Ως επιτυχής αποτιμάται από την Αθήνα η ολιγόωρη επίσκεψη του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην Άγκυρα, με βασικό κριτήριο τη διατήρηση και ενίσχυση της στρατηγικής της μη έντασης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, χωρίς απρόοπτα ή δυσάρεστες εκπλήξεις.
Σύμφωνα με κυβερνητικές εκτιμήσεις, ο κεντρικός στόχος του ταξιδιού —η διατήρηση ενός περιβάλλοντος σταθερότητας— επετεύχθη, αποστέλλοντας μήνυμα τόσο προς την τουρκική πλευρά όσο και προς τη διεθνή κοινότητα. Η ελληνική πλευρά θεωρεί ότι Ελλάδα και Τουρκία μπορούν να διατυπώνουν καθαρά τις διαφωνίες τους, διατηρώντας ταυτόχρονα λειτουργικούς διαύλους επικοινωνίας, με έμφαση στη λεγόμενη «χαμηλή» ή «θετική ατζέντα», που περιλαμβάνει το εμπόριο, την οικονομία και τις τεχνικές συνεργασίες.
Παρά τη βελτίωση του κλίματος, παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών δικαιοδοσίας —η υφαλοκρηπίδα και η ΑΟΖ— που αποτελεί το βασικό αγκάθι των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Όπως επισημαίνεται, πρόκειται για το θέμα που μπορεί να πυροδοτήσει εντάσεις ανά πάσα στιγμή, παρά την ταυτόχρονη επένδυση των δύο πλευρών σε πρακτικές συνεργασίες τα τελευταία τρία χρόνια.
Αναφορά Ερντογάν στο διεθνές δίκαιο – Σημείο αναφοράς για την Αθήνα
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται από την ελληνική πλευρά στην εκ νέου αναφορά του Ταγίπ Ερντογάν στο διεθνές δίκαιο ως βάση επίλυσης των διαφορών. Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης χαρακτήρισε την αναφορά αυτή «τεράστια υπεραξία» για τις διμερείς σχέσεις, παρότι η Αθήνα επισημαίνει ότι η τουρκική ερμηνεία του διεθνούς δικαίου διαφέρει συχνά από τη δική της.
Η ελληνική πλευρά επανέλαβε ότι προϋπόθεση για οποιαδήποτε πρόοδο αποτελεί η άρση των απειλών, με αιχμή το casus belli, καθώς και η αποφυγή μονομερών διεκδικήσεων εις βάρος της Ελλάδας.
Ο κ. Γεραπετρίτης τόνισε ότι η συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν εντάσσεται σε έναν στρατηγικό κύκλο σταθερού και δομημένου διαλόγου, επισημαίνοντας ότι σε μια σύνθετη και ρευστή γεωπολιτική συγκυρία είναι σημαντικό να υπάρχει σχέση που να αποσυμπιέζει τις εντάσεις.
Θετική ατζέντα και διαχείριση μεταναστευτικών ροών
Στην ατζέντα των συζητήσεων περιλαμβάνονται το εμπόριο, η μετανάστευση, η πολιτική προστασία και ο πολιτισμός. Σύμφωνα με τον υπουργό Εξωτερικών, μέσω αυτών των διαύλων μπορεί να καλλιεργηθεί κλίμα αποτροπής κρίσεων.
Σε ό,τι αφορά στις μεταναστευτικές ροές, η ελληνική πλευρά σημειώνει ότι έχει καταγραφεί σημαντική μείωση τα τελευταία χρόνια, σε σχέση με το 2015, ενώ γίνεται λόγος και για αισθητή πτώση σε σύγκριση με πέρυσι.
Υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ στο επίκεντρο – Εκτός διαλόγου ζητήματα κυριαρχίας
Ο κ. Γεραπετρίτης διευκρίνισε ότι η ελληνική διπλωματία αναγνωρίζει ως μοναδικό αντικείμενο συζήτησης την οριοθέτηση της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας, ξεκαθαρίζοντας ότι ζητήματα κυριαρχίας δεν αποτελούν αντικείμενο διαλόγου. Κάθε συζήτηση, όπως υπογράμμισε, οφείλει να βασίζεται στο διεθνές δίκαιο και στο δίκαιο της θάλασσας.
Αναφερόμενος στο ερώτημα «αν όχι τώρα, πότε;», τόνισε ότι αυτό αφορά κάθε απειλή που στρέφεται κατά της κυριαρχίας της χώρας και δεν συνιστά ρητορικό σχήμα.
Παράλληλα, σημείωσε ότι οι παραβιάσεις στο Αιγαίο έχουν σχεδόν μηδενιστεί, σε αντίθεση με προηγούμενα έτη, όταν —όπως ανέφερε— έφθαναν ακόμη και τις 30 ημερησίως, με αυξημένο κίνδυνο θερμού επεισοδίου.
«Τα θέματά μας θα τα λύνουμε μόνοι μας»
Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο διαμεσολάβησης των ΗΠΑ στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, ο υπουργός Εξωτερικών ξεκαθάρισε ότι η βούληση των δύο χωρών είναι τα ζητήματα που τις αφορούν να επιλύονται απευθείας, χωρίς τρίτους.
Η επίσκεψη, σύμφωνα με την ελληνική πλευρά, επιβεβαίωσε την ανάγκη διατήρησης σταθερής επικοινωνίας με τη γείτονα χώρα, σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από γεωπολιτική ρευστότητα και πολλαπλές προκλήσεις.