Πριν ακόμη ολοκληρωθεί η διαδικασία επικύρωσης των συμφωνιών που υπέγραψε η ελληνική κυβέρνηση με την κοινοπραξία Chevron – HELLENiQ ENERGY για έρευνες και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων σε τέσσερις θαλάσσιες περιοχές νότια της Κρήτης και της Πελοποννήσου, η Άγκυρα έσπευσε να επαναδιατυπώσει τις πάγιες θέσεις της για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η τουρκική πλευρά ξεκαθάρισε ότι δεν μεταβάλλει τις ενστάσεις της απέναντι στο δικαίωμα της Αθήνας να προχωρήσει σε έρευνες και πιθανή αξιοποίηση κοιτασμάτων, επιμένοντας πως οι ελληνικές κινήσεις παραβιάζουν το Διεθνές Δίκαιο και τις αρχές καλής γειτονίας.
Η ελληνική απάντηση διατυπώθηκε μέσω του κυβερνητικού εκπροσώπου, ο οποίος υπογράμμισε ότι η χώρα «ασκεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και με απόλυτο σεβασμό σε αυτό».
Οι τουρκικές αιτιάσεις και το μνημόνιο του 2019
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στις διατυπώσεις πηγών του τουρκικού υπουργείου Άμυνας, οι οποίες υποστήριξαν ότι οι ελληνικές δραστηριότητες, αν και —όπως αναφέρθηκε— δεν επηρεάζουν άμεσα περιοχές τουρκικής δικαιοδοσίας, συνιστούν παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου.
Παράλληλα, η Άγκυρα επικαλέστηκε το Μνημόνιο Κατανόησης του 2019 μεταξύ Τουρκία και Λιβύη για τις θαλάσσιες ζώνες, καθώς και τη διακοίνωση που κατέθεσε η Λιβύη στον Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών τον Μάιο του 2025. Μάλιστα, τουρκικές πηγές σημείωσαν ότι η Άγκυρα θα συνεχίσει να στηρίζει τις λιβυκές αρχές σε πρωτοβουλίες κατά των «μονομερών ενεργειών» της Ελλάδας.
Η επιλογή του τουρκικού υπουργείου Άμυνας να σηκώσει το βάρος της δημόσιας τοποθέτησης εκτιμάται ως στοχευμένη, καθώς επιτρέπει στην Άγκυρα να διατηρεί σταθερά τις αξιώσεις της χωρίς να ανεβάζει το επίπεδο της πολιτικής έντασης σε επίπεδο Προεδρίας ή υπουργείου Εξωτερικών.
Στο προσκήνιο το ανυπόστατο τουρκολιβυκό μνημόνιο
Με τις τελευταίες ανακοινώσεις, η τουρκική πλευρά επιχειρεί να επαναφέρει στο επίκεντρο το τουρκολιβυκό μνημόνιο ως βάση οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών στην περιοχή, υιοθετώντας ερμηνεία που αμφισβητεί την πλήρη επήρεια ελληνικών νησιών — ακόμη και της Κρήτης — σε θαλάσσιες ζώνες.
Αξιοσημείωτο είναι ότι στις ανακοινώσεις αποφεύγεται η ονομαστική αναφορά στη Chevron, με γενική μνεία σε «διεθνείς εταιρείες», στοιχείο που ερμηνεύεται ως ένδειξη αποφυγής άμεσης αντιπαράθεσης με τον αμερικανικό ενεργειακό κολοσσό.
Παραμένει ανοιχτό το ερώτημα κατά πόσο η Λιβύη θα προχωρήσει σε επίσημες αντιδράσεις, καθώς η Άγκυρα εμφανίζεται να μιλά εκ μέρους της ως «θιγόμενης» πλευράς. Σε κάθε περίπτωση, η Τουρκία διαμηνύει ότι θα συνεχίσει να προβάλλει τη δική της ερμηνεία για τις θαλάσσιες ζώνες, διατηρώντας την ένταση στο γεωπολιτικό πεδίο της Ανατολικής Μεσογείου.