Η σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, από αμερικανικές δυνάμεις και η μεταφορά του στη Νέα Υόρκη έφεραν ξανά στο προσκήνιο το πλέγμα οικονομικών και πολιτικών μηχανισμών που επέτρεψαν στο καθεστώς του να επιβιώσει επί χρόνια, παρά τις διεθνείς κυρώσεις και τη βαθιά οικονομική κατάρρευση της χώρας. Στο επίκεντρο των ερευνών βρίσκεται εκ νέου ο ρόλος της Τουρκίας, η οποία αναδείχθηκε σε κομβικό εταίρο εκείνης της περιόδου.
Αναλυτές επισημαίνουν, σύμφωνα με το nordicmonitor εδώ και καιρό ότι οι απότομες αυξομειώσεις στις εξαγωγές χρυσού της Βενεζουέλας αποτυπώνουν από μόνες τους τη λειτουργία ενός άτυπου συστήματος διακίνησης αξίας. Με τον Μαδούρο πλέον να αντιμετωπίζει στις ΗΠΑ κατηγορίες, μεταξύ άλλων, για ναρκοτρομοκρατία, οι αμερικανικές αρχές υποστηρίζουν ότι επί της διακυβέρνησής του άνθισε ένα δίκτυο διαφθοράς που τροφοδοτούνταν από το εμπόριο κοκαΐνης και διαπερνούσε τον κρατικό μηχανισμό και το στενό του περιβάλλον.
Οι έρευνες επικεντρώνονται ξανά στη διαδρομή του χρήματος: πώς έφευγε από τη Βενεζουέλα, μέσω ποιων χωρών, πολιτικών σχέσεων και επιχειρηματικών δικτύων διοχετευόταν. Από το 2013 και μετά, με τα έσοδα από το πετρέλαιο να μειώνονται και την πρόσβαση στις δυτικές αγορές να κλείνει, ο χρυσός μετατράπηκε σε βασικό εργαλείο επιβίωσης του καθεστώτος. Δεν λειτουργούσε μόνο ως εξαγώγιμο προϊόν, αλλά και ως αποθεματικό αξίας και μέσο παράκαμψης των κυρώσεων.
Η περίοδος της μεγαλύτερης διεθνούς απομόνωσης της Βενεζουέλας συνέπεσε με την ενίσχυση των δεσμών της με την Άγκυρα. Οι σχέσεις επιταχύνθηκαν μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα στην Τουρκία το 2016, όταν ο Μαδούρο ήταν από τους πρώτους ηγέτες που εξέφρασαν δημόσια στήριξη στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Ακολούθησαν επισκέψεις υψηλού επιπέδου, απευθείας αεροπορική σύνδεση Κωνσταντινούπολης–Καράκας και κοινή ρητορική κατά των αμερικανικών και ευρωπαϊκών κυρώσεων.
Τα εμπορικά στοιχεία αποτύπωσαν γρήγορα αυτή τη σύγκλιση. Το διμερές εμπόριο από περίπου 80 εκατ. δολάρια το 2016 εκτινάχθηκε πάνω από τα 150 εκατ. το 2017. Η καθοριστική χρονιά ήταν το 2018, όταν μετά τις αμερικανικές κυρώσεις στον χρυσό της Βενεζουέλας, η Τουρκία άρχισε να εισάγει μεγάλες ποσότητες, φτάνοντας –σύμφωνα με επίσημα στοιχεία– περίπου τα 900 εκατ. δολάρια. Το εμπόριο κατέρρευσε εξίσου απότομα μετά από ρητές προειδοποιήσεις των ΗΠΑ, εξέλιξη που οι ρυθμιστικές αρχές θεωρούν ενδεικτική διαδρομών που ανοίγουν υπό πολιτική κάλυψη και κλείνουν όταν ενταθεί ο έλεγχος.
Ιδιαίτερη προσοχή συγκέντρωσε ο όμιλος Ahlatçı, μια σχετικά μικρή εταιρική ομάδα με έδρα το Τσόρουμ, δραστήρια στη διύλιση χρυσού, τα κοσμήματα και τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες. Το 2019, ο τότε αντιπρόεδρος της Βενεζουέλας Τάρεκ Ελ Αϊσάμι –υπό αμερικανικές κυρώσεις για υποθέσεις ναρκωτικών– επισκέφθηκε το διυλιστήριο του ομίλου, την ώρα που οι ΗΠΑ προειδοποιούσαν ανοιχτά την Τουρκία για εμπλοκή στον βενεζουελάνικο χρυσό. Ο επικεφαλής του ομίλου έχει παραδεχθεί ότι ο ίδιος ο Ερντογάν τον σύστησε στον Μαδούρο, παρουσιάζοντας το διυλιστήριο ως κορυφαίο στην Τουρκία, αν και η εταιρεία αρνείται ότι επεξεργάστηκε χρυσό από τη Βενεζουέλα.
Η ραγδαία ανάπτυξη του ομίλου μετά το 2017, η είσοδός του στις κορυφαίες επιχειρήσεις της Τουρκίας και η αδειοδότηση του το 2021 ως ιδρύματος ηλεκτρονικού χρήματος τροφοδότησαν υποψίες στους κύκλους των αναλυτών οικονομικού εγκλήματος. Ο συνδυασμός μεγάλων δραστηριοτήτων στον χρυσό και ψηφιακών πληρωμών θεωρείται διεθνώς πεδίο αυξημένου κινδύνου για ξέπλυμα χρήματος, αν και στην περίπτωση της Βενεζουέλας οι σχετικές εκτιμήσεις παραμένουν στο επίπεδο της έρευνας.
Παράλληλα, στο δημόσιο διάλογο επανήλθαν το 2021 και καταγγελίες για διακίνηση ναρκωτικών, μετά τις αποκαλύψεις του καταζητούμενου Τούρκου μαφιόζου Σεντάτ Πεκέρ, ο οποίος υποστήριξε ότι ο γιος του πρώην πρωθυπουργού Μπιναλί Γιλντιρίμ ταξίδεψε στη Βενεζουέλα για να διερευνηθεί νέα διαδρομή κοκαΐνης προς την Τουρκία. Αν και οι κατηγορίες διαψεύστηκαν επισήμως, η επιβεβαίωση της παρουσίας του στο Καράκας αναζωπύρωσε τα ερωτήματα.
Με τον Μαδούρο πλέον υπό κράτηση στις ΗΠΑ, παρατηρητές εκτιμούν ότι τόσο οι διαδρομές του βενεζουελάνικου χρυσού όσο και οι υποθέσεις διακίνησης ναρκωτικών ενδέχεται να επανεξεταστούν διεξοδικά, τόσο στις δικαστικές αίθουσες όσο και στο πεδίο των διεθνών πολιτικών αντιπαραθέσεων.