Με την έκδοση αντι-NAVTEX από τον υδρογραφικό σταθμό Ηρακλείου απάντησε η Αθήνα στην τουρκική αναγγελία για γεωφυσικές έρευνες σε θαλάσσιες περιοχές νότια της Ρόδου, ανατολικά της Κρήτης και δυτικά της Κύπρου. Η ελληνική αναγγελία, που εκδόθηκε αργά το βράδυ της Τρίτης (20/10), αμφισβητεί την αρμοδιότητα του τουρκικού σταθμού της Αττάλειας και επισημαίνει ότι η συντριπτική πλειονότητα των συντεταγμένων που περιλαμβάνονται στην τουρκική NAVTEX βρίσκεται εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Η νέα αντιπαράθεση σημειώνεται στον απόηχο της έγκρισης του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Ανατολικής Λιβύης.
Η αντίδραση της ελληνικής Υδρογραφικής Υπηρεσίας ήρθε λίγες ώρες μετά την έκδοση της τουρκικής NAVTEX FA41-1032/26, με την οποία αναγγέλθηκαν γεωφυσικές έρευνες του πλοίου KOBI RUEGG στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Άγκυρα είχε γνωστοποιήσει ότι οι εργασίες θα ξεκινούσαν την Τετάρτη 21 Οκτωβρίου, καλώντας παράλληλα τα διερχόμενα πλοία να διατηρούν απόσταση ασφαλείας πέντε ναυτικών μιλίων από το ερευνητικό σκάφος.
Τι αναφέρει η ελληνική αντι-NAVTEX
Στην αναγγελία του σταθμού Ηρακλείου, η ελληνική πλευρά χαρακτηρίζει μη εξουσιοδοτημένη την έκδοση της τουρκικής NAVTEX για τις συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές.
«Μη εξουσιοδοτημένος σταθμός εξέπεμψε το μήνυμα NAVTEX FA41-1032/26, το οποίο αφορά γεωφυσικές έρευνες από το πλοίο S/V KOBI RUEGG», αναφέρεται στο ελληνικό μήνυμα.
Η Υδρογραφική Υπηρεσία επισημαίνει ότι «η συντριπτική πλειονότητα των συντεταγμένων […] βρίσκονται εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, όπως αυτή καθορίζεται από το διεθνές δίκαιο και τον Ν. 4001/2011».
Με αυτή την τοποθέτηση, η Αθήνα αμφισβητεί τόσο την αρμοδιότητα του τουρκικού σταθμού να εκδώσει τη συγκεκριμένη αναγγελία όσο και τη βάση επί της οποίας η Άγκυρα παρουσιάζει τις έρευνες ως εγκεκριμένες.
Η τουρκική NAVTEX και το ερευνητικό KOBI RUEGG
Η τουρκική αναγγελία εκδόθηκε από τον σταθμό της Αττάλειας και αφορά γεωφυσικές εργασίες σε εκτεταμένες θαλάσσιες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου.
Η Τουρκία υποστηρίζει ότι οι δραστηριότητες του KOBI RUEGG πραγματοποιούνται με την έγκριση και τον συντονισμό των αρμόδιων τουρκικών υπηρεσιών.
Από την πλευρά της, η Ελλάδα αντιτείνει ότι οι περισσότερες από τις αναφερόμενες συντεταγμένες εμπίπτουν στην ελληνική υφαλοκρηπίδα.
Η διαφωνία αφορά τόσο την αρμοδιότητα έκδοσης ναυτιλιακών αναγγελιών όσο και τις αντικρουόμενες θέσεις των δύο χωρών για τις θαλάσσιες ζώνες στην περιοχή.
Σημειώνεται ότι μια NAVTEX αποτελεί ναυτιλιακή αναγγελία και η έκδοσή της δεν συνιστά από μόνη της καθορισμό ή αναγνώριση κυριαρχικών δικαιωμάτων επί θαλάσσιων ζωνών.
Στο επίκεντρο το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Η νέα ελληνοτουρκική αντιπαράθεση εκδηλώνεται λίγες ώρες μετά την αναφερόμενη έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Ανατολικής Λιβύης.
Το μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης Τουρκίας – Λιβύης, που υπογράφηκε το 2019, παραμένει βασικό σημείο διαφωνίας μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας.
Η ελληνική πλευρά απορρίπτει τη συμφωνία, υποστηρίζοντας ότι παραγνωρίζει τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών στις θαλάσσιες ζώνες, όπως προβλέπονται από το διεθνές δίκαιο.
Αντίστοιχα, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα εις βάρος τους.
Η επαναφορά του ζητήματος, σε συνδυασμό με τις νέες τουρκικές αναγγελίες, προσθέτει ένα ακόμη πεδίο αντιπαράθεσης στις ήδη σύνθετες σχέσεις Ελλάδας, Τουρκίας και Λιβύης.
Great Sea Interconnector και έρευνες υδρογονανθράκων
Οι εξελίξεις συμπίπτουν με την προώθηση ενεργειακών σχεδιασμών στην Ανατολική Μεσόγειο, οι οποίοι συνδέονται άμεσα με το ζήτημα των θαλάσσιων ζωνών.
Μεταξύ αυτών βρίσκεται η σχεδιαζόμενη ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου μέσω του Great Sea Interconnector, καθώς και οι έρευνες υδρογονανθράκων νοτίως της Κρήτης, στις οποίες προβλέπεται συμμετοχή της αμερικανικής Chevron.
Για τις τελευταίες δραστηριότητες έχουν διατυπωθεί αντιρρήσεις από τη λιβυκή πλευρά, γεγονός που περιπλέκει περαιτέρω τις διαφωνίες σχετικά με την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
Η Αθήνα αντιμετωπίζει τις κινήσεις της Άγκυρας ως μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας ενίσχυσης της τουρκικής παρουσίας στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ η Τουρκία εξακολουθεί να προβάλλει τις δικές της διεκδικήσεις στην περιοχή.
Η έκδοση της ελληνικής αντι-NAVTEX καταγράφει την άμεση αντίδραση της Αθήνας στις τουρκικές αναγγελίες, με τις εξελίξεις γύρω από τις θαλάσσιες έρευνες και τους ενεργειακούς σχεδιασμούς να παραμένουν στο επίκεντρο της διπλωματικής αντιπαράθεσης.