Ενισχυμένος εμφανίζεται ο συντονισμός Ελλάδας, Κύπρου και Γαλλίας γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, με το Παρίσι να αποκτά ολοένα πιο ενεργό ρόλο στις εξελίξεις του έργου.
Οι επαφές του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Νίκου Χριστοδουλίδη στο Δουβλίνο, στο περιθώριο της Συνόδου της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας, είχαν σαφή ενεργειακή διάσταση, καθώς οι δύο ηγέτες εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για την πορεία υλοποίησης της διασύνδεσης.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η συνάντηση του Κύπριου προέδρου με τον Εμανουέλ Μακρόν, κατά την οποία διαπιστώθηκε ότι οι εργασίες προχωρούν σύμφωνα με τον προγραμματισμό.
Οι διπλωματικές επαφές πραγματοποιήθηκαν ενώ το γαλλικό ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo είχε ήδη εισέλθει σε διεθνή ύδατα, σηματοδοτώντας την έναρξη ενός νέου κύκλου ερευνών για το καλώδιο. Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει τον στενό συντονισμό των τριών πλευρών, ο οποίος ενισχύεται κάθε φορά που το έργο περνά σε κρίσιμη φάση, με τον Γάλλο πρόεδρο να διαδραματίζει ενεργό ρόλο.
Η ενίσχυση της γαλλικής παρουσίας
Η γαλλική εμπλοκή στην ηλεκτρική διασύνδεση είχε ενισχυθεί μετά την επίσκεψη του Εμανουέλ Μακρόν στην Αθήνα και την είσοδο της γαλλικής εταιρείας Meridiam στο έργο. Μάλιστα, ο επικεφαλής της εταιρείας είχε αποκαλύψει δημόσια ότι ο Γάλλος πρόεδρος επικοινωνούσε μαζί του σε καθημερινή βάση, προκειμένου να ενημερώνεται για την εξέλιξη της επένδυσης.
Στις 7 Οκτωβρίου, στο περιθώριο της Συνόδου MED9 στην Κροατία, ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο Νίκος Χριστοδουλίδης και ο Εμανουέλ Μακρόν είχαν συζητήσει την επανέναρξη των ερευνών. Έναν μήνα αργότερα, η κατάσταση έχει διαφοροποιηθεί, καθώς το γαλλικό ερευνητικό βρίσκεται πλέον στη θάλασσα και οι τρεις πλευρές επικεντρώνονται στα επόμενα βήματα.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η εξέλιξη αυτή μετά την πρώτη τουρκική αντίδραση στις έρευνες σε διεθνή ύδατα νοτιοανατολικά της Καρπάθου. Η τουρκική φρεγάτα Gökova περιορίστηκε στην εκπομπή προειδοποιητικού μηνύματος μέσω ασυρμάτου, επικαλούμενη την τουρκική υφαλοκρηπίδα και την ανάγκη συναίνεσης της Άγκυρας, χωρίς ωστόσο να θέσει ζήτημα αδειοδότησης.
Από την πλευρά της, η ελληνική φρεγάτα «Λήμνος» απάντησε ότι το ερευνητικό πλοίο επιχειρεί εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας και εκτελεί εργασίες βάσει της ελληνικής NAVTEX.
Η Αθήνα διατηρεί σταθερή τη θέση της ότι πρόκειται για ευρωπαϊκό έργο, υπογραμμίζοντας ότι η αρμοδιότητα έκδοσης των απαραίτητων αδειών ανήκει στην Ελλάδα και την Κύπρο. Παράλληλα, ξεκαθαρίζει ότι οι έρευνες συνεχίζονται χωρίς να αναγνωρίζεται οποιαδήποτε δικαιοδοσία της Τουρκίας στην περιοχή.
Στο επίκεντρο το ενεργειακό κόστος και η ευρωπαϊκή αυτονομία
Παράλληλα με το ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε στο Δουβλίνο το θέμα του υψηλού ενεργειακού κόστους, συνδέοντάς το άμεσα με την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας και την ασφάλεια της ΕΕ.
Στις δηλώσεις του πριν από τη Σύνοδο, ο πρωθυπουργός έδωσε έμφαση στην ανάγκη περιορισμού των ενεργειακών εξαρτήσεων και ενίσχυσης της ευρωπαϊκής παραγωγής καθαρής ενέργειας.
Οι τοποθετήσεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία υπό το πρίσμα της προώθησης της διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, η οποία αποτελεί μέρος του ευρύτερου ευρωπαϊκού σχεδιασμού για την ανάπτυξη ισχυρότερων ενεργειακών υποδομών και τον τερματισμό της ηλεκτρικής απομόνωσης της Κύπρου.
Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε επίσης στην ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας, επεκτείνοντας τη συζήτηση σε τομείς όπως οι κρίσιμες πρώτες ύλες, οι διαστημικές δυνατότητες και η τεχνητή νοημοσύνη. Όπως υπογράμμισε, η μείωση των εξαρτήσεων δεν αποτελεί μόνο οικονομική προτεραιότητα, αλλά συνδέεται πλέον άμεσα και με την ασφάλεια της Ευρώπης.
Στο τραπέζι των «27» το τουρκολιβυκό μνημόνιο και η Ουκρανία
Το ενδιαφέρον μεταφέρεται πλέον στην άτυπη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, όπου ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να ευχαριστήσει τους υπόλοιπους 26 Ευρωπαίους ηγέτες για τη στήριξή τους στην ελληνική θέση απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Σημαντική θέση στην ατζέντα των συζητήσεων θα έχει και ο πόλεμος στην Ουκρανία. Ο Έλληνας πρωθυπουργός έχει ήδη διαμηνύσει ότι δεν μπορεί να διαμορφωθεί μια μακροπρόθεσμη ειρηνευτική συμφωνία ή μια νέα αρχιτεκτονική ευρωπαϊκής ασφάλειας χωρίς ουσιαστική συμμετοχή της Ευρώπης στις διαπραγματεύσεις.
Η Αθήνα τάσσεται υπέρ της συμμετοχής των ευρωπαϊκών θεσμών, αλλά και σημαντικών κρατών-μελών, ενώ θέτει ως άμεση προτεραιότητα την επίτευξη εκεχειρίας, με ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία των εμπορικών πλοίων από επιθέσεις στη Μαύρη Θάλασσα.
Στην ατζέντα των Ευρωπαίων ηγετών περιλαμβάνεται, επίσης, η τεχνητή νοημοσύνη, με επίκεντρο τις δυνατότητες αξιοποίησής της, τους κινδύνους που συνεπάγεται και τις προκλήσεις που δημιουργεί για την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Η απουσία της Τουρκίας από το πολιτικό επίπεδο
Από τη Σύνοδο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας στο Δουβλίνο ξεχώρισε και η επιλογή της Τουρκίας να μην εκπροσωπηθεί σε κυβερνητικό επίπεδο. Ο Φεριντούν Σινιρλίογλου συμμετείχε στις εργασίες με την ιδιότητα του γενικού γραμματέα του ΟΑΣΕ και όχι ως επίσημος εκπρόσωπος της τουρκικής κυβέρνησης.
Η απουσία αυτή καταγράφεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου και οι τουρκικές διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο βρίσκονται στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, προσδίδοντας πρόσθετη διπλωματική βαρύτητα στις κινήσεις Αθήνας, Λευκωσίας και Παρισιού.