Σε πεδίο σκληρών και πολυώρων διαπραγματεύσεων μετατράπηκε η πρώτη ημέρα της Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες, με την αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους να αναδεικνύεται σε κεντρική προτεραιότητα για τη διατήρηση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας.
Στα τελικά συμπεράσματα, τα οποία εγκρίθηκαν μετά τα μεσάνυχτα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναγνώρισαν την ανάγκη για άμεσες, βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις, καλώντας την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προτείνει πρόσθετα μέτρα που θα λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε κράτους-μέλους και τις μεγάλες αποκλίσεις στις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος.
Η εξέλιξη αυτή ήρθε ως αποτέλεσμα των εντόνων πιέσεων που άσκησε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά και τη βιομηχανία. Ο Έλληνας πρωθυπουργός εξέφρασε την έντονη δυσαρέσκειά του για το αρχικό προσχέδιο συμπερασμάτων, υποστηρίζοντας ότι δεν ανταποκρινόταν στην κρισιμότητα της κατάστασης.
Παράλληλα, ζήτησε μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία ώστε να παρέχεται στοχευμένη και προσωρινή οικονομική στήριξη σε καταναλωτές και επιχειρήσεις, ενώ προειδοποίησε ανοιχτά για τον κίνδυνο αποβιομηχάνισης της Ευρώπης εάν δεν προσαρμοστεί το υφιστάμενο πλαίσιο δικαιωμάτων εκπομπών στις νέες οικονομικές συνθήκες.
Το παρασκήνιο για το ETS2 και τα μέτρα ελάφρυνσης της βιομηχανίας
Παράλληλα με τις επίσημες συζητήσεις, βρίσκεται σε εξέλιξη μια σημαντική διπλωματική πρωτοβουλία. Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ελλάδα μαζί με την Ιταλία, την Πολωνία, την Τσεχία, την Ουγγαρία και τη Σλοβακία προετοιμάζουν κοινή παρέμβαση προς την Κομισιόν, ζητώντας την αναβολή της εφαρμογής του νέου συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ETS2) τουλάχιστον έως το 2030.
Το συγκεκριμένο σύστημα επιβάλλει χρεώσεις στα καύσιμα μεταφορών και θέρμανσης, γεγονός που εγκυμονεί τον κίνδυνο νέων επιβαρύνσεων για τους καταναλωτές. Οι έξι χώρες θεωρούν ότι η μετάθεση της έναρξής του για το 2028 δεν επαρκεί, επιδιώκοντας μεγαλύτερη παράταση απέναντι στις πιέσεις των σκανδιναβικών κρατών.
Στο ίδιο πλαίσιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χαιρέτισε τις προτάσεις της Επιτροπής για την ελάφρυνση της ευρωπαϊκής οικονομίας. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η αναβολή ορισμένων υποχρεώσεων που απορρέουν από τον κανονισμό για το μεθάνιο, η παράταση των προσωρινών κρατικών ενισχύσεων για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες, καθώς και η ανάπτυξη μέτρων για τη βελτιστοποίηση της αποδοτικότητας των διυλιστηρίων.
Παράλληλα, δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στη μείωση των γραφειοκρατικών επιβαρύνσεων και στην επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης, ειδικά για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Βαθιές διαφωνίες και αδιέξοδο για τον νέο προϋπολογισμό της ΕΕ
Την ίδια στιγμή, οι διαπραγματεύσεις για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της περιόδου 2028-2034 οδηγήθηκαν σε αδιέξοδο έπειτα από τρίωρη έντονη διαμάχη.
Η συμβιβαστική πρόταση του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, η οποία προέβλεπε περικοπές ύψους 141 δισεκατομμυρίων ευρώ για την ικανοποίηση των δημοσιονομικά αυστηρών χωρών, συνάντησε τη σθεναρή αντίδραση μιας ομάδας 16 κρατών-μελών, ανάμεσα στα οποία και η Ελλάδα.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης κατέστησε σαφές ότι η Αθήνα δεν πρόκειται να αποδεχθεί περικοπές στις δαπάνες για την Κοινή Αγροτική Πολιτική και τους πόρους της Συνοχής, θέσεις που συμμερίζονται τα περισσότερα κράτη του Νότου και της Ανατολικής Ευρώπης.
Εξαιτίας των μεγάλων αποκλίσεων, η λήψη αποφάσεων παραπέμφθηκε σε νέο γύρο διαπραγματεύσεων και σε έκτακτη Σύνοδο Κορυφής που προγραμματίστηκε για τις 26 Νοεμβρίου, ενώ οι ηγέτες στρέφουν πλέον την προσοχή τους στα ζητήματα της στήριξης της Ουκρανίας και της διαχείρισης του μεταναστευτικού.