Η κίνηση του αργού πετρελαίου φαίνεται να έχει επιστρέψει κοντά στα προπολεμικά επίπεδα, εν μέρει χάρη στην προστασία του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού, όμως οι ροές διυλισμένου ντίζελ παραμένουν πολύ χαμηλότερα.
Το συμπέρασμα
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η σύγκρουση στο Ιράν βαραίνει περισσότερο: η απώλεια από τη Μέση Ανατολή ανέρχεται σε περίπου 810.000 βαρέλια ημερησίως, έναντι 670.000 από τη Ρωσία. Οι αναλυτές, ωστόσο, επιμένουν ότι και οι δύο παράγοντες μετρούν.
Ο Πολ ντε Λέου του Πανεπιστημίου Robert Gordon υπογραμμίζει ότι ο πόλεμος ΗΠΑ–Ιράν προκάλεσε ισχυρό σοκ στις ενεργειακές αγορές το 2026, ενώ η ρωσο-ουκρανική σύγκρουση εντείνει πλέον τις πιέσεις, αφήνοντας ρωσικά διυλιστήρια εκτός λειτουργίας.
Ο Ρόρι Τζόνσον της Commodity Context προσθέτει ότι οι επιθέσεις μεταφέρουν το κόστος του πολέμου στο εσωτερικό της Ρωσίας και ουσιαστικά αποκλείουν από την αγορά τον δεύτερο μεγαλύτερο εξαγωγέα ντίζελ στον κόσμο.