Χιλιάδες νέοι και φοιτητές βγήκαν ξανά στους δρόμους των Τιράνων την Παρασκευή, για τέταρτη συνεχόμενη ημέρα, ζητώντας την παραίτηση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα. Οι κινητοποιήσεις, που έχουν επεκταθεί σε πολλές πόλεις της Αλβανίας, συνοδεύονται από συγκρούσεις με την αστυνομία και καταστροφές, ενώ οι διαδηλωτές καταγγέλλουν διαφθορά, υποβάθμιση της εκπαίδευσης και αμφιλεγόμενες συμφωνίες για την αξιοποίηση παραθαλάσσιων εκτάσεων.
Η νέα συγκέντρωση πραγματοποιήθηκε μία ημέρα μετά τα σοβαρά επεισόδια της Πέμπτης στην αλβανική πρωτεύουσα, όταν διαδηλωτές έσπασαν τζάμια, εισέβαλαν σε τράπεζα και συγκρούστηκαν με αστυνομικές δυνάμεις.
Την Παρασκευή καταγράφηκαν νέες φθορές σε βιτρίνες καταστημάτων και φωτεινούς σηματοδότες, ενώ ισχυρές δυνάμεις των ΜΑΤ αναπτύχθηκαν σε κεντρικά σημεία των Τιράνων.
«Διαδηλώνουμε ειρηνικά εδώ και 140 ημέρες και κανείς δεν μας άκουσε»
Οι φοιτητές υποστηρίζουν ότι οι κινητοποιήσεις των τελευταίων ημερών αποτελούν συνέχεια πολύμηνων ειρηνικών διαμαρτυριών, στις οποίες, όπως καταγγέλλουν, η κυβέρνηση δεν ανταποκρίθηκε.
«Μας ωθούν στα όριά μας», δήλωσε στο Reuters ο 19χρονος Ενέα, ο οποίος δεν θέλησε να αποκαλύψει το επώνυμό του, φοβούμενος ενδεχόμενη σύλληψη.
Απευθυνόμενος στον Έντι Ράμα, πρόσθεσε: «Να παραιτηθεί το συντομότερο δυνατό, πριν καούν τα πάντα».
Ανάλογη ήταν η τοποθέτηση της 19χρονης Κλέα, η οποία συμμετείχε στις διαδηλώσεις.
«Διαδηλώνουμε ειρηνικά εδώ και 140 ημέρες και κανείς δεν μας άκουσε. Επομένως, αυτή είναι η μοναδική μας ευκαιρία να ακουστούμε και να διεκδικήσουμε τα δικαιώματα που μας αξίζουν», ανέφερε.
Συγκρούσεις με την αστυνομία και επεισόδια σε πολλές πόλεις
Στα Τίρανα, ομάδες διαδηλωτών, αρκετοί από τους οποίους φορούσαν μάσκες, βρέθηκαν απέναντι σε παρατεταγμένες αστυνομικές δυνάμεις μπροστά από το υπουργείο Παιδείας.
Ορισμένες μικρές επιχειρήσεις είχαν κατεβάσει τα ρολά τους, αναρτώντας μηνύματα συμπαράστασης προς τους διαδηλωτές, αλλά και εκκλήσεις να μην προκληθούν καταστροφές.
«Είμαστε μαζί σας. Μην προκαλείτε ζημιές στις επιχειρήσεις μας», ανέφεραν χαρακτηριστικά ορισμένα από τα σημειώματα.
Οι κινητοποιήσεις έχουν επεκταθεί πέρα από την πρωτεύουσα.
Στη Λέζα σημειώθηκαν συγκρούσεις μεταξύ αστυνομικών και διαδηλωτών που πετούσαν πέτρες, ενώ συγκεντρώσεις πραγματοποιήθηκαν επίσης στο Ελμπασάν, στη Σκόδρα και στην Κορυτσά.
Σύμφωνα με τοπικά μέσα ενημέρωσης, σε ορισμένες από αυτές τις πόλεις καταγράφηκαν σπασμένα τζάμια και εμπρησμοί κάδων απορριμμάτων.
Στο επίκεντρο η τουριστική επένδυση που συνδέεται με τον Κούσνερ
Ένα από τα βασικά ζητήματα που πυροδότησαν τις κινητοποιήσεις είναι τα σχέδια κατασκευής πολυτελούς τουριστικού συγκροτήματος σε παραθαλάσσια περιοχή της Αλβανίας.
Η επένδυση συνδέεται με τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, και έχει προκαλέσει αντιδράσεις για τη διαχείριση της γης και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις.
Κάτοικοι της περιοχής κατήγγειλαν στο Reuters τον περασμένο Ιούλιο ότι εκτάσεις γης πωλήθηκαν παράνομα προκειμένου να προχωρήσει η ανάπτυξη του έργου.
Σε μεταγενέστερο δημοσίευμα, το πρακτορείο ανέφερε ότι το πρόσωπο που πραγματοποίησε την πώληση αναζητούνταν από τις εισαγγελικές αρχές για υποθέσεις διακίνησης ναρκωτικών.
Ο δικηγόρος του αρνήθηκε τις σχετικές κατηγορίες.
Τα σχέδια για την τουριστική επένδυση έχουν αποτελέσει αντικείμενο νομικών προσφυγών, ενώ οι διαδηλωτές συνδέουν την υπόθεση με ευρύτερες καταγγελίες για διαφθορά και αδιαφάνεια.
Ράμα: «Δεν θα υποκύψουμε στη βία»
Ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα απέρριψε τις πιέσεις που ασκούνται στην κυβέρνησή του, δηλώνοντας μέσω Facebook ότι δεν πρόκειται να υποχωρήσει απέναντι στα βίαια επεισόδια.
«Δεν θα υποκύψουμε στη βία», ανέφερε.
Ο Ράμα εξασφάλισε τέταρτη κυβερνητική θητεία στις εκλογές του 2025, με βασική πολιτική δέσμευση την προώθηση της ευρωπαϊκής πορείας της Αλβανίας.
Η κυβέρνησή του έχει θέσει ως στόχο την ένταξη της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ακόμη και έως το 2028.
Ωστόσο, οι συνεχιζόμενες κινητοποιήσεις αναδεικνύουν τη δυσαρέσκεια σημαντικής μερίδας της νεολαίας για την οικονομική κατάσταση, τις εκπαιδευτικές υποδομές και τις προοπτικές απασχόλησης.
«Οι νέοι δεν βλέπουν μέλλον στην Αλβανία»
Ο πολιτικός αναλυτής Αφρίμ Κρασνίκι εκτίμησε, μιλώντας στο Reuters, ότι η ένταση των διαδηλώσεων συνδέεται με τη βαθύτερη απογοήτευση των νεότερων γενεών.
«Βλέπουν ότι όλοι οι πόροι της χώρας, οι πολιτικοί πόροι, οι οικονομικοί πόροι, τα πάντα, βρίσκονται στα χέρια των ολιγαρχών», δήλωσε.
Η Αλβανία έχει αντιμετωπίσει επανειλημμένα καταγγελίες και υποθέσεις διαφθοράς, ενώ αναλυτές επισημαίνουν τη δραστηριότητα οργανωμένων εγκληματικών δικτύων και τους κινδύνους νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.
Τα ζητήματα αυτά αποτελούν σημαντικές προκλήσεις για την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας, η οποία, μαζί με το Μαυροβούνιο, συγκαταλέγεται στα κράτη των Δυτικών Βαλκανίων που έχουν προχωρήσει περισσότερο στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις.
Κινητοποιήσεις νέων και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες
Οι διαδηλώσεις στην Αλβανία συμπίπτουν με κινητοποιήσεις μαθητών και φοιτητών σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με διαφορετικά αιτήματα και τοπικές αφορμές.
Στη Γαλλία, μαθητές λυκείων πραγματοποιούν εδώ και εβδομάδες συγκεντρώσεις και αποκλεισμούς σχολείων, ζητώντας περισσότερους εκπαιδευτικούς και βελτίωση των σχολικών εγκαταστάσεων.
Καταγγέλλουν ότι η επιδείνωση της κατάστασης των κτιρίων και ο υπερπληθυσμός στις αίθουσες διδασκαλίας επηρεάζουν την ποιότητα της εκπαίδευσης.
Στην Αλβανία, οι φοιτητές δηλώνουν αποφασισμένοι να συνεχίσουν τις κινητοποιήσεις τους, ενώ η κυβέρνηση επιμένει ότι δεν θα υποχωρήσει υπό την πίεση βίαιων επεισοδίων. Η συνέχιση των διαδηλώσεων και η στάση των αστυνομικών αρχών θα καθορίσουν τις επόμενες εξελίξεις.