Τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, το τοπίο στον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη έχει μεταβληθεί ανεπιστρεπτί. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, σε μια πρωτοφανή κίνηση γεωπολιτικής και οικονομικής απεξάρτησης, κατάφερε να αποδομήσει το μοντέλο που την ήθελε δέσμια των ρωσικών ορυκτών καυσίμων, στρεφόμενη με ταχύτητα προς το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) και τις πράσινες πηγές ενέργειας.
Το τέλος της ρωσικής ηγεμονίας
Πριν από το 2022, η Ρωσία αποτελούσε τον αδιαμφισβήτητο τροφοδότη της Γηραιάς Ηπείρου, καλύπτοντας σχεδόν το 45% του φυσικού αερίου και το 30% του πετρελαίου. Σήμερα, η εικόνα αυτή ανήκει στο παρελθόν:
Άνθρακας: Οι εισαγωγές έχουν εκμηδενιστεί πλήρως, με την Αυστραλία και τις ΗΠΑ να καλύπτουν το κενό.
Πετρέλαιο: Το ρωσικό μερίδιο κατέρρευσε από το 27% σε λιγότερο από 3% το 2025, υπό το βάρος των κυρώσεων και του νέου πλαφόν τιμής στα 44,10 δολάρια ανά βαρέλι.
Φυσικό Αέριο: Παρά την ιστορική δυσκολία του εγχειρήματος, οι ροές μέσω αγωγών περιορίστηκαν στο 6%. Ωστόσο, η πλήρης ρήξη αναμένεται τον Μάρτιο του 2026, όταν τίθεται σε ισχύ η καθολική απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού αερίου (αέριου και LNG).
Η αμερικανική κυριαρχία και το «αγκάθι» του Yamal
Η απεξάρτηση από τη Μόσχα έφερε στο προσκήνιο έναν νέο κυρίαρχο παίκτη: τις ΗΠΑ. Το αμερικανικό LNG καλύπτει πλέον το 60% των ευρωπαϊκών εισαγωγών, με τη Γαλλία, την Ισπανία και την Ιταλία να αποτελούν τις βασικές πύλες εισόδου. Παρόλα αυτά, το 2025 η Ρωσία κατάφερε να εισπράξει περίπου 7,2 δισ. ευρώ από πωλήσεις LNG (κυρίως από το Γιαμάλ), γεγονός που προκάλεσε έντονες επικρίσεις για τη χρηματοδότηση της πολεμικής μηχανής του Κρεμλίνου, οδηγώντας στην απόφαση για οριστικό «διαζύγιο» έως το τέλος του 2027.
Η Ελλάδα ως στρατηγικός κόμβος (Hub) των Βαλκανίων
Στη νέα αυτή πραγματικότητα, η Ελλάδα μετεξελίχθηκε από απλό εισαγωγέα σε κρίσιμο ενεργειακό κόμβο για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη:
Ρεβυθούσα: Παραμένει η κύρια πύλη για το αμερικανικό και αιγυπτιακό LNG.
FSRU Αλεξανδρούπολης: Από το 2024, η νέα πλωτή μονάδα τροφοδοτεί μέσω του «Κάθετου Διαδρόμου» αγορές όπως η Μολδαβία και η Ουκρανία.
Αγωγοί IGB & TAP: Εξασφάλισαν την πλήρη ενεργειακή αυτονόμηση της Βουλγαρίας και τη σταθερή ροή αζέρικου αερίου, θωρακίζοντας τα Βαλκάνια απέναντι στις πιέσεις της Gazprom.
Με την εφαρμογή του κανονισμού του Ιανουαρίου 2026, η ΕΕ στοχεύει να στερήσει από τη Ρωσία έσοδα ύψους 10 δισ. ευρώ ετησίως, σφραγίζοντας οριστικά τη μετάβαση σε μια νέα εποχή ενεργειακής αυτονομίας.